ખાદ્ય અને ઉર્જાના ભાવ વધારાને કારણે મે મહિનામાં ભારતનો રિટેલ ફુગાવો ૧૬ મહિનાની ઊંચી સપાટીએ ૩.૯૩% પર પહોંચ્યો
ફુગાવો હજુ વધવાની ધારણા છે, તેથી બજારો આ વર્ષના અંતમાં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા રેપો રેટમાં વધારો થવાની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે.
ચોમાસાનું વિલંબિત આગમન, હવામાનમાં વિક્ષેપ અને ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ આગામી મહિનાઓમાં ભાવ પર વધુ દબાણ લાવી શકે છે. ભારતનો રિટેલ ફુગાવો મે મહિનામાં વધીને ૧૬ મહિનાની ઊંચી સપાટી ૩.૯૩ ટકા પર પહોંચ્યો છે, જે એપ્રિલમાં ૩.૪૮ ટકા હતો. આ વધારો મુખ્યત્વે ખાદ્યપદાર્થો, ઉર્જા અને કિંમતી ધાતુઓના વધતા ખર્ચને કારણે થયો છે, એમ અર્થશાસ્ત્રીઓનું કહેવું છે.
શુક્રવારે જાહેર કરાયેલા સરકારી આંકડાઓ દર્શાવે છે કે છેલ્લા પાંચ મહિનામાં મુખ્ય ફુગાવાના દરમાં ૪૩ ટકાનો તીવ્ર વધારો થયો છે. જોકે તે હજુ પણ મધ્યમ ગાળાના ૪ ટકાના લક્ષ્યાંકથી થોડો નીચે છે, તેમ છતાં વિશ્લેષકો અપેક્ષા રાખે છે કે ચોમાસું સામાન્યથી ઓછું રહેવાની આગાહી અને પશ્ચિમ એશિયામાં ભૌગોલિક રાજકીય ઘર્ષણને કારણે આગામી સમયમાં ફુગાવાનું દબાણ વધી શકે છે.
ફુગાવાના મુખ્ય કારણો: કિંમતી ધાતુઓ અને શાકભાજી મે ૨૦૨૬માં અખિલ ભારતીય સ્તરે કિંમતી ધાતુના દાગીના, ટામેટા, આદુ અને કિસમિસ સૌથી વધુ ફુગાવાવાળી વસ્તુઓ હતી. બીજી તરફ, બટાકા, વટાણા, મોટરકાર અને જીપ, જીરું અને મોટરસાયકલ-સ્કૂટર એ સૌથી ઓછા ફુગાવાવાળી પાંચ વસ્તુઓ હતી. અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે મે મહિનાનો આંકડો અપેક્ષા કરતા ઓછો છે. અર્થશાસ્ત્રીઓ જણાવે છે કે, કન્ઝ્યુમર પ્રાઈસ ઇન્ડેક્સ-સીપીઆઈ ફુગાવો અપેક્ષા કરતા ઓછો હોવા છતાં, તે ૧૬ મહિનાના સર્વોચ્ચ સ્તરે છે. ટ્રાન્સપોર્ટ અને ખાદ્ય ફુગાવામાં તીવ્ર વધારો એ મુખ્ય કારણ છે. સ્ટોરન્ટ્સ, રસોઈ ગેસ અને પરિવહન જેવી શ્રેણીઓમાં ભાવનું દબાણ હવે જોવા મળી રહ્યું છે.
ચોમાસું અને ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો ફુગાવો વધારી શકે છે. ચોમાસું વિલંબિત છે, જેની અસર ખાદ્ય ચીજોના ભાવ પર જોવા મળશે. જૂનમાં ફુગાવો વધીને ૪.૫ ટકા થઈ શકે છે, જે આરબીઆઈના ૪ ટકાના બેન્ચમાર્કને વટાવી જશે.
રેપો રેટમાં વધારાની અપેક્ષા બજારનું અનુમાન છે કે રિઝર્વ બેંક ઓક્ટોબરની સમીક્ષામાં પોલિસી રેપો રેટમાં વધારો કરી શકે છે. ઓક્ટોબરથી ૫૦ બેઝિસ પોઈન્ટના રેટ વધારાની અપેક્ષા નિષ્ણાતો રાખી રહ્યા છીએ.”
