ભારત સરકારે ઇથેનોલ બનાવવા 72 લાખ ટન ટુકડા ચોખા અલગ તારવ્યા
સરકારે ઇથેનોલના ઉત્પાદનને વેગ આપવા FCI ના 72 લાખ ટન ચોખા અનામત રાખ્યા વધારાના 55 લાખ ટન 100% ટુકડા ચોખાની હરાજી કરવામાં આવશે અને તે ઇથેનોલ ડિસ્ટિલરીઝમાં જઈ શકે છે
સરકારે ઈ-હરાજી દ્વારા વેચાણ માટે વધારાના 55 લાખ ટન સંપૂર્ણ ટુકડા ચોખા પણ ફાળવ્યા છે, જેને ઇથેનોલ ઉત્પાદકો મેળવી શકે છે, જે બાયોફ્યુઅલ (જૈવિક બળતણ) ઉત્પાદનને સંભવિતપણે વધુ નફાકારક બનાવી શકે છે.
ઊંચા બ્લેન્ડિંગ (મિશ્રણ) લક્ષ્યાંકોને ટેકો આપવા અને આયાતી અશ્મિભૂત બળતણ (ફોસિલ ફ્યુઅલ) પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે કેન્દ્ર સરકાર અનાજ આધારિત ઇથેનોલ ઉત્પાદનને વધારી રહી છે, જેના ભાગરૂપે ખાદ્ય મંત્રાલયે આગામી ઇથેનોલ સીઝન માટે સરકારી સ્ટોકમાંથી 72 લાખ ટન (lt) ચોખા ડિસ્ટિલરીઝ માટે અનામત રાખ્યા છે, જે સપ્લાય વર્ષ 2025-26 માં ફાળવવામાં આવેલા 52 લાખ ટન કરતાં વધુ છે. સરકાર ક્રૂડની આયાત ઘટાડવા માટે આ પ્રયાસો કરી રહી છે. બીજું, પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ 20 ટકા જેટલો ભેળવવાને કારણે મોટરકારની એવરેજ 10થી 15 ટકા ઘટી રહી હોવાની બૂમરાણ દેશભરમાંથી ઊઠી રહી છે. તેમ છતાંય સરકાર તેના ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગના પ્રોગ્રામ સાથે આગળ વધી રહી છે. મંત્રાલયે ઈ-હરાજી દ્વારા વેચાણ માટે વધારાના 55 લાખ ટન (lt) 100 ટકા ટુકડા ચોખા (બ્રોકન રાઇસ) પણ ફાળવ્યા છે, જેને ઇથેનોલ ઉત્પાદકો ખરીદી શકે છે, જે બાયોફ્યુઅલ ઉત્પાદનને સંભવિતપણે વધુ નફાકારક બનાવશે.
બાયોફ્યુઅલને પ્રોત્સાહન સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, 16 જુલાઈના રોજ ફૂડ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (FCI) ને મોકલેલા એક પત્રમાં મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે સક્ષમ સત્તાધિકારીએ ઇથેનોલ સપ્લાય વર્ષ (ESY) 2026-27 (નવેમ્બર 2026 થી ઓક્ટોબર 2027) દરમિયાન ઉત્પાદન માટે ઇથેનોલ ડિસ્ટિલરીઝને ₹2,390/ક્વિન્ટલના ભાવે 72 લાખ ટન ચોખાના વેચાણને મંજૂરી આપી છે.
વધુમાં, મંત્રાલયે રાઇસ મિલિંગ ટ્રાન્સફોર્મેશન (RMT) યોજના હેઠળ ઉત્પાદિત ટુકડા ચોખાના વેચાણ માટે ઓપન માર્કેટ ઈ-હરાજી દ્વારા 55 લાખ ટન ફાળવ્યા છે. 2 જુલાઈના રોજ, સરકારે વિવિધ શ્રેણીઓ હેઠળ વેચાતા ચોખા અને ઘઉં માટે અનામત કિંમતો નક્કી કરી હતી, જેમાં RMT ચોખા માટે મૂળ અનામત કિંમત તરીકે ₹2,000/ક્વિન્ટલ નક્કી કરવામાં આવી હતી. જો કે, સરકારે જણાવ્યું છે કે ડાયનેમિક રિઝર્વ પ્રાઇસ (DRP) સમિતિ દ્વારા દર ત્રિમાસિક ગાળે નક્કી કરવામાં આવશે.
ખર્ચનો ફાયદો (કોસ્ટ એડવાન્ટેજ) આ પગલું ઘણું મહત્વનું છે કારણ કે ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) માટે FCI ના ચોખામાંથી બનેલા ઇથેનોલને ₹58.5 પ્રતિ લીટરના ભાવે ખરીદવાનું ફરજિયાત છે. ટુકડા ચોખામાંથી ઉત્પાદિત ઇથેનોલ માટે ખરીદી કિંમત વધીને ₹64 પ્રતિ લીટર થાય છે. ઉદ્યોગના સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે ઈ-હરાજી દ્વારા વેચાતા FCI ના 100 ટકા ટુકડા ચોખાના ઉપયોગ પર કોઈ નિયંત્રણ કે વ્યવસ્થા ન હોવાથી, તેને ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે પણ વાળી શકાય છે, જે ડિસ્ટિલરીની આર્થિક સ્થિતિમાં સુધારો કરશે.
સાથે જ, સરકાર પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણનો હિસ્સો વર્તમાન 20 ટકાથી વધારવા પર વિચાર કરી રહી છે, જેનું પરીક્ષણ અને ટ્રાયલ ચાલુ છે. તેથી ઓછા ચોમાસાને કારણે શેરડી અને મકાઈના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થાય તેવા સંજોગોમાં સરકારી સ્ટોકમાંથી ચોખા ઇથેનોલનો સતત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરી શકે છે. લગભગ 2,000 કરોડ લીટરના વાર્ષિક ઇથેનોલ ઉત્પાદન સામે, OMCs ને 20 ટકા મિશ્રણના લક્ષ્યાંકને પૂરો કરવા માટે વાર્ષિક 1,050-1,100 કરોડ લીટરની જરૂર પડે છે.
રાજ્ય સરકારો, તેમની એજન્સીઓ તેમજ ઈ-હરાજી વિના સામુદાયિક રસોડા (કમ્યુનિટી કિચન) માટે ચોખાના વેચાણ માટે સરકારે જુલાઈ-ઓક્ટોબર દરમિયાન ₹2,320/ક્વિન્ટલના ભાવે 16 લાખ ટન અને નવેમ્બર 2026-જૂન 2027 દરમિયાન ₹2,390/ક્વિન્ટલના ભાવે અન્ય 32 લાખ ટન ફાળવ્યા છે.
જો કે, સરકારે નેશનલ કો-ઓપરેટિવ્સ જેમ કે નાફેડ (Nafed), NCCF અને કેન્દ્રીય ભંડાર માટે ‘ભારત’ બ્રાન્ડ હેઠળ છૂટક વેચાણ માટેની ફાળવણી હાલ પૂરતી સ્થગિત રાખી છે અને જણાવ્યું છે કે આ જથ્થો “યોગ્ય સમયે જાણ કરવામાં આવશે”. આ એજન્સીઓએ અગાઉ સરકાર દ્વારા સૂચિત કિંમતો પર ‘ભારત’ ચોખાનું વેચાણ કર્યું હતું.
કેન્દ્ર સરકારે જુલાઈ-ઓક્ટોબર દરમિયાન ₹2,660-2,890/ક્વિન્ટલ અને નવેમ્બર 2026-જૂન 2027 દરમિયાન ₹2,740-2,970/ક્વિન્ટલની અનામત કિંમતે ઈ-હરાજી દ્વારા ખાનગી પક્ષો અને સહકારી સંસ્થાઓને વેચાણ માટે 25 લાખ ટન ચોખા પણ ફાળવ્યા છે. આ ફાળવણી અંતર્ગત, નાના ખાનગી વેપારીઓ, ઉદ્યોગસાહસિકો અને વ્યક્તિઓ જુલાઈ-ઓક્ટોબર દરમિયાન ₹2,890/ક્વિન્ટલ અને નવેમ્બર 2026-જૂન 2027 દરમિયાન ₹2,970/ક્વિન્ટલના ભાવે ચોખા મેળવી શકશે.
ખાદ્ય મંત્રાલયે ઓપન માર્કેટમાં ઈ-હરાજી દ્વારા 10 ટકા ટુકડા ચોખા ધરાવતા 20 લાખ ટન ચોખા જુલાઈ-ઓક્ટોબર દરમિયાન ₹3,090/ક્વિન્ટલ અને નવેમ્બર 2026-જૂન 2027 દરમિયાન ₹3,180/ક્વિન્ટલની અનામત કિંમતે વેચવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
