તેજીમાં પણ સોના કે શેરબજાર કરતા બેન્કની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટે અને પોસ્ટના રોકાણે વધુ વળતર આપ્યુ

છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ભારતીય શેરબજારના મુખ્ય સૂચકાંકો કરતા બેન્કોની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ અને પોસ્ટ ઓફિસ સ્કીમ્સ વધુ ફાયદાકારક સાબિત થઈઃ ૬૦ ટકા શેર્સનું ફ્લોપ પરફોર્મન્સ પર નજર રાખો

છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ભારતીય શેરબજારના મુખ્ય સૂચકાંકો કરતા બેન્કોની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ અને પોસ્ટ ઓફિસ સ્કીમ્સ વધુ ફાયદાકારક સાબિત થઈ છે. શેરબજારમાં લિસ્ટેડ દર ૧૦માંથી સાધરણ રીતે ૬ શેરો બેન્ક એફડી જેટલું પણ વળતર આપી શક્યા નથી. બજારના નિષ્ણાતોના મતે 56 ટકા શેર્સમાં આ સ્થિતિ છે. આશરે ૪૦ ટકા જેટલા શેરોમાં રોકાણકારોની મૂડી ધોવાઈ ગઈ છે કે મોટું નુકસાન થયું છે. ફિક્સડિપોઝિટ અને શેરબજારમાં કરવામાં આવેલા રોકાણના સમયગાળાને ત્રણ વર્ષ કે પાંચ વર્ષનો કરીને સપ્ટેમ્બર 2021થી 2026નો કરીને ગણતરી કરવામાં આવે તો પણ શેરબજારમાં કરવામાં આવેલા રોકાણ પર મળેલુ વળતર બહુ વધારે ઊંચું હોવાનું જોવા મળતું નથી.

શેરબજાર વિરુદ્ધ બેન્ક એફડી અને સિક્યોર ડિપોઝિટ્સ

ભારતીય શેરબજારમાં હાલ ચાલી રહેલૌ તેજીનો તબક્કો ૨,૩૭૦ દિવસ જેટલો લાંબો અને ઐતિહાસિક રહ્યો છે. પરંતુ, તાજેતરના વર્ષોમાં દલાલ સ્ટ્રીટમાં પ્રવેશ કરનારા રોકાણકારો માટે આ તેજી લાભદાયી લાગી નથી. લાંબા સમયથી શેરબજારના સાહસિક રોકાણકારો ૬ થી ૭ ટકા વળતર આપતી ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટને અણગમતો અને કંટાળાજનક વિકલ્પ માનતા હતા. પરંતુ આંકડા દર્શાવે છે કે આ સાદા રોકાણના વિકલ્પોએ ફેન્સી સ્ટોક્સ કરતા બહેતર દેખાવ કર્યો છે.

૧૭ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ પૂરા થતાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષના સમયગાળામાં નિફ્ટી 50એ ૧૫.૫૮ ટકા અને સેન્સેક્સના શેર્સે માત્ર ૯.૯૪ ટકાનો લાભ કરાવ્યો છે. રોકાણના મૂલ્ય સામે સરેરાશ 9.94 ટકાનું જ વળતર છૂટ્યું છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન સ્ટેટ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયાની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટમાં 6.5 ટકાના વાર્ષિક વ્યાજ દરને આધારે ત્રિરાશી માંડવામાં આવે તો રોકાણકારોને 23.34 ટકા જેટલું ચક્રવૃદ્ધિ વળતર મળ્યું છે.

પોસ્ટ ઓફિસની ૩ વર્ષની ટાઇમ ડિપોઝિટ

આ જ રીતે પોસ્ટ ઓફિસની ટાઈમ ડિપોઝિટમાં સાત ટકા વાર્ષિક વળતર-રિટર્નના દરે ત્રિરાશી માંડવામાં આવે તો તેના રોકાણકારોને સરેરાશ ૨૧.૫૬ ટકા વળતર મળ્યું છે. જો આ સમયગાળાને પાંચ વર્ષનો કરીને સપ્ટેમ્બર 2021થી 2026નો કરીને ગણતરી કરવામાં આવે તો પણ શેરબજારમાં કરવામાં આવેલા રોકાણ પર મળેલુ વળતર બહુ વધારે ઊંચું હોવાનું જોવા મળતું નથી.

Nifty 50 એ આ ૫ વર્ષમાં ૩૨.૩% નું વળતર આપ્યું છે. આ વળતર સ્ટેટ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયાની ૫ વર્ષની એફડીના ૩૦.૮ ટકા વળતર કરતા માત્ર સામાન્ય આગળ છે, પરંતુ પોસ્ટ ઓફિસની ૫ વર્ષની સ્કીમના ૩૪.૪ ટકા વળતર કરતા નિફ્ટી 50ના શેર્સમાં કરેલા રોકાણ પર મળેલું વળતર ઓછું છે. બજારમાં સહેજ પણ ઘટાડો થાય તો નિફ્ટીનું ૫ વર્ષનું વળતર એસબીઆઈ એફડીના દરથી પણ નીચે આવી શકે તેમ છે.

સેન્સેક્સમાં પણ આ જ સ્થિતિ છે

આ નબળો દેખાવ માત્ર સૂચકાંકો (ઇન્ડેક્સ) પૂરતો સીમિત નથી. ૨,૮૦૦ થી વધુ શેરોના વિશ્લેષણમાં આ જ સ્થિતિ હોવાનું બજારના એક્સપર્ટ્સનું કહેવું છે. શેરબજારમાં લિસ્ટિંગ ધરાવતા કુલ શેર્સમાંથી 1595 શેર્સ પોસ્ટ ઓફિસની ટર્મ ડિપોઝિટ કે પછી સ્ટેટ બેન્કની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ પર મળતા વળતર જેટલું વળતર પણ આપી શક્યા નથી.

૧,૫૯૫ શેરો (૫૬ ટકા): પોસ્ટ ઓફિસ અને SBI એફડીનું વળતર પણ પાર કરી શક્યા નથી.
૧,૨૪૧ શેરો (૪૦ ટકા): છેલ્લા ૩ વર્ષમાં રોકાણકારોને સીધું નુકસાન આપ્યું છે (ભાવ ઘટ્યા છે).
મધ્યમ શેરનું વળતર:માત્ર ૧૧.૨૫ ટકા રહ્યું છે, જે પોસ્ટ ઓફિસ ડિપોઝિટ કરતા અડધું છે.
મલ્ટીબેગર શેરો:૨૧ ટકા શેરો (૬૦૫ કંપનીઓ) ના ભાવ બમણા થયા છે અને ૨૮૯ શેરો ત્રણ ગણા કે તેથી વધુ વધ્યા છે.

આ દર્શાવે છે કે આડેધડ ઉત્સાહને બદલે શેરની યોગ્ય પસંદગી, મૂલ્યાંકન અને શિસ્ત કેટલી મહત્વની છે. આ સમયગાળામાં ૨ માંથી ૧ સ્ટોકે મૂડી ધોઈ નાખી છે, જ્યારે ૫ માંથી ૧ સ્ટોક મલ્ટીબેગર બન્યો છે. ત્રણથી પાંચ વર્ષમાં તેજીવાળા સેક્ટર્સમાં ડિફેન્સ-સંરક્ષણ, નોન-ફેરસ મેટલ્સ, હેલ્થકેર અને કેપિટલ ગુડ્ઝના સેક્ટર્સની કંપનીઓના શેર્સનો સમાવેશ થાય છે. તેમ જ નબળું પરફોર્મ કરનારા સેક્ટર્સમાં આઈટી-ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલ, એફએમસીજી -ફાસ્ટ મુવિંગ કન્ઝ્યુમર્સ ગુડ્સ, સિમેન્ટ, લોજિસ્ટિક્સ અને કન્ઝ્યુમર ગુડ્ઝના સેક્ટર્સનો સમાવેસ થાય છે.

