રાષ્ટ્રીય સહકારી નીતિનો હેતુ સહકારી ક્ષેત્રના આર્થિક યોગદાનને ત્રણ ગણું કરવાનો છે: અમિત શાહ

રાષ્ટ્રીય સહકારી નીતિનો હેતુ સહકારી ક્ષેત્રના આર્થિક યોગદાનને ત્રણ ગણું કરવાનો છે: અમિત શાહ

એનસીપી (NCP) નો ધ્યેય 50 કરોડ લોકોને સહકારી ચળવળમાં જોડવાનો છે

રાષ્ટ્રીય સહકારી નીતિ 2025 નો ઉદ્દેશ્ય એક વ્યાપક સુધારાત્મક એજન્ડા દ્વારા આગામી દાયકામાં ભારતના અર્થતંત્રમાં આ ક્ષેત્રના યોગદાનને ત્રણ ગણું કરવાની સાથે 50 કરોડ લોકોને સહકારી ચળવળમાં લાવવાનો છે, એમ કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહે જણાવ્યું છે.

લોકસભામાં આપેલા લેખિત જવાબમાં, શાહે જણાવ્યું હતું કે 24 જુલાઈ, 2025 ના રોજ શરૂ કરાયેલી રાષ્ટ્રીય સહકારી નીતિ, સહકારી ક્ષેત્રને સમાવેશી અને સતત આર્થિક વિકાસના મજબૂત સ્તંભમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે 10 વર્ષનો રોડમેપ આપે છે. આ નીતિ 6 વ્યૂહાત્મક સ્તંભો, 16 ઉદ્દેશ્યો અને 83 ભલામણો પર આધારિત છે, જે સહકારી મંડળીઓનું આધુનિકીકરણ કરવા, ગવર્નન્સ (સંચાલન) સુધારવા, સભ્યપદનો વિસ્તાર કરવા અને કૃષિ, ગ્રામીણ વિકાસ, નાણાકીય ક્ષેત્ર, ડેરી, મત્સ્યઉછેર અને સંલગ્ન ક્ષેત્રોમાં તેમની ભૂમિકાને મજબૂત કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે.

મંત્રીએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે નીતિ પોતે કોઈ અલગ બજેટ ફાળવણીની જોગવાઈ કરતી નથી. તેના બદલે, તે મંત્રાલયો, રાજ્ય સરકારો અને સહકારી સંસ્થાઓ માટે સામાન્ય રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યો તરફ પ્રવર્તમાન યોજનાઓ અને ભવિષ્યની પહેલોને સંરેખિત કરવા માટે એક માર્ગદર્શક માળખા તરીકે કામ કરે છે. શાહે 15 ફેબ્રુઆરી, 2023 ના રોજ સહકાર મંત્રાલય દ્વારા પાયાના સહકારી નેટવર્કને મજબૂત કરવા માટે દેશવ્યાપી યોજનાને મંજૂરી આપ્યા પછી પ્રાપ્ત થયેલી નોંધપાત્ર પ્રગતિ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

તેમના જણાવ્યા મુજબ, દેશભરમાં 38,138 નવી પ્રાથમિક કૃષિ ધિરાણ મંડળીઓ (PACS), લાર્જ એરિયા મલ્ટિ-પર્પઝ સોસાયટીઝ (LAMPS), ડેરી સહકારી મંડળીઓ અને મત્સ્યપાલન સહકારી મંડળીઓની નોંધણી કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, તેમની કામગીરીની કાર્યક્ષમતા અને સેવા વિતરણમાં સુધારો કરવા માટે 21,292 વર્તમાન ડેરી અને મત્સ્યપાલન પ્રાથમિક સહકારી મંડળીઓને મજબૂત કરવામાં આવી છે.

મંત્રીએ કહ્યું કે PACS અને અન્ય પ્રાથમિક સહકારી મંડળીઓના વિસ્તરણનો હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે દરેક પંચાયત પાસે ગ્રામીણ સમુદાયોને ધિરાણ, માર્કેટિંગ, સ્ટોરેજ, ઇનપુટ સપ્લાય અને અન્ય આવશ્યક સેવાઓ પૂરી પાડવા માટે સક્ષમ એક સક્રિય સહકારી સંસ્થા ઉપલબ્ધ હોય. સરકાર પારદર્શિતા અને કાર્યક્ષમતા સુધારવા માટે PACS નું કમ્પ્યુટરાઇઝેશન કરવા, તેમની વ્યાવસાયિક પ્રવૃત્તિઓમાં વૈવિધ્ય લાવવા અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ સાથે એકીકરણ કરવા પર પણ કામ કરી રહી છે.

શ્વેતક્રાંતિ 2.0નો ઉલ્લેખ કરતા, શાહે સંસદને માહિતી આપી હતી કે આ પહેલના પરિણામે 31 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 25,282 નવી ડેરી સહકારી મંડળીઓની નોંધણી થઈ છે. આ કાર્યક્રમનો ઉદ્દેશ્ય સહકારી મોડલ દ્વારા દૂધની પ્રાપ્તિમાં વધારો કરવાનો છે અને સાથે જ ગ્રામીણ રોજગારીનું સર્જન કરવું, ખેડૂતોની આવકમાં વધારો કરવો અને ડેરી સહકારી મંડળીઓમાં મહિલાઓની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવું છે. રાષ્ટ્રીય સહકારી નીતિ સહકારી ઇકોસિસ્ટમના હિતધારકો, જેમાં રાષ્ટ્રીય ફેડરેશનો, રાજ્ય સરકારો, સહકારી નિષ્ણાતો અને પ્રેક્ટિશનરોનો સમાવેશ થાય છે, તેમની સાથે વ્યાપક પરામર્શ પછી તૈયાર કરવામાં આવી હતી.

તે કૃષિ, ફૂડ પ્રોસેસિંગ, નિકાસ, સ્ટોરેજ, ડિજિટલ સેવાઓ અને અન્ય ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં પોતાની હાજરીનો વિસ્તાર કરીને ‘સહકાર સે સમૃદ્ધિ’ના લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરવામાં સહકારી મંડળીઓ મોટી ભૂમિકા ભજવે તેવી કલ્પના કરે છે. સહકાર મંત્રાલય માને છે કે એક મજબૂત અને વધુ સમાવેશી સહકારી ચળવળ માત્ર ગ્રામીણ આજીવિકામાં સુધારો કરશે નહીં, પરંતુ સભ્યોની માલિકીની અને લોકશાહી ઢબે સંચાલિત સંસ્થાઓ દ્વારા ભારતના લાંબા ગાળાના આર્થિક વિકાસ, રોજગાર સર્જન અને સામાજિક વિકાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપશે.