ગોલ્ડ લોન લેનારા ક્યાંકને ક્યાં ડિફોલ્ટર થયેલા જ હોય છેઃ ભાવેશ જૈન, સીબિલ

ગોલ્ડ લોન લેનારા પાંચમાંથી એક ક્યાંક ડિફોલ્ટર બની ચૂક્યા હોય છેઃ ભાવેશ જૈન, મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સિબિલ

ગોલ્ડ લોનમાં જબરદસ્ત વૃદ્ધિ પાછળનું કારણ શું છે અને કયા બોરોઅર્સ તેને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે?

ગોલ્ડ લોન દેશમાં સૌથી ઝડપથી વધતી રિટેલ ક્રેડિટ પ્રોડક્ટ બની ગઈ છે. હોમ લોન પછી ગોલ્ડ લોન બીજા નંબરે છે. ગોલ્ડ લોન લગભગ રૂ. 20 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ 

5.2 કરોડ કાર્ડધારકોમાંથી મધ્યમ વયના કાર્ડધારકો કાર્ડનો ઉપયોગ માત્ર પેમેન્ટ, રિવોર્ડ કે લાભ માટે જ કરે છે

ભારતમાં ગોલ્ડ લોન ઝડપથી વધવાના ઘણા કારણોમાં ઊંડા ઉતરીએ તો ભારતીય ઘરોમાં સોનાની ઉપલબ્ધતા છે. બીજું ગોલ્ડ લોન મેળવવાની સરળતા છે. અને જ્યારે આપણે તેને ધિરાણ આપનારની નજરે જોઈએ છીએ, ત્યારે તે એક સુરક્ષિત પ્રોડક્ટ છે. જો ચુકવણી ન થાય, તો તેમની પાસે સંપત્તિ ઉપલબ્ધ જ હોય છે.

છેલ્લા 4 થી 6 ક્વાર્ટરમાં, ગોલ્ડ લોન દેશમાં સૌથી ઝડપથી વધતી રિટેલ ક્રેડિટ પ્રોડક્ટ બની ગઈ છે. ભારતમાં બાકી રહેલી લોનની રકમના સંદર્ભમાં હોમ લોન હજુ પણ નંબર વન પર છે અને ગોલ્ડ લોન બીજા નંબરે છે. ગોલ્ડ લોન AUM લગભગ ₹20 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયું છે અને ક્રેડિટ લોસ (ખરાબ લોન) માત્ર 0.3% ની આસપાસ છે. ફક્ત મિલેનિયલ્સ જ ગોલ્ડ લોન તરફ નથી જઈ રહ્યા; જેન ઝી એટલે કે યુવા ગ્રાહકો પણ તેને પસંદ કરી રહ્યા છે. દર પાંચમાંથી એક ગોલ્ડ લોન યુવા બોરોઅર્સ દ્વારા લેવામાં આવે છે.

ઐતિહાસિક રીતે, માત્ર દક્ષિણના પાંચ રાજ્યો જ ગોલ્ડ લોન તરફ વળતા હતા, પરંતુ હવે પશ્ચિમ અને ઉત્તરના ઘણા રાજ્યો પણ ગોલ્ડ લોનની આ ગ્રોથ સ્ટોરીમાં જોડાઈ રહ્યા છે. આ માત્ર અર્ધ-શહેરી કે ગ્રામીણ ક્ષેત્રો સુધી સીમિત નથી. બોરોઅર્સ તમામ વિસ્તારોમાં છે, જેમાં શહેરી વિસ્તારો પણ સામેલ છે.બીજો એક રસપ્રદ ટ્રેન્ડ એ છે કે દર 5 માંથી 1 ગોલ્ડ લોન એવા ગ્રાહકને આપવામાં આવે છે જેમના અન્ય ક્રેડિટ હિસાબોમાં પહેલેથી જ NPA (ડિફોલ્ટ) છે. નવા ક્રેડિટ મેળવનારા (NTC) લોન ધારકોનો હિસ્સો ઘટ્યો છે. જો કોવિડ પહેલાં આ ટકાવારી દર મહિને કે ક્વાર્ટરમાં કુલ ક્રેડિટના 18 થી 20 ટકા હતી, તો હવે તે ઘટીને 10 થી 12 ટકાની રેન્જમાં આવી ગઈ છે. પર્યાપ્ત ડેટા દર્શાવે છે કે નવા ક્રેડિટ મેળવનારા બોરોઅર્સનું પ્રદર્શન પ્રાઇમ બોરોઅર્સની ખૂબ નજીક હોય છે, તેથી ઇકોસિસ્ટમે નવા ક્રેડિટ બોરોઅર્સને પ્રોત્સાહિત કરવા જોઈએ.