લાર્જ-કેપ દિગ્ગજોનો દેખાવ અને વિશ્લેષણ

સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૩ના માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન મુજબ દેશની ટોચની ૧૦ સૌથી મોટી કંપનીઓમાંથી માત્ર ૪ કંપનીઓ પોસ્ટ ઓફિસના વળતર કરતાં વધુ સારુ વળતર આપી શકી જ નથી. આ રહ્યા તેના ઉદાહરણો.

ITC:~૩૮ ટકાનો ઘટાડો
Infosys: ૨૯ ટકાનો ઘટાડો
Hindustan Unilever: ૨૦ટકાનો ઘટાડો
HDFC Bank: ~૧૨ ટકાનો ઘટાડો
Reliance Industries: માત્ર ૨ ટકાનો મામૂલી વધારો

અધિકૃત આંકડાકીય અને રિસર્ચ સ્ત્રોતોના જણાવ્યા મુજબ વૈશ્વિક આર્થિક મંદી, ટેકનોલોજી સેક્ટરમાં ક્લાયન્ટ્સના આઈટી બજેટમાં કાપ, આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સના લીધે સર્જાયેલી અજંપાભરી સ્થિતિ, એફએમસીજી સેક્ટરમાં ગ્રામીણ માંગમાં ધીમી રિકવરી અને સિગારેટ તથા તમાકુ પર કરવેરાના દબાણ જેવા પરિબળોને કારણે આ દિગ્ગજ શેરોના વેલ્યુએશન પર દબાણ જોવા મળ્યું છે.

મજબૂત દેખાવ કરનારી લાર્જ કેપ કંપનીઓ

આ ગાળામાં મજબૂત દેખાવ કરીને રોકાણકારોને સારું વળતર આપનારી કંપનીઓમાં નીચેની કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે.

Bharti Airtel: ૯૯ ટકાનો ઉછાળો
State Bank of India (SBI): ૬૩ ટકાનો વધારો
ICICI Bank:~૩૬ ટકાનો વધારો
Bajaj Finance:~૩૫ ટકાનો વધારો

સ્મોલ અને મિડ-કેપ કેટેગરીમાં કમાણીના ગણિતો

આ સમયગાળામાં માત્ર લાર્જ-કેપ શેરો જ નિષ્ફળ ગયા છે તેવું નથી. સ્મોલ કેપ અને મિડિયમ કેપ કંપનીઓના શેર્સનું પરફોર્મન્સ પણ અપેક્ષા કરતાં ઊણું ઉતર્યું છે.

ટોચની ૧૦૦ કંપનીઓ:સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૩ ના ડેટા મુજબ ટોચની ૧૦૦ કંપનીઓનું વળતર ૩૧ ટકા રહ્યું હતું અને તેમાંથી ૫૮ ટકા કંપનીઓએ પોસ્ટ ઓફિસની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ પર મળેલા વળતર કરતાં વધુ સારુ રિટર્ન રોકાણકારોને આપ્યું છે.

૧,૦૦ થી નીચેના ક્રમાંકવાળા શેરો: ૧,૦૦૦થી વધુ રેન્ક ધરાવતા શેરોમાં ૩ વર્ષનું વળતર માત્ર 8 ટકા જ રહ્યું હતું. આ કેટેગરીના માત્ર ૪૨ ટકા શેરો એફડીને બીટ કરી શક્યા અને ૪૬% શેરોમાં રોકાણકારોને નુકસાન થયું છે.

સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૧ થી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૩: બજારમાં વ્યાપક તેજી હતી. આ ગાળામાં શેરબજારમાં કરવામાં આવેલા રોકાણ પર 39 ટકા વળતર છૂટ્યું હતું. તેમ જ 73 ટકા શેર્સ પોઝિટિવ વળતર આપી રહ્યા હતા.

