સસ્તા અને ફ્રેશ ઈશ્યૂ ધરાવતા IPO લાંબા ગાળે વધુ લાભદાયી, ઉંચા P/E વાળા શેર લિસ્ટિંગ સમયે જ લિમિટેડ કમાણી આપે છે

મુંબઈ: ચાલુ વર્ષે પ્રારંભિક જાહેર ભરણુંમાં અરજી કરીને શેર ફાળવણી મેળવ્યા બાદ સંયમ રાખીને શેર પકડી રાખનારા (હોલ્ડ કરનારા) રોકાણકારોને માતબર વળતર મળ્યું છે. જાન્યુઆરીથી ઓગસ્ટ વચ્ચે લિસ્ટ થયેલી 38 મુખ્ય બોર્ડ કંપનીઓમાંથી 20 કરતા ઓછા P/E (પ્રાઈસ ટૂ અર્નિંગ) મલ્ટિપલ પર આકર્ષક ભાવે લાવવામાં આવેલા 12 IPO એ લિસ્ટિંગ બાદ જાન્યુઆરીથી સપ્ટેમ્બર (આશરે 8 થી 9 મહિના) સુધીના એવરેજ હોલ્ડિંગ પિરિયડમાં 45.4 ટકાનું મધ્યસ્થ વળતર આપ્યું છે. ખાસ કરીને જે કંપનીઓએ IPOના માધ્યમથી એકત્રિત કરવામાં આવેલા ભંડોળ જૂના શેરધારકોને આપવાને બદલે કંપનીના વિકાસ માટે વાપર્યું હતું, તેના વળતરમાં મજબૂત ઉછાળો રહ્યો છે. આવી ફ્રેશ ઈશ્યૂ ધરાવતી કંપનીઓએ 51.3 ટકા સુધીનું વળતર આપ્યું છે. લિસ્ટિંગના દિવસે આ શેર્સ સરેરાશ માત્ર 5.3 ટકા પ્રીમિયમ પર ખુલ્યા હતા, પરંતુ લિસ્ટિંગ પછીના સમયગાળામાં તેમણે 35.2 ટકાથી વધુની શાનદાર તેજી દર્શાવી છે.

ઉંચા PE અને ઓએફએસમાં વહેલા વેચનારાઓ અને મોડા ટકનારાઓમાંથી કોને લાભ કોને નુકસાન 

બીજી તરફ, 30 થી 50 ના ઉંચા P/E મલ્ટિપલ પર આવેલા અને મોટે ભાગે ઓફર ફોર સેલ ધરાવતા મોંઘા IPO માં લિસ્ટિંગના દિવસે જ તમામ ગેઈન મર્યાદિત થઈ ગયા હતા. આ કેટેગરીના શેર સરેરાશ 23.2 ટકા પ્રીમિયમ સાથે લિસ્ટ થયા હતા, પરંતુ લિસ્ટિંગ બાદ તેમાં માત્ર 10.5% નો જ ઉમેરો થયો હતો. 

• લિસ્ટિંગ ગેઈન આપનારા સ્ટોક્સ: ઉંચા P/E છતાં મજબૂત ગ્રોથ ધરાવતી Indo-MIM (ઓફર પ્રાઈસથી 157.5 ટકા ઉપર) અને Shadowfax Technologies (126.4 ટકા ઉપર) માં રોકાણકારોને મોટો લાભ થયો હતો.

• નુકસાન કરાવનારા સ્ટોક્સ: બીજી તરફ, પ્યોર OFS અથવા ઉંચા વેલ્યુએશન ધરાવતા SBI Funds Managementનો શેર તેના ઈશ્યૂ ભાવથી 9.8 ટકા નીચે અને Fractal Analytics નો શેર 16.2 ટકા નીચે ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. તેમજ 100 થી વધુ P/E પર આવેલી કંપનીઓમાં Leap India નો શેર તેના ઓફર પ્રાઈસથી 13.5 ટકા ખોટમાં ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. આ દર્શાવે છે કે ઉંચા ભાવે લિસ્ટિંગ સમયે જ નફો બુક ન કરનારા રોકાણકારોની કમાણી સીમિત રહી ગઈ છે અથવા તો તેમણે નુકસાન વેઠવાનો વારો આવ્યો છે.

અન્ય શેર્સનું પ્રદર્શન અને એકાઉન્ટિંગ સ્પાઈક અંગે એનાલિસ્ટ્સની ચેતવણી

સસ્તા IPO ની કેટેગરીમાં ફ્રેશ ઈશ્યૂ લાવનારી કંપનીઓ જેમ કે Technocraft Ventures (ઈશ્યૂ ભાવથી 127.1% ઉપર), Xtranet Technologies (114% ઉપર), અને Onemi Technology (109.9% ઉપર) એ રોકાણકારોને સૌથી વધુ માલામાલ કર્યા છે. જોકે, માત્ર સસ્તો P/E જોઈને રોકાણ કરવું પણ જોખમી બની શકે છે, કારણ કે Alpine Texworld નો ઓલ-ફ્રેશ ઈશ્યૂ 18.7 ના P/E પર આવ્યો હોવા છતાં અત્યારે તેના ઈશ્યૂ ભાવથી 53.4% નીચે ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે.

બજારના નિષ્ણાતો રોકાણકારોને એવી કંપનીઓથી સાવધ રહેવાની સલાહ આપે છે કે જેમાં IPO લાવતા પહેલાં જ છેલ્લા વર્ષમાં અચાનક નફો (Profit Spike) ખૂબ ઊંચો બતાવવામાં આવ્યો હોય. ઘણીવાર કંપનીઓ એકાઉન્ટિંગ બુકમાં ફેરફાર કરીને નાણાકીય વર્ષનો નફો મોટો દર્શાવે છે જેથી વેલ્યુએશન વાજબી (Low P/E) લાગે. પરંતુ લાંબા ગાળે શેરનો ભાવ કંપનીની વાસ્તવિક કમાણી પર જ આધારિત રહે છે.

તારણ અને રોકાણકારો માટે માર્ગદર્શન

1. IPO નો હેતુ ચકાસો: જે IPO માં પ્રોમોટર્સ કે પ્રાઈવેટ ઈક્વિટી ફંડ્સ પોતાનો હિસ્સો વેચીને બહાર નીકળતા હોય (Pure OFS), ત્યાં કંપની પાસે રોકાણકારો માટે ટેબલ પર બહુ ઓછું વેલ્યુએશન બચે છે. હંમેશા ફ્રેશ કેપિટલ ઈશ્યૂ વાળા IPO ને પ્રાથમિકતા આપવી.

2. PEG રેશિયો જુઓ: માત્ર P/E મલ્ટિપલ ઊંચો હોવાથી કંપની ખરાબ નથી બની જતી. જો કંપનીનો ગ્રોથ રેટ મજબૂત હોય (Price Earnings to Growth – PEG ratio), તો Indo-MIM ની જેમ ઊંચા P/E પર પણ લાંબા ગાળાનું રોકાણ નફાકારક નીવડે છે.

3. છેલ્લા 3 વર્ષનો ટ્રેક રેકોર્ડ ચકાસો: અચાનક છેલ્લે એક વર્ષમાં જ વધી ગયેલા નફા પર આંધળો વિશ્વાસ ન કરવો. કંપનીનો છેલ્લા 3-5 વર્ષનો સાતત્યપૂર્ણ ગ્રોથ ટ્રેક રેકોર્ડ જોઈને જ નિર્ણય લેવો.

4. લિસ્ટિંગ ગેઈન vs હોલ્ડિંગ સ્ટ્રેટેજી: મોંઘા અને ઓવરપ્રાઈઝ્ડ IPO માં લિસ્ટિંગના દિવસે જ નફો બુક કરી લેવો હિતાવહ છે, જ્યારે વાજબી ભાવ અને ફ્રેશ ઈશ્યૂ ધરાવતા સ્ટોક્સને મધ્યમથી લાંબા ગાળા માટે હોલ્ડ કરવાથી ઉત્તમ વળતર મેળવી શકાય છે.