પાંચ કારણો જેના લીધે વર્ષ ૨૦૨૬ સુધી કિંમતી ધાતુના ભાવ દબાણ હેઠળ રહી શકે છે

પાંચ કારણો જેના લીધે વર્ષ ૨૦૨૬ સુધી કિંમતી ધાતુના ભાવ દબાણ હેઠળ રહી શકે છે 

અમદાવાદઃ વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિઓમાં થઈ રહેલા બદલાવોને કારણે સલામત રોકાણ (સેફ-હેવન એસેટ) તરીકે કિંમતી ધાતુની માંગ ઘટતાં સોનાની શાનદાર તેજી હવે તેની ગતિ ગુમાવી રહી હોય તેમ જણાય છે. ફિચ સોલ્યુશન્સની કંપની ‘બીએમઆઈ’ના એક નવા અહેવાલમાં પાંચ મેક્રો ઇકોનોમિક (વ્યાપક આર્થિક) પરિબળોની ઓળખ કરવામાં આવી છે જે વર્ષ ૨૦૨૬ ના બાકીના સમયગાળા દરમિયાન સોનાના ભાવને મર્યાદિત રાખી શકે છે.

જ્યારે રોકાણકારોનો આત્મવિશ્વાસ સુધરે છે, ત્યારે નાણું સામાન્ય રીતે સોના જેવી રક્ષણાત્મક સંપત્તિઓમાંથી ઇક્વિટી (શેરબજાર) અને અન્ય જોખમી અસ્કયામતો તરફ વળે છે.

બીએમઆઈના નવા અહેવાલ અનુસાર, સોનાના ભાવ કદાચ તેના તાજેતરના નીચલા સ્તરો પરથી રિકવર થયા હોઈ શકે છે, પરંતુ આ કિંમતી ધાતુ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ માં જોવા મળેલી તેની રેકોર્ડ ઊંચી સપાટીએ ટૂંક સમયમાં ફરી પહોંચે તેવી શક્યતા નથી. બીએમઆઈએ મજબૂત યુએસ ડોલર, હળવા થતા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને સુધરતી આર્થિક પરિસ્થિતિઓને મુખ્ય અવરોધો ગણાવીને વર્ષ ૨૦૨૬ માટે સોનાના સરેરાશ ભાવના અંદાજને $૪,૬૦૦ પ્રતિ ઔંસથી ઘટાડીને $૪,૪૦૦ કર્યો છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે તાજેતરનો મોટો ઘટાડો કદાચ બજારમાં પહેલેથી જ પૂરો થઈ ચૂક્યો છે, તેમ છતાં તે વર્ષના બાકીના ભાગ માટે સોના પર તટસ્થથી નરમ (બેઅરિશ) વલણ ધરાવે છે.

અહીં તે પાંચ પરિબળો આપેલા છે જે બીએમઆઈના મતે વર્ષ ૨૦૨૬ દરમિયાન સોનાના ભાવને દબાણ હેઠળ રાખી શકે છે.

૧. યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ વ્યાજ દરો સ્થિર રાખે તેવી સંભાવના

વ્યાજ દરો એ સોનાના ભાવોને પ્રભાવિત કરતું સૌથી મોટું પરિબળ છે. સોના પર કોઈ વ્યાજ કે ડિવિડન્ડ મળતું ન હોવાથી, જ્યારે ધિરાણ ખર્ચ ઊંચો રહે છે ત્યારે તે ઓછું આકર્ષક બને છે. જૂન મહિનામાં નીતિ વિષયક દરો યથાવત રાખ્યા બાદ, બીએમઆઈ અપેક્ષા રાખે છે કે યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ વર્ષ ૨૦૨૬ ના બાકીના સમયગાળા માટે ફેડરલ ફંડ્સ રેટને ૩.૭૫ ટકા પર અપરિવર્તિત રાખશે. સ્થિર વ્યાજ દરો બોન્ડ યીલ્ડને પ્રમાણમાં ઊંચી રાખશે, જેનાથી સોના જેવી વળતર ન આપતી સંપત્તિ તરફ રોકાણકારોનું આકર્ષણ ઘટશે. અહેવાલ ચેતવણી આપે છે કે વ્યાજ દરોમાં કોઈપણ અણધાર્યો વધારો સોનાના દ્રષ્ટિકોણને વધુ નબળો પાડશે.

૨. મજબૂત યુએસ ડોલર સોનાના વધારાને મર્યાદિત કરી શકે છે

સોનાની કિંમત સામાન્ય રીતે યુએસ ડોલરની વિરુદ્ધ દિશામાં ચાલે છે. જ્યારે ડોલર મજબૂત થાય છે, ત્યારે અન્ય ચલણનો ઉપયોગ કરતા ખરીદદારો માટે સોનું વધુ મોંઘું બને છે, જે ઘણીવાર વૈશ્વિક માંગ ઘટાડે છે. બીએમઆઈ અપેક્ષા રાખે છે કે ડોલર ઇન્ડેક્સ વ્યાપકપણે ૯૮-૧૦૨ ની રેન્જમાં રહેશે, પરંતુ ૩૦-૪૦ ટકા સંભાવના છે કે તે મજબૂત થઈને ૧૦૫-૧૧૦ સુધી પહોંચી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, ભૌતિક માંગ તંદુરસ્ત હોવા છતાં સોનાના ભાવ મર્યાદિત રહેશે.

૩. વૈશ્વિક વિકાસમાં સુધારો સેફ-હેવન માંગ ઘટાડી રહ્યો છે

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે હસ્તાક્ષર કરાયેલા સમજૂતી કરાર બાદ વૈશ્વિક આર્થિક દ્રષ્ટિકોણમાં થોડો સુધારો થયો છે, જેનાથી વૈશ્વિક વેપાર અને ઉર્જા પુરવઠામાં વિક્ષેપ અંગેની બજારની ચિંતાઓ હળવી થઈ છે. રોકાણકારોનો ભરોસો વધતાં, નાણું સામાન્ય રીતે સોના જેવી રક્ષણાત્મક સંપત્તિઓમાંથી શેરબજાર અને અન્ય જોખમી ક્ષેત્રો તરફ વળે છે. બીએમઆઈ વર્ષ ૨૦૨૬ માં વૈશ્વિક વાસ્તવિક જીડીપી વૃદ્ધિ ૨.૪ ટકા રહેવાનો અંદાજ રાખે છે, જે સેફ-હેવન ગણાતા સોનાના રોકાણથી ધીમે-ધીમે દૂર જવાના વલણને ટેકો આપે છે.

૪. ઓછા ભૌગોલિક-રાજકીય જોખમો સોના પર ભારે પડી રહ્યા છે

છેલ્લા એક વર્ષમાં સોનાની તેજી પાછળ ભૌતિક-રાજકીય તણાવ એક મોટું કારણ હતું. જો કે, બીએમઆઈ માને છે કે યુએસ અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો સુધરવાથી ભૌગોલિક-રાજકીય જોખમ પ્રીમિયમ ઓછું થયું છે જેણે અગાઉ ભાવોને ટેકો આપ્યો હતો. વધુ સ્થિર વૈશ્વિક વાતાવરણ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની દ્વારા પરિવહન સામાન્ય થવાની અપેક્ષાએ કટોકટીના રક્ષણ તરીકે સોનાની માંગ નબળી પાડી છે, જો કે કરારના અમલીકરણ અંગેના જોખમો હજી પણ બાકી છે.

૫. ફુગાવાની અપેક્ષાઓ મર્યાદિત થતાં સોનાની માંગ ઘટી શકે છે

સોનાનો ઉપયોગ વ્યાપકપણે ફુગાવા (મોંઘવારી) સામે રક્ષણ મેળવવા માટે થાય છે. જેમ ફુગાવાની અપેક્ષાઓ ઠંડી પડે છે, તેમ કિંમતી ધાતુ માટે રોકાણકારોની માંગ સામાન્ય રીતે નરમ પડે છે. બીએમઆઈના જણાવ્યા અનુસાર, ઉર્જાના નીચા ભાવો નજીકના ગાળામાં ફુગાવાની અપેક્ષાઓ ઘટાડવામાં મદદ કરી રહ્યા છે, જો કે કેટલાક વધારાના જોખમો હજી પણ મોજૂદ છે. જો નાણાકીય નીતિ વ્યાપકપણે સ્થિર રહેવાની સાથે ફુગાવો ઘટતો રહેશે, તો સોનું તેના સમર્થનનો બીજો એક મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત ગુમાવી શકે છે.

તેના સાવચેતીભર્યા દ્રષ્ટિકોણ છતાં, બીએમઆઈ સોનાના ભાવ મહામારી પૂર્વેના સ્તરે પાછા ફરે તેવી અપેક્ષા રાખતું નથી. સેન્ટ્રલ બેંકો (મધ્યસ્થ બેંકો) દ્વારા થતી ખરીદી બજારને માળખાકીય ટેકો આપવાનું ચાલુ રાખશે. જો કે, એ નોંધવું રહ્યું કે જો યુએસ ફેડ વ્યાજ દરોમાં કાપ મૂકે અથવા યુએસ ડોલર નબળો પડે, તો સોનું ફરીથી $૪,૫૦૦ પ્રતિ ઔંસની ઉપર જઈ શકે છે, જ્યારે અપેક્ષા કરતાં વધુ મજબૂત ડોલર અથવા ઊંચી બોન્ડ યીલ્ડ ભાવોને $૩,૫૦૦ પ્રતિ ઔંસની નજીક ધકેલી શકે છે.