૨.સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૩ થી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬: મીડિયન વળતર ઘટીને ૧૧.૨૫ ટકા થઈ ગયું અને નફો આપનારા શેરોનું પ્રમાણ ઘટીને ૫૭ ટકા થઈ ગયું છે. કુલ શેરોમાંથી આશરે ૩૦ ટકા શેરો એવા છે જે પ્રથમ ૨ વર્ષમાં વધ્યા હતા પરંતુ તે પછીના ૩ વર્ષમાં ઘટ્યા છે.

રોકાણકારોને વણમાગી સલાહ

માર્ચ ૨૦૨૦ ના તળિયા પછી નિફ્ટીમાં ૧૦ ટકાથી વધુનો ઘટાડો માત્ર ૪ વખત જ આવ્યો છે. બહારથી બજાર શાંત અને સુસ્ત દેખાય છે, પરંતુ અંદરથી રોકાણકારોના વળતરમાં ભારે તફાવત જોવા મળ્યો છે.

તેનો અર્થ એ નથી કે દરેક રોકાણકારે ઇક્વિટી છોડીને ફિક્સ ડિપોઝિટમાં જ રોકાણ કરી દેવું જોઈએ. પરંતુ આ આંકડા એ વાસ્તવિકતા સ્પષ્ટ કરે છે કે માત્ર બુલ માર્કેટમાં હાજર રહેવાથી આપોઆપ સુરક્ષિત ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ કરતા વધુ વળતર મળી જતું નથી. શેરબજારમાં રોકાણ કરતી વખતે ‘માર્જિન ઓફ સેફ્ટી’ અને સ્ટોક સિલેક્શનને નજરઅંદાજ કરવાના પરિણામો લાંબાગાળે આકરાં સાબિત થઈ શકે છે.

તાજેતરમાં સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬માં જાહેર થયેલા વિશ્લેષણ મુજબ છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં નિફ્ટી અને સેન્સેક્સના નબળા દેખાવ તથા ૬૦ ટકા જેટલા શેરોમાં એફડી-ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ કરતાં પણ ઓછું વળતર મળવાને કારણે રોકાણકારો માટે યોગ્ય સ્ટોક પસંદગી ખૂબ મહત્વની બની ગઈ છે. આમ ટ્રેડર્સ કે ઇન્વેસ્ટર્સે દરેક સ્ક્રિપની પસંદગી કરવામાં બહુ જ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. તેમાં ચૂક થાય તો બેન્કની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ જેટલું કે તેનાથી પણ ઓછું વળતર મેળવીને સંતોષ માનવો પડશે. કેટલીકવાર નુકસાન પણ ખમવાનું આવી શકે છે.

હવે શું કરવું તે અંગે નિષ્ણાનો મંતવ્યો

નાણાકીય સલાહકારો અને બજારના તજજ્ઞો એટલે કે મોતીલાલ ઓસવાલ, જેફરીઝ, આઈસીઆઈસીઆઈ સિક્યોરિટીઝ અને એચડીએફસી સિક્યોરિટીઝના સંશોધન અહેવાલોના આધારે મુખ્ય શેરો અંગેનો વ્યુહ અને માર્ગદર્શન નીચે મુજબ છે. જે શેરોમાં કંપનીનું ફંડામેન્ટલ મજબૂત છે અને લાંબા ગાળાના ગ્રોથ આઉટલુક સારા છે, તેમાં તાજેતરના અંડરપરફોર્મન્સ છતાં રોકાણ જાળવી રાખવાની અથવા તબક્કાવાર ઉમેરો કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

રીલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ: સંશોધન સંસ્થા જેફરીઝ અને મોતીલાલ ઓસવાલના અહેવાલો મુજબ રિટેલ અને ટેલિકોમ (જિઓ) ક્ષેત્રે મજબૂત વૃદ્ધિ અને ન્યુ એનર્જી બિઝનેસમાં ભવિષ્યની શક્યતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને આ સ્ટોકમાં આ તબક્કે પણ લેણ કરી શકાય છે. સમય જતાં તેના પર સારું વળતર મળવાની શક્યતા છે. જેમનું રોકાણ આ શેરમાં હોય તેમણે રોકાણ જાળવી રાખવું જોઈએ. રિલાયન્સના શેરનું લેણ કરો અને રોકાણ જાળવી રાખોનું રેટિંગ તેમણે જાળવી રાખવામાં આવ્યું છે. ટૂંકા ગાળાના અંડરપરફોર્મન્સ છતાં મજબૂત કેશ ફ્લોને કારણે તેને લાંબા ગાળા માટે પોર્ટફોલિયોમાં રાખવાની સલાહ છે.

એચડીએફસી બેન્ક: આઈસીઆઈસીઆઈ સિક્યોરિટીઝ અને બર્નસ્ટેઈનના રિપોર્ટ અનુસાર એચડીએફસી લિમિટેડ સાથેના મર્જર પછી ડિપોઝિટ ગ્રોથ અને માર્જિન પર દબાણ હતું, પરંતુ બેન્કની બેલેન્સ શીટ અત્યંત મજબૂત છે. બ્રોકરેજ હાઉસિસના મતે લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે આ શેરમાં આ સપાટીએ નવું લેણ કરી શકાય છે. તેમ જ જેમણે આ શેર્સમાં રોકાણ કરેલું છે તેઓ તેમનું રોકાણ જાળવી રાખી શકે છે. તેમ જ તેઓ આ ભાવ સપાટીએ નવું રોકાણ કરીને તેમનું હોલ્ડિંગ વધારવાની નીતિ અપનાવે તો તે યોગ્ય ગણાય તેમ છે, કારણ કે વેલ્યુએશન હવે વાજબી સ્તરે આવી ગયા છે.

ભારતી એરટેલ: જે.એમ. ફાઈનાન્શિયલ અને એક્સિસ કેપિટલ બ્રોકરેજ હાઉસના એક્સપર્ટ્સના મતાનુંસાર ટેરિફ હાઇક-ભાવ વધારો અને એવરેજ રેવન્યુ પર યુઝર્સમાં સતત સુધારો થઈ રહ્યો હોવાથી આ સ્ટોક સતત આઉટપરફોર્મ કરી રહ્યો છે. નિષ્ણાતો આ શેરમાં રોકાણ જાળવી રાખવાની સલાહ આપે છે.

કયા શેરોમાં સાવચેતી અથવા સ્ટ્રેટેજિક રી-એલોકેશન જરૂરી?

જે શેરોમાં ગ્લોબલ મંદી, ક્લાયન્ટ્સના આઈટી બજેટમાં કાપ કે સ્થાનિક ડિમાન્ડમાં સુસ્તી જેવા માળખાકીય પડકારો છે, ત્યાં એક્સપર્ટ્સ નીચે મુજબનો દ્રષ્ટિકોણ ધરાવે છે.

ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસિસ-TCS અને ઇન્ફોસિસ -Infosys: જે.પી. મોર્ગન અને કોટક ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઇક્વિટીઝના સંશોધન અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ અમેરિકા અને યુરોપના બજારોમાં ટેકનોલોજી ખર્ચમાં ધીમી વૃદ્ધિ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના વધતા જતાં પ્રભાવને કારણે રોકાણકારો પાસે લાંબા ગાળાનું એટલે કે ૩ થી ૫ વર્ષનું વિઝન હોય તો જ આ શેર્સમાંનું રોકાણ જાળવી રાખવું જોઈએે. અન્યથા ડિવિડન્ડ યીલ્ડ સિવાય ટૂંકા ગાળામાં મોટો ઉછાળો મર્યાદિત રહી શકે છે.

હિન્દુસ્તાન યુનિલીવર- HUL: નુવામાં ઇન્સ્ટિટ્યૂશન ઇક્વિટીઝના વિશ્લેષણ મુજબ ગ્રામીણ વિસ્તારમાં માંગની ધીમી રિકવરી અને સ્થાનિક બ્રાન્ડ્સ તરફથી સ્પર્ધાને કારણે ફાસ્ટ મુવિંગ કન્ઝ્યુમર ગુડ્સના સેક્ટરમાં ગ્રોથ-વિકાસ ધીમો પડ્યો છે. બ્રોકરેજ હાઉસના નિષ્ણાતોના મતે આ સ્ટોકમાંથી મધ્યમ ગાળામાં બહુ ઊંચા રિટર્નની અપેક્ષા રાખવાને બદલે તેને સામાન્ય વળતર આપનાર શેર તરીકે તમારા પોર્ટફોલિયોમાં જાળવી રાખવો જોઈએ. આમ લાંબા ગાળે આ શેર સારું વળતર આપશે તેવી તેમને આશા છે.

રોકાણકારો માટે સામાન્ય માર્ગદર્શન અને વ્યૂહરચના

આંધળું અનુકરણ ન કરો: બુલ માર્કેટમાં દરેક શેર વધશે જ તે ધારણા ખોટી સાબિત થઈ છે. ક્વાર્ટર-ઓન-ક્વાર્ટર કંપનીના પરિણામો અને પ્રોફિટેબિલિટી ચકાસીને જ નિર્ણય લો. કોઈએ આપેલી ટીપ્સને માની લઈને તેમાં રોકાણ કરવા ધસી ન જાવ. તમે પોતે જ તે કંપનીના પરિણામો, કંપનીની ઓર્ડર બુક થકી તેની આવકમાં થનારા વધારાનો અંદાજ મેળવી રોકાણ કરવાનો નિર્ણય લો. તેના વિકાસનો ભાવિ સ્કોપ શું છે તે જાણીને કે સમજીને તેના શેર્સમાં રોકાણ કરવાનો નિર્ણય લો.

માર્જિન ઓફ સેફ્ટી: જે કંપનીઓનું વેલ્યુએશન પી.ઈ.- રેશિયો એટલે કે શેરના ભાવ સામે કમાણી કરવાનો રેશિયો ખૂબ ઊંચું હોય અને ગ્રોથ ધીમો હોય, તેવા શેરોમાંથી નફો બુક કરીને વ્યાજબી વેલ્યુએશન ધરાવતી ગુણવત્તાયુક્ત કંપનીઓમાં રોકાણ ટ્રાન્સફર કરી લેવું જોઈએ.

એસેટ એલોકેશન: કહેવાય છે કે બધું જ રોકાણ એક ઠેકાણે ન કરવું જોઈએ. આમ તમામ મૂડી માત્ર એક જ જગ્યાએ રોકવાને બદલે ઇક્વિટી, ડેટ એટલે કે ફિક્સ્ડ ડિપોઝીટ અને પોસ્ટ ઓફિસની મુદતી થાપણો અને ગોલ્ડ વચ્ચે યોગ્ય સંતુલન જાળવવું રોકાણકારો માટે જરૂરી બની ગયું છે.

અસ્વીકરણ: આ માહિતી માત્ર શિક્ષણ અને જાગૃતિના હેતુથી તૈયાર કરેલી અને તેને માટે રિસર્ચ રિપોર્ટ્સનો આશરો લઈને તૈયાર કરવામાં આવી છે. શેરબજારનું રોકાણ જોખમોને આધીન હોવાથી કોઈપણ ખરીદ-વેચાણનો નિર્ણય લેતા પહેલા તમારા સેબી રજિસ્ટર્ડ ફાઇનાન્શિયલ એડવાઇઝરની સલાહ લેવી આવશ્યક છે.

Share on Social Media

તેજીમાં પણ સોના કે શેરબજાર કરતા બેન્કની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટે અને પોસ્ટના રોકાણે વધુ વળતર આપ્યુ

Most Popular