અર્થશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર જોએલ મોકિર, ફિલિપ એગિઓન અને પીટર હોવિટને એનાયત
રોયલ સ્વીડિશ એકેડેમી ઓફ સાયન્સિસે “નવીનતા-સંચાલિત આર્થિક વિકાસ” પરના તેમના કાર્ય માટે જોએલ મોકિર (યુએસએ), ફિલિપ એગિઓન (યુકે) અને પીટર હોવિટ (યુએસએ) ને 2025 નો અર્થશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર આપવાની જાહેરાત કરી છે. ઇનામ રકમનો અડધો ભાગ જોએલ મોકિરને જશે, જેમણે તકનીકી પ્રગતિ દ્વારા સતત વિકાસના પાયા ખોલ્યા. બાકીનો અડધો ભાગ ફિલિપ એગિઓન અને પીટર હોવિટને સંયુક્ત રીતે આપવામાં આવશે, જેમણે “સર્જનાત્મક વિનાશ” દ્વારા વિકાસનો સિદ્ધાંત વિકસાવ્યો.
જૂનાને તોડીને નવું બનાવવાનો સિદ્ધાંત
નેધરલેન્ડ્સમાં જન્મેલા, જોએલ મોકિર હવે યુએસમાં નોર્થવેસ્ટર્ન યુનિવર્સિટીમાં પ્રોફેસર છે. તે ઇતિહાસની શોધ કરે છે અને સમજાવે છે કે તકનીકી પ્રગતિએ આર્થિક વિકાસને કેવી રીતે સામાન્ય બનાવ્યો છે. બીજી બાજુ, ફિલિપ એગિઓન (પેરિસમાં કોલેજ ડી ફ્રાન્સ અને લંડન સ્કૂલ ઓફ ઇકોનોમિક્સ) અને પીટર હોવિટ (બ્રાઉન યુનિવર્સિટી, યુએસએ) એ 1992 માં એક ગાણિતિક મોડેલ વિકસાવ્યું. આ મોડેલમાં, તેઓએ “સર્જનાત્મક વિનાશ” ની ચર્ચા કરી, જેનો અર્થ એ થાય કે જ્યારે કોઈ નવું અને સુધારેલું ઉત્પાદન બજારમાં પ્રવેશે છે, ત્યારે જૂની પ્રોડક્ટ્સ વેચતી કંપનીઓ પાછળ રહી જાય છે. નોબેલ સમિતિ અનુસાર, આ પ્રક્રિયા આર્થિક વિકાસને વેગ આપે છે.
આ પુરસ્કારને ઔપચારિક રીતે “આલ્ફ્રેડ નોબેલની યાદમાં આર્થિક વિજ્ઞાનમાં સ્વેરિજેસ રિક્સબેંક પુરસ્કાર” કહેવામાં આવે છે. તેની સ્થાપના 1968 માં સ્વીડનની સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા કરવામાં આવી હતી. નોબેલ પુરસ્કારોની જેમ, તે 10 ડિસેમ્બર, આલ્ફ્રેડ નોબેલના મૃત્યુની વર્ષગાંઠના રોજ એનાયત કરવામાં આવશે. તેમાં ડિપ્લોમા, સુવર્ણ ચંદ્રક અને US$1.2 મિલિયનની રકમનો સમાવેશ થાય છે.
ગયા વર્ષે, આ પુરસ્કાર ડેરોન એસેમોગ્લુ, સિમોન જોહ્ન્સન અને જેમ્સ એ. રોબિન્સનને રાષ્ટ્રોની સંપત્તિ અને ગરીબીના કારણો સમજાવવા માટે તેમના કાર્ય માટે આપવામાં આવ્યો હતો. આ વર્ષના નોબેલ પુરસ્કારોની શરૂઆત 6 ઓક્ટોબરે મેડિસિન પુરસ્કારથી થઈ હતી, ત્યારબાદ ભૌતિકશાસ્ત્ર, રસાયણશાસ્ત્ર, સાહિત્ય અને શાંતિ પુરસ્કારો આપવામાં આવ્યા હતા.
