હાઈ-વે પર કાર માલિકોને નિશાન બનાવી રહેલા નકલી લોન રિકવરી એજન્ટોની ગેન્ગ
સુપ્રીમ કોર્ટે આઈસીઆઈસીઆઈ બેન્ક અને શાન્તિ દેવી શર્માના કેસમાં ચુકાદો આપતા સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે કોઈપણ કાર માલિક પાસેથી જબરદસ્તી વાહન કબજે કરવું ગેરકાયદેસર છે.
કાર લોનની રિકવરી કરવાનું અધિકૃત ઓથોરાઈઝેશન રિકવરી કરનારાઓ પાસે હોવું ફરજિયાત છે. કાર લોનના બાકીદારને અગાઉથી નોટિસ આપવી જરૂરી છે. તેમ જ હાઈવે પર રોકનાર ‘રિકવરી એજન્ટ’ કાયદાનો સીધો ભંગ કરે છેઃ રિઝર્વ બેન્ક
કાર લોનની રિકવરી કરવાનું અધિકૃત ઓથોરાઈઝેશન રિકવરી કરનારાઓ પાસે હોવું ફરજિયાત છે. કાર લોનના બાકીદારને અગાઉથી નોટિસ આપવી જરૂરી છે. તેમ જ હાઈવે પર રોકનાર ‘રિકવરી એજન્ટ’ કાયદાનો સીધો ભંગ કરે છે.
મુંબઈ અને આસપાસના હાઈવે પર એક ચિંતાજનક ઘટના બની રહી છે. આ ઘટનાઓ ગુજરાતના હાઈવે પર પણ બની શકે છે. હાઈ વે પર વ્યવસ્થિત ગોઠવાઈ ગયેલી ગેંગના સભ્યો પોતાને લોન રિકવરી એજન્ટ તરીકે ઓળખાવી રહ્યા છે, વાહનોનો પીછો કરે છે, ડ્રાઈવરોને રોકવા માટે દબાણ કરે છે અને ધમકી તથા નકલી દસ્તાવેજોના આધારે પૈસા ઉઘરાવે છે. તાજેતરના બે બનાવ એક ઇસ્ટર્ન એક્સપ્રેસ હાઈ વે પર અને બીજો મુંબઈ પૂણે રોડ પર લોનાવાલા નજીક બન્યો છે.
નકલી લોન રિકવરી એજન્ટની આ મોડસ ઓપરેન્ડી સ્પષ્ટ બતાવે છે કે નકલી રિકવરી એજન્ટ્સ લોન ન લીધી હોય તેવી વ્યક્તિની કાર પણ પડાવીને ફરાર થઈ જઈ શકે છે. ત્યારબાદ તેના દરેક પાર્ટ્સ અલગ અલગ કરીને વેચી દે તેવી શક્યતા રહેલી છે. આ પ્રકારની બની રહેલી ઘટનાઓ આ રહી વિગતો.
8 એપ્રિલ 2026ના રોજ સાંજે લગભગ 4:45 વાગ્યે, સરબજિત ચઢ્ઢા નામની વ્યક્તિ ઇર્સ્ટન એક્સપ્રેસ હાઈવે પર પોતાની કાર ડ્રાઇવ કરી રહ્યા હતા ત્યારે બે બાઈક પર આવેલા પાંચ લોકો તેમને આક્રમક રીતે ફોલો કરવા લાગ્યા હતા. ગેંગના પાંચ સભ્યએ તેમની કાર રોકવા માટે સંકેત આપ્યો અને કહ્યું કે તેમની કાર લોનના માસિક હપ્તાઓ ભરવાના બાકી છે.
વાસ્તવમાં કારની લૂંટ કરનારી ગેન્ગના સભ્યોની વાત ખોટી હોવાનું સરબજિત ચઢ્ઢા સમજી ગયા હતા. પરિણામે તેમણે કાર રોકવાને બદલે સીધા મુંબઈની સબર્બન રેલવેના ચુનાભટ્ટી ના નજીકના પોલીસ સ્ટેશન સુધી કારને ડ્રાઇવ કરીને લગઈ ગયા હતા. સરબજિત ચઢ્ઢાના આ નિર્ણયથી પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ બનતા અટકી ગઈ હતી. પોલીસ સ્ટેશનમાં આરોપીઓએ એટલે કે નકલી રિકવરી એજન્ટ્સની ગેન્ગના સભ્યોએ પોલીસ સ્ટેશનમાં, આરોપીઓએ મોબાઈલ એપ દ્વારા ‘રિકવરી પ્રૂફ’ બતાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમાં વાહન નંબર મેળ ખાતો હતો, પરંતુ એપમાં કાર હોન્ડા સિટી બતાવાતી હતી, જ્યારે તેમની કાર સંપૂર્ણપણે જુદી હતી! ત્યારબાદ પરિસ્થિતિ વધુ ચિંતાજનક બની. એક આરોપી પકડાયા બાદ, મોટો જૂથ પોલીસ સ્ટેશનમાં આવી પહોંચ્યો, જેમાં એક વ્યક્તિએ રાજકીય જોડાણ હોવાનો દાવો કર્યો હતો
રાજકીય કનેક્શન થકી દબાણ વધારીને પોલસ સ્ટેશનમાં એફઆઈઆર-પ્રથમદર્શી અહેવાલ નોંધાવવાