SEBI નો મોટો નિર્ણય: ડેરિવેટિવ્ઝની એક્સપાયરી પર સેટલમેન્ટ પ્રાઇસની જૂની ફોર્મ્યુલા ફરી અમલમાં મૂકી
SEBI નો મોટો નિર્ણય: ડેરિવેટિવ્ઝની એક્સપાયરી પર સેટલમેન્ટ પ્રાઇસની જૂની ફોર્મ્યુલા ફરી અમલમાં મૂકી
સેબીએ ક્લોઝિંગ ઓક્શનનો સમય પણ બદલી નાખવાનો નિર્ણય કર્યો: સાતમી ડિસેમ્બરથી નવી વ્યવસ્થા અમલમાં આવશે
સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા-સેબીએ વાયદા બજાર-ડેરીવેટિવ્સ માટે એક અત્યંત મહત્વનો નિર્ણય લેતા, એક્સપાયરીના દિવસે ઇન્ડેક્સ અને સ્ટોક ડેરિવેટિવ્ઝ માટે સેટલમેન્ટ પ્રાઇસ નક્કી કરવાની જૂની પદ્ધતિને ફરીથી લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નવો નિયમ 7 ડિસેમ્બર, 2026 થી અમલમાં આવશે.
નવા માળખા હેઠળ, ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશનનો 15 મિનિટનો સમયગાળો હવે બપોરે 3:15–3:30 ના બદલે 3:30–3:45 કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. હવેથી એક્સપાયરીના દિવસે સેટલમેન્ટ પ્રાઇસ કેશ માર્કેટના છેલ્લા 30 મિનિટના કન્ટીન્યુઅસ ટ્રેડિંગના વોલ્યુમ-વેઇટેડ એવરેજ પ્રાઇસના આધારે જ નક્કી કરવામાં આવશે. આ ફેરફાર ક્લોઝિંગ ઓક્શન દરમિયાન જોવા મળતી અત્યંત અફરાંતફરીને નિયંત્રિત કરવા માટે કરવામાં આવ્યો છે.
આ નવા નિર્ણયથી ડેરિવેટિવ્ઝ માર્કેટમાં સોદા કરનારા ટ્રેડર્સ અને ઇન્વેસ્ટર્સ પર વ્યાપક સકારાત્મક અસર પડશે. ક્લોઝિંગ ઓક્શન દરમિયાન આડેધડ ભાવમાં થતા મોટા ઉછાળા કે ઘટાડાના કારણે ટ્રેડર્સને થતા અણધાર્યા નુકસાનમાંથી મુક્તિ મળશે. ટ્રેડર્સને હવે સેટલમેન્ટ પ્રાઇસનો સચોટ અંદાજ મેળવવામાં સુગમતા રહેશે, કારણ કે સ્ટોક એક્સચેન્જો હવે પોતે જ ઇન્ડિકેટિવ વોલ્યુમ-વેઇટેડ એવરેજ પ્રાઇસની ગણતરી કરીને તેને ડિસેમિનેટ (પ્રદર્શિત) કરશે. ઉપરાંત, લિમિટ અને માર્કેટ ઓર્ડર્સ મૂકવા માટે નિર્ધારિત કરેલી નવી વિન્ડોના કારણે ટ્રેડર્સ પોતાના સોદાઓને વધુ સારી રીતે સંચાલિત કરી શકશે.
સમગ્ર બજારના દૃષ્ટિકોણથી જોઈએ તો સેબીના આ પગલાથી શેરબજારમાં પારદર્શિતા વધશે અને પ્રાઇસ ડિસ્કવરીની પ્રક્રિયા વધુ સુચારુ બનશે. ક્લોઝિંગ સેશનમાં પ્રાઇસ મેનિપ્યુલેશન કે તીવ્ર અસ્થિરતાના જોખમો ઘટશે, જેનાથી રિટેલ તેમજ સંસ્થાકીય રોકાણકારોનો માર્કેટ મિકેનિઝમ પરનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત થશે. બજાર બંધ થવાના સમયે થતા સોદાઓમાં વધુ સ્થિરતા જોવા મળશે.
નવા નિયમો મુજબ, કન્ટીન્યુઅસ ટ્રેડિંગમાંથી CASમાં ટ્રાન્ઝિશન માટે હવે 5 મિનિટના બદલે માત્ર 1 મિનિટ (3:30 થી 3:31) નો સમય લાગશે. ત્યારબાદ 3:31 થી 3:36 સુધી લિમિટ અને માર્કેટ ઓર્ડર મૂકી શકાશે. 3:36 થી 3:40 દરમિયાન માત્ર લિમિટ ઓર્ડર સ્વીકારાશે અને ઓર્ડર મેચિંગની પ્રક્રિયા 3:36 પછી શરૂ થશે. ઓર્ડર મોડિફિકેશન કે કેન્સલેશન પર 3:38 પછી રેન્ડમ ક્લોઝર લાગુ થશે.
ટ્રેડિંગના સમયમાં થયેલા ફેરફાર મુજબ, સામાન્ય દિવસોમાં ઇન્ડેક્સ ડેરિવેટિવ્ઝ 3:45 વાગ્યા સુધી ચાલી શકશે, પરંતુ એક્સપાયરીના દિવસે ઇન્ડેક્સ ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગ 3:30 વાગ્યે જ બંધ થઈ જશે. જોકે, સ્ટોક ડેરિવેટિવ્ઝ એક્સપાયરી સહિત તમામ દિવસોમાં 3:45 વાગ્યા સુધી ચાલુ રહેશે. વણવપરાયેલા-અમલ ન થયેલા લિમિટ ઓર્ડર્સ અને આઇસબર્ગ ઓર્ડર્સ આપોઆપ ક્લોઝિંગ ઓક્શનમાં શિફ્ટ થઈ જશે. સબીએ તમામ સ્ટોક એક્સચેન્જોને આ ફ્રેમવર્ક માટે જરૂરી સુધારા અને ઓપરેશનલ ગાઇડલાઇન્સ જાહેર કરવા આદેશ આપ્યો છે.
