2000ની સાલમાં રૂ. 1 કરોડમાં આજે વેચે તો રૂ. 16 લાખ પર 20 ટકા લોન્ગટર્મ કેપિટલ ટેક્સ ભરવો પડે
સીબીડીટીએ નવો કોસ્ટ ઇન્ફ્લેશન ઇન્ડેક્સ ૩૮૪ જાહેર કર્યો: 2001માં રૂ. 1 કરોડમાં ખરીદેલો ફ્લેટ આજે રૂ. 4 કરોડમાં વેચે તો . 16 લાખ પર 20 ટકા કેપિટલ ગેઈન ભરવો પડે
અમદાવાદઃ ભારત સરકારના નાણાં મંત્રાલય દ્વારા નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે નવો કોસ્ટ ઇન્ફ્લેશન ઇન્ડેક્સ (CII) ૩૮૪ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. ગત વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ના 376ના ઇન્ડેક્સની સરખામણીએ તેમાં આશરે ૧.૩ ટકાનો નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ વધારાને કારણે લાંબા ગાળાની મિલકત (પ્રોપર્ટી) વેચનારા કરદાતાઓને ઇન્ડેક્સેશનનો મોટો લાભ મળશે અને ખરીદ કિંમત ફુગાવા સાથે એડજસ્ટ થતાં ટેક્સની જવાબદારીમાં રાહત મળશે.
ટેક્સ કન્સલ્ટન્ટ પ્રમોદ પોપટનું કહેવું છે કે જુલાઈ ૨૦૨૩ પહેલાં ખરીદેલી મિલકતો અને તે પછી ખરીદેલી મિલકતો માટે ટેક્સના નિયમો બદલાયા છે. 2001થી 2023ના જુલાઈ પહેલા ખરીદવામાં આવેલી પ્રોપર્ટી અત્યારે વેચાય તો જ તેના પર લોન્ગટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ ભરવાનો આવશે. જુલાઈ 2023 પછી ખરીદવામાં આવેલી મિલકતની ખરીદ કિંમત અને વેચાણ કિંમત વચ્ચેના ગાળાની રકમ પર 12.5 ટકાના દરે સીધો કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ ચૂકવી દેવાની જોગવાઈ કરવામાં આવેલી છે.
નવો કોસ્ટ ઇન્ફ્લેશન ઇન્ડેક્સને આધારે કેપિટલ ગેઈન ટેક્સની ગણતરી કરવા માટે ૨૦૦૧-૦૨ને પાયાનું વર્ષ ગણીને તેનો ઇન્ડેક્સ ૧૦૦ નક્કી કરવામાં હતો. આજે આ ઇન્ડેક્સ વધીને ૩૮૪ થયો છે. પરિણામે જુલાઈ ૨૦૨૩ પહેલાં ખરીદેલી મિલકતોના વેચાણ પર જૂની જોગવાઈ હેઠળ ઇન્ડેક્સેશન સાથે ૨૦ ટકા ટેક્સ અથવા ઇન્ડેક્સેશન વગર ૧૨.૫ ટકા લોન્ગટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ લાગુ પડે છે. જોકે જુલાઈ ૨૦૨૩ પછી ખરીદેલી અને બે વર્ષથી વધુ સમય સુધી રાખેલી મિલકતો (લાંબા ગાળાની મિલકત) પર સીધો ૧૨.૫ ટકાના ફ્લેટ દરે કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ લાગુ પડશે.
લોન્ગટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ કેટલો થાય તેની ગણતરી એક ઉદાહરણ આપીને સમજીએ. 2001માં રૂ. ૧ કરોડમાં ખરીદવામાં આવેલી પ્રોપર્ટી 2026માં રૂ. ૨.૫૦ કરોડમાં વેચાય તો જૂની પદ્ધતિમાં ઇન્ડેક્સેશન સાથે 20 ટકા લોન્ગટર્મ કેપિટલ ગેઈન ભરવાનો આવે છે. પરંતુ 2001ની સાલથી 2026 સુધીમાં ઇન્ડેક્સેશનમાં 284 પોઈન્ટનો વધારો થઈ ગયો છે. તેથી રૂ. 1 કરોડમાં 2001ની સાલમાં ખરીદેલી મિલકત આજે રૂ. 3.84 કરોડમાં વેચાય ત્યાં સુધી તેનો પર કોઈ જ ટેક્સ લાગુ પડતો નથી. પરંતુ અહીં રૂ. 1 કરોડમાં ખરીદેલી મિલકત રૂ. 2.50 કરોડમાં વેચાઈ છે. તેથી તેના પર નફો રૂ. 1.50 કરોડનો થયો છે. પરંતુ આ 25 વર્ષના ગાળામાં ઇન્ડેક્સ 284 પોઈન્ટ વધી ગયો હોવાથી રૂ. 2.5 કરોડમાં વેચાયેલી મિલકત પર કોઈ જ કેપિટલ ગેઈન લાગતો નથી. પરંતુ આ જ મિલકત રૂ. 3.84 કરોડમાં વેચાઈ હોત તો પણ તેના પર કેપિટલ ગેઈન તરીકે કોઈ જ રકમ જમા કરવાની આવતી નથી. પરંતુ તે જ મિલકત રૂ. 4 કરોડમાં વેચાઈ હોત તો રૂ. 16 લાખની કેપિટલ ગેઈન ગણીને તેના પર 20 ટકાના દરે રૂ. 3.20 લાખ એલટીસીજી તરીકે જમા કરાવવો પડે છે.
પરંતુ મિલકત રૂ. 2.50 કરોડમાં વેચાઈ હોવાથી લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈનમાં રૂ. 1.34 કરોડનું નુકસાન મિલકત માલિકને થયેલું ગણાય છે. આમ જૂની વ્યવસ્થા મુજબ કરદાતાએ શૂન્ય ટકા ટેક્સ ચૂકવવો પડશે. જોકે જૂની વ્યવસ્થા હેઠળ ઇન્ડેક્શેસન પ્રમાણે નફામાં થયેલા આ નુકસાનને અન્ય નફા સામે સેટ-ઓફ પણ કરી શકે છે. ઇન્ડેક્સેશન વગરની નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા હેઠળ ખરીદ અને વેચાણ કિંમત વચ્ચેના ભાવના ગાળાની રકમ ૧૨.૫ ટકાના દરે લોન્ગટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ ચૂકવવાનો આવે છે. નવી જોગવાઈ હેઠળ ઇન્ડેક્સેશનનો કોઈ લાભ મળતો નથી, પરંતુ 2023 પછી લોન્ગટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સનો દર 20 ટકાથી ઘટાડીને ૧૨.૫ ટકા કરવામાં આવ્યો છે. પરંતુ તેમાં ઇન્ડેક્સેશનનો લાભ મળતો નથી ગણતરીમાં સરચાર્જ અને એજ્યુકેશન સેસ અલગથી લાગુ પડશે. બે વર્ષથી વધુ સમય સુધી મિલકત પોતાની પાસે રાખીને વેચે તો તેના પર લોન્ગટર્મ કેપિટલ ગેઈન લાગુ પડે છે. તેનાથી ઓછી મુદત માટે શોર્ટટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ લાગુ પડે છે.
