રૂ. 45 કરોડના મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ રોડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનની પેમેન્ટ કથિત સ્કીમને લઈને અમેરિકામાં એચડીએફસી બેન્ક બેંક સામે દાવો

રૂ. 45 કરોડના મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ રોડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનની પેમેન્ટ કથિત સ્કીમને લઈને અમેરિકામાં એચડીએફસી બેન્ક બેંક સામે દાવો

બેન્કના ચીફ એક્ઝિક્યુટીવ ઓફિસર અને ચીફ ફાઈનાન્સ ઓફિસર સામે કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો 

HDFC બેંક લિમિટેડ સામે યુએસ (US) માં એક પ્રસ્તાવિત સિક્યોરિટીઝ ક્લાસ એક્શનમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં એક રોકાણકારે આક્ષેપ કર્યો છે કે બેંકે મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ રોડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનને ચૂકવવામાં આવેલા લગભગ રૂ. 45 કરોડના નાણાંને માર્કેટિંગ ખર્ચ તરીકે દર્શાવીને યોજના છુપાવી હતી. ગયા મહિને, તે જ મામલે આંતરિક સમીક્ષા બાદ, એચડીએફસી બેંકના બોર્ડે તેના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અને ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર શશીધર જગદીશન, ચીફ ફાઇનાન્સિયલ ઓફિસર શ્રીનિવાસન વૈદ્યનાથન અને ગ્રુપ હેડ – રિટેલ એસેટ્સ અરવિંદ વોહરાને રૂ.1 લાખનો દંડ ફટકાર્યો હતો, જ્યારે આ ત્રણેય અને અન્ય સામેલ કર્મચારીઓને ચેતવણી પત્રો આપ્યા હતા.

એચડીએફસી બેંકનો શેર ગુરુવારે બીએસઈમાં   2 ટકા ઘટીને રૂ. 712 પર બંધ થયો હતો, જ્યારે 30 શેરો વાળા સેન્સેક્સ દિવસના અંતે નજીવા ઘટાડા સાથે 76933.59 પોઈન્ટ પર બંધ થયો હતો. યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટ ફોર ધ સધર્ન ડિસ્ટ્રિક્ટ ઓફ ન્યૂ યોર્કમાં રોકાણકાર જ્વલંત નટવરલાલ સોનેજી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલા મુકદ્દમામાં એચડીએફસી બેંક, મિસ્ટર જગદીશન અને મિસ્ટર વૈદ્યનાથનને પ્રતિવાદી તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. કેસ, સોનેજી વિરુદ્ધ એચડીએફસી બેંક, 13 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો અને તેને કેસ નંબર 26-cv-06943 ફાળવવામાં આવ્યો છે.

પ્રસ્તાવિત ક્લાસ એવા રોકાણકારોને આવરી લે છે જેમણે 17 જુલાઈ 2023 અને 26 મે 2026 વચ્ચે એચડીએફસી બેંકની સિક્યોરિટીઝ ખરીદી અથવા મેળવી હતી. વાદીનો આક્ષેપ છે કે બેંક અને તેના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ ભ્રામક નિવેદનો આપીને અને કથિત વ્યવસ્થા અને સંબંધિત આંતરિક નિયંત્રણ બાબતો વિશેની માહિતી જાહેર કરવામાં નિષ્ફળ રહીને યુએસ સિક્યોરિટીઝ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે. ફરિયાદમાં કરાયેલા આક્ષેપો કોર્ટમાં સાબિત થયા નથી. એચડીએફસી બેંકે મુકદ્દમાને પાયાવિહોણો ગણાવીને ફગાવી દીધો છે અને જણાવ્યું છે કે તે પોતાનો મજબૂત બચાવ કરવાનો ઈરાદો ધરાવે છે.

રૂ. 45 કરોડ કથિત રીતે માર્કેટિંગ ખર્ચ તરીકે વાળવામાં આવ્યા

આ મુકદ્દમાના કેન્દ્રમાં મહારાષ્ટ્ર સરકારની માલિકીની ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કંપની MSRDC સાથે સંકળાયેલી એક કથિત વ્યવસ્થા છે. ફરિયાદમાં જણાવ્યા અનુસાર એચડીએફી બેન્કે મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ રોડ ડેવલલપમેન્ટ કોર્પોરેશનની થાપણો પર 6.01 ટકાનો અસરકારક વ્યાજ દર આપ્યો હતો, જે સામાન્ય બચત દર લગભગ 3.5 ટકાની સરખામણીમાં હતો. કથિત 2.51 ટકાનો તફાવત વાદીના દાવાનો આધાર બને છે કે બેંકે મોટી થાપણો આકર્ષવા માટે પ્રેફરન્શિયલ રિટર્ન પૂરું પાડ્યું હતું. ફરિયાદમાં આક્ષેપ કરાયો છે કે વધારાનું વ્યાજ, વ્યાજની ચૂકવણી તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું ન હતું. તેના બદલે, 2023-2025 દરમિયાન કથિત રીતે ચૂકવવામાં આવેલા લગભગ રૂ. 45 કરોડ બેંકના માર્કેટિંગ વિભાગ દ્વારા વાળવામાં આવ્યા હતા અને મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પોરેશને માર્ગ-સુરક્ષા જાગૃતિ ઝુંબેશ સાથે જોડાયેલા સ્પોન્સરશિપ ખર્ચ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.

આંતરિક વિજિલન્સ તપાસમાં FY23-24 અને FY24-25 દરમિયાન મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ રોડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનને ચૂકવવામાં આવેલા કુલ રૂ. 45 કરોડની તપાસ કરવામાં આવી હતી. મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ રોડ ડેવપલમેન્ટ કોર્પોરેશનની થાપણો પર ઊંચા રિટર્ન સાથે જોડાયેલા હોવા છતાં આ ચૂકવણીઓને સ્પોન્સરશિપ ખર્ચ ગણવામાં આવી હતી. યુએસ ફરિયાદ મોટા પ્રમાણમાં તે અહેવાલ પર આધાર રાખે છે અને આક્ષેપ કરે છે કે આ વ્યવસ્થાનો હેતુ થાપણો પર વાટાઘાટો આધારિત રિટર્ન સંબંધિત નિયંત્રણોને બાયપાસ કરવાનો હતો.

એમડી અને સીઈઓ જગદીશનનું નામ પણ આક્ષેપોમાં

આ મુકદ્દમો MSRDC વ્યવહારો અંગેની આંતરિક તપાસના અહેવાલ આધારિત તારણો પર પણ આધાર રાખે છે. ફરિયાદમાં ટાંકવામાં આવેલા ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ, ચૂકવણી માટે 10 થી વધુ વરિષ્ઠ અધિકારીઓ જવાબદાર હોવાનું જણાયું હતું. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ રોડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન  માટે ઊંચા દર માટે મિસ્ટર જગદીશનની હાજરીમાં વરિષ્ઠ કક્ષાની ચર્ચા દરમિયાન મૌખિક રીતે સંમતિ આપવામાં આવી હતી. ફરિયાદમાં આક્ષેપ કરાયો છે કે આ વર્તણૂક રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા ની જરૂરિયાતો અને અયોગ્ય પ્રલોભનો અંગેની બેંકની પોતાની નીતિઓનું ઉલ્લંઘન કરે છે.