કોવિડ પહેલાં નવા ક્રેડિટ બોરોઅર્સ માટે પસંદગીની પ્રોડક્ટ એગ્રી લોન અને ટુ-વ્હીલર લોન હતી. પરંતુ હવે કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ લોન, ખાસ કરીને ફોન ફાઇનાન્સિંગ કેટેગરી વધુ NTC બોરોઅર્સને લાવી રહી છે. આજે, ફોન એક પ્રોડક્ટિવિટી ટૂલ બની ગયો છે, પછી ભલે તમે ઉત્પાદન, સર્વિસ સેક્ટર અથવા તો કન્ટેન્ટ ક્રિયેટર હોવ. નાના સ્ક્રીનમાં મનોરંજન અને બીજું બધું જ સામેલ છે. તેથી, જેન ઝી અને યુવાનો માટે આ એક પ્રિય પ્રોડક્ટ છે, અને અહીંથી જ મોટા ભાગના નવા ગ્રાહકો ભારતની ક્રેડિટ માર્કેટમાં પ્રવેશી રહ્યા છે.

નીતિ આયોગ સાથે કરેલા રિપોર્ટમાં કેટલીક મહત્વની બાબતો સામે આવી હતી. એક, મહિલા બોરોઅર્સનો ગોલ્ડ લોન પ્રત્યે વિશેષ ઝુકાવ છે. દેશમાં લેવાતી ગોલ્ડ લોનમાંથી 1/3 કરતાં વધુ લોન મહિલાઓ દ્વારા લેવામાં આવે છે. મહિલાઓનું સોના સાથે આ જોડાણ હોવાના કારણો છે. કારણ કે તેઓ સોનાની માલિકી ધરાવે છે. બીજું, જો તેઓ ઉદ્યોગસાહસિક (એન્ટરપ્રિન્યોર) હોય તો સરળતાથી મળી જતી હોવાથી તેઓ ગોલ્ડ લોન પસંદ કરે છે. ગોલ્ડ લોન ઉપરાંત, મહિલાઓએ પર્સનલ લોન અને બિઝનેસ લોનનો પણ વિકલ્પ પસંદ કર્યો છે. બીજું, જો મહિલા બોરોઅર્સને સેલ્ફ-મોનિટરિંગ ક્રેડિટ રિપોર્ટ, સ્કોર વગેરે વિશે શિક્ષિત કરવામાં આવે, તો લોન પોર્ટફોલિયોની ગુણવત્તામાં નોંધપાત્ર સુધારો થાય છે. મહિલા બોરોઅર્સ માટે ક્રેડિટનું વિતરણ તમામ વિસ્તારોમાં થઈ રહ્યું છે. માત્ર શહેરી વિસ્તારોની મહિલાઓ જ ધિરાણ મેળવી રહી નથી; અર્ધ-શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારોની મહિલા બોરોઅર્સ પણ તેમની અંગત કે વ્યવસાયિક જરૂરિયાતો માટે ધિરાણ લેવામાં ખૂબ કમ્ફર્ટેબલ છે.

ક્રેડિટ કાર્ડ એક કેટેગરી તરીકે જોઈએ તો છેલ્લા 10 વર્ષમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ પામી છે. ક્રેડિટ કાર્ડની ન ચૂકવાયેલી બાકી રકમ 8 ગણી વધી છે. કાર્ડધારકોની સંખ્યા 1.4 કરોડથી વધીને 5.2 કરોડ થઈ ગઈ છે. અને સાથે જ, ક્રેડિટ કાર્ડ્સની સંખ્યા વધીને 10.7 કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે. પરંતુ તાજેતરના સમયમાં તેમાં સ્થિરતા આવી છે. કાર્ડધારકોની સંખ્યા 5.2 કરોડ અને બાકી રકમ રૂ. 3.1 લાખ કરોડની આસપાસ જ જળવાઈ રહી છે. આનો અર્થ એ છે કે જૂના ગ્રાહકો જ મલ્ટિપલ ક્રેડિટ કાર્ડ્સ લઈ રહ્યા છે. પરંતુ આજે, નવા ક્રેડિટ બોરોઅર્સ માટે ક્રેડિટ કાર્ડ પ્રાથમિક પસંદગી નથી. નવા બોરોઅર્સ કન્ઝ્યુમર ફાઇનાન્સ અથવા મોબાઇલ ફાઇનાન્સિંગ દ્વારા આવી રહ્યા છે.

ક્રેડિટ કાર્ડ ક્ષેત્રે, NTC પ્રમાણ જે પહેલાં 26 ટકા હતું તે ઘટીને 7-8 ટકા જેટલું નીચું આવી ગયું છે. તાજેતરમાં ક્રેડિટ કાર્ડ મુખ્યત્વે એવા ગ્રાહકોને આપવામાં આવી રહ્યા છે જેમની પાસે પહેલાથી જ ધિરાણ સુવિધાઓ છે, જેનો અર્થ એ છે કે તેઓ ચકાસાયેલા ગ્રાહકો છે. તેમાંથી 70 ટકા લોન અથવા ક્રેડિટ કાર્ડ્સ ETCC (એગ્ઝિસ્ટિંગ ટુ ક્રેડિટ કાર્ડ) ગ્રાહકોને મળી રહ્યા છે, એટલે કે તેમની પાસે પહેલેથી જ ક્રેડિટ કાર્ડ છે. ક્રેડિટ કાર્ડ લેનારા મોટાભાગના ગ્રાહકો એવા છે જેમની ક્રેડિટ પ્રોફાઇલ 2 વર્ષથી વધુ જૂની છે. તેઓ પહેલા કન્ઝ્યુમર ફાઇનાન્સ લોન લે છે, પછી પર્સનલ લોન, અને ત્રીજી પ્રોડક્ટ તરીકે ક્રેડિટ કાર્ડ લે છે. એકવાર તેઓ ક્રેડિટ કાર્ડ લે, પછી તેમની ચોથી પ્રોડક્ટ પણ ક્રેડિટ કાર્ડ હોય તેવી ઉચ્ચ શક્યતા છે. આ સાથે યુવાનો અથવા જેન ઝી પણ ક્રેડિટ કાર્ડ લઈ રહ્યા છે. 5.2 કરોડ કાર્ડધારકોમાંથી અમે 4 વિવિધ પ્રોફાઇલ બનાવ્યા છે. પહેલી, પ્રસંગોપાત ઉપયોગ કરનારા, જેઓ કાર્ડનો ઉપયોગ માત્ર પેમેન્ટ, રિવોર્ડ કે લાભ માટે જ કરે છે. આ થોડી મધ્યમ વયના ગ્રાહકો છે.

બીજી પ્રોફાઇલ કાર્ડ-કેન્દ્રિત ગ્રાહકોની છે. કાર્ડ વાપરતી વસ્તીમાંથી લગભગ એક તૃતીયાંશ ભાગ કાર્ડ-કેન્દ્રિત છે, જેઓ પોતાના ક્રેડિટ પોર્ટફોલિયોમાં ક્રેડિટ કાર્ડ પર વધુ નિર્ભર રહે છે. ત્રીજી કેટેગરી વિવિધ ક્રેડિટ વાપરનારાઓની છે, જેઓ ક્રેડિટ કાર્ડની સાથે અન્ય કન્ઝમ્પશન ક્રેડિટ પ્રોડક્ટ્સનો પણ ઉપયોગ કરે છે. તેઓ ક્રેડિટ કાર્ડ, પર્સનલ લોન કે અન્ય પ્રોડક્ટ્સ વચ્ચે ફેરબદલ કરવામાં કમ્ફર્ટેબલ હોય છે. ચોથી અને છેલ્લી કેટેગરી હાઇ એક્સપોઝર ગ્રાહકોની છે જેઓ અનસિક્યોર્ડ ક્રેડિટ તરફ વધુ વળેલા છે. તેમની પાસે 3 કે તેથી વધુ ક્રેડિટ કાર્ડ હોય છે. અંદાજે 60 કરોડ ગ્રાહકો પાસે ક્રેડિટ એક્સેસ છે. તેમાંથી 25 કરોડ ગ્રાહકો ક્રેડિટ એક્ટિવ છે, અને તેમાંથી માત્ર 5.2 કરોડ ગ્રાહકો જ ક્રેડિટ કાર્ડધારકો છે. હવે, જો હું ક્રેડિટ એક્ટિવ વસ્તીના પ્રમાણમાં કાર્ડધારકોની સંખ્યા લઉં, તો તે માત્ર 25 ટકા છે. યુએસ, યુકે, હોંગકોંગ અથવા કેનેડામાં આ ટકાવારી 70, 80 અથવા 95 ટકાથી પણ વધુ છે.

પરંતુ ક્રેડિટ કાર્ડ કેટેગરી કેમ સ્થિર થઈ રહી છે?

ક્રેડિટ કેટેગરી સ્થિર થવાના કારણોમાં ઊંડા ઉતરીએ તો આજે ગ્રાહક પાસે વિકલ્પો છે. જો ગ્રાહક ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ પેમેન્ટ ટૂલ તરીકે કરતો હોય, તો તે ક્રેડિટ કાર્ડના બદલે UPI નો પણ ઉપયોગ કરી શકે છે. ગ્રાહકો માટે 600 મિલિયનથી વધુ UPI એક્સેસ પોઈન્ટ્સ છે, જેની સામે ક્રેડિટ કાર્ડના માત્ર 11 મિલિયન એક્સેસ પોઈન્ટ્સ છે. હવે, જો બોરોઅર ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ ક્રેડિટ પ્રોડક્ટ તરીકે કરે છે, તો ગ્રાહક પાસે પર્સનલ લોન, ગોલ્ડ લોન કે કન્ઝ્યુમર ફાઇનાન્સ લોનના રૂપમાં ઘણા વિકલ્પો છે. છેલ્લા ચારથી આઠ ક્વાર્ટરમાં ક્રેડિટ કાર્ડની સુલભતા વધી નથી. પરંતુ કાર્ડધારકો અને બાકી રકમમાં ભલે વધારો ન થયો હોય, પણ પોર્ટફોલિયોની ગુણવત્તા સુધરી છે. એક વર્ષ પહેલાં ડિફોલ્ટ દર લગભગ 2 ટકા હતો, જે તાજેતરના ક્વાર્ટરમાં ઘટીને 1.7 ટકા થયો છે.