આ આક્ષેપો માત્ર ખર્ચના એકાઉન્ટિંગ પર જ નહીં પરંતુ વરિષ્ઠ સંચાલને યુએસમાં રોકાણકારો સમક્ષ બેંકના કમ્પ્લાયન્સ ફ્રેમવર્ક અને આંતરિક નિયંત્રણો વિશે મહત્વપૂર્ણ માહિતી યોગ્ય રીતે જાહેર કરી હતી કે નહીં તેના પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. વાદીએ આક્ષેપ કર્યો છે કે પ્રસ્તાવિત ક્લાસ સમયગાળા દરમિયાન યુએસ રોકાણકારો સમક્ષ HDFC બેંકના ખુલાસાઓ ભ્રામક હતા. ફરિયાદ એચડીએફસી બેંકના FY23-24 અને FY24-25 ના ફોર્મ 20-f વાર્ષિક અહેવાલો તરફ ઈશારો કરે છે, જેમાં મેનેજમેન્ટે જણાવ્યું હતું કે નાણાકીય રિપોર્ટિંગ પર તેનું આંતરિક નિયંત્રણ અસરકારક હતું. વાદી દલીલ કરે છે કે તે રજૂઆતો મહારાષ્ટ્ર રોડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન સાથે સંકળાયેલી કથિત વર્તણૂકને જાહેર કરવામાં નિષ્ફળ ગઈ હતી અને તેથી રોકાણકારોને બેંકના કન્ટ્રોલ પર્યાવરણનું અપૂર્ણ ચિત્ર આપ્યું હતું. ફરિયાદમાં આગળ આક્ષેપ કરાયો છે કે તફાવતના વ્યાજને માર્કેટિંગ ખર્ચ તરીકે ગણવાથી બેંકના ખર્ચ અને નાણાકીય કામગીરીની રજૂઆત પર અસર પડી હતી. આ મુકદ્દમો યુએસ સિક્યોરિટીઝ એક્સચેન્જ એક્ટ ઓફ 1934 ની કલમ 10(b) અને 20(a) હેઠળ જવાબદારી નક્કી કરવા માગે છે. વાદી ક્લાસ સર્ટિફિકેશન, કોર્ટ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવનાર વળતર અને જ્યુરી ટ્રાયલની માંગ કરી રહ્યા છે.

ચક્રવર્તીના રાજીનામાએ રોકાણકારોની તપાસ વધારી

આ મુકદ્દમો માર્ચમાં HDFC બેંકના તત્કાલીન પાર્ટ-ટાઇમ ચેરમેન અતનૂ ચક્રવર્તીના અચાનક રાજીનામાનો પણ સંદર્ભ આપે છે. મિસ્ટર ચક્રવર્તીએ 18 માર્ચ 2026 ના રોજ રાજીનામું આપતાં જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા બે વર્ષમાં તેમણે બેંકમાં જોયેલી કેટલીક ‘ઘટનાઓ અને પદ્ધતિઓ’ તેમના વ્યક્તિગત મૂલ્યો અને નૈતિકતા સાથે મેળ ખાતી ન હતી. તેમના રાજીનામાને કારણે એચડીએફસી બેંકના યુએસ-લિસ્ટેડ શેરોમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો હતો. જોકે, તે સમયે મિસ્ટર ચક્રવર્તીએ જાહેર નામો આપ્યા ન હતા કે કઈ ચોક્કસ પદ્ધતિઓને કારણે તેમણે રાજીનામું આપ્યું હતું. પાછળથી તેમણે કહ્યું કે કોઈ એક જ કારણ નહોતું અને આ નિર્ણયને ચિંતાઓ વધવાનું પરિણામ ગણાવ્યું હતું. મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ રોડ ડેવલપમેન્ટકોર્પોરેશનનો મામલો પાછળથી સપાટી પર આવ્યો હતો. ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસમાં તેનો અહેવાલ પ્રગટ થયો હતો. આ અહેવાલ અનુસાર, તે અહેવાલના પ્રકાશન પછીના દિવસે એચડીએફસી બેંકના યુએસ-ટ્રેડેડ શેરોમાં લગભગ 4.1 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો.

બેંકે કેસને પાયાવિહોણો ગણાવ્યો

એચડીએફસી બેંકે આક્ષેપોને ફગાવી દીધા છે અને કહ્યું છે કે તે કેસનો બચાવ કરશે. યુએસમાં, કંપનીના સ્ટોકમાં ઘટાડો થયા પછી આ પ્રકારના શેરહોલ્ડર મુકદ્દમાઓ ખૂબ જ સામાન્ય છે, અને યુએસમાં લિસ્ટેડ ઘણી કંપનીઓ રૂટિન ધોરણે દર વર્ષે આવા મુકદ્દમાઓ સામે બચાવ કરે છે. બેંક માને છે કે આ મુકદ્દમો પાયાવિહોણો છે અને પોતાનો મજબૂત બચાવ કરવાનો ઈરાદો ધરાવે છે. આ મુકદ્દમો આંતરિક ગવર્નન્સ અને કમ્પ્લાયન્સ મુદ્દામાંથી યુએસ સિક્યોરિટીઝ મુકદ્દમાની બાબતમાં વિવાદનું નવું રૂપ દર્શાવે છે.

ચેરમેનની ચિંતાઓ અંગે અલગ સમીક્ષા

આ કાનૂની કાર્યવાહી એચડીેફસી બેંક દ્વારા જ મિસ્ટર ચક્રવર્તીએ રાજીનામું આપતી વખતે ઉઠાવેલી ચિંતાઓની બાહ્ય સમીક્ષા કરાવ્યા બાદ આવી છે. જૂનમાં એચડીએફસી બેંકે જણાવ્યું હતું કે લો ફર્મ્સ વિલ્સન સોન્સિની ગુડ્રિચ એન્ડ રોસાટી અને વાડિયા ગાંધી એન્ડ કો એ તારણ કાઢ્યું હતું કે મિસ્ટર ચક્રવર્તીના આક્ષેપો અને તેમની અસરો સમીક્ષા કરાયેલા દસ્તાવેજી પુરાવા અને સાક્ષીઓના ઈન્ટરવ્યુ દ્વારા સાબિત થયા નથી. તે સમીક્ષા યુએસ રોકાણકાર મુકદ્દમાથી અલગ છે, જે મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ ડેવMSRDC ચૂકવણીઓ, બેંકના ખુલાસાઓ અને રોકાણકારો પર તેની અસર અંગેના આક્ષેપો પર આધારિત છે.

શેરના ભાવમાં ઘટાડા બાદ રોકાણકારો વળતર ઈચ્છે છે

વાદીનો કેસ આંશિક રીતે એ દલીલ પર આધારિત છે કે રોકાણકારોએ કૃત્રિમ રીતે ફુગાવાયેલી કિંમતો પર HDFC બેંકની સિક્યોરિટીઝ ખરીદી હતી કારણ કે કથિત વર્તણૂક વિશેની મહત્વપૂર્ણ માહિતી જાહેર કરવામાં આવી ન હતી. ફરિયાદ બે નોંધપાત્ર માર્કેટ પ્રતિક્રિયાઓની ઓળખ કરે છે. 18 માર્ચ 2026 ના રોજ મિસ્ટર ચક્રવર્તીના રાજીનામા પછી, HDFC ના યુએસ-ટ્રેડેડ શેરો તીવ્રપણે ઘટ્યા હતા. મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ રોડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનની ચૂકવણી અંગે 27 મે 2026 ના રોજ થયેલા ખુલાસા બાદ, લિટિગેશન સંબંધિત ફાઇલિંગ અને અહેવાલો અનુસાર શેરોમાં વધુ 4.1 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. તાજેતરનો મુકદ્દમો અસ્કયામતોની દ્રષ્ટિએ ભારતના સૌથી મોટા ખાનગી ક્ષેત્રના ધિરાણકર્તા માટે કાનૂની અને ગવર્નન્સ તપાસનું બીજું સ્તર ઉમેરે છે. 27 ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં એચડીએફસી બેંકના શેરો નવા દબાણ હેઠળ હતા, રોઇટર્સે અહેવાલ આપ્યો હતો કે નેતૃત્વની સ્થિરતા, નિયમનકારી મુદ્દાઓ અને ઊભરતાં યુએસ ક્લાસ એક્શન અંગેની ચિંતાઓ વચ્ચે ગુરુવારે સ્ટોક 2.37 ટકા ઘટીને 29-મહિનાના નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. રોઇટર્સે અહેવાલ આપ્યો છે કે વર્ષ દરમિયાન સ્ટોક લગભગ 28 ટકા ઘટ્યો હતો. અમેરિકાની કોર્ટ હવે નક્કી કરશે કે પ્રસ્તાવિત ક્લાસ એક્શન આગળ વધી શકે છે કે કેમ અને ત્યારબાદ, આક્ષેપો સ્થાપિત થઈ શકે છે કે કેમ. આ ફાઇલિંગ પોતે એવો નિર્ણય નથી કે HDFC બેંક અથવા તેના અધિકારીઓએ યુએસ સિક્યોરિટીઝ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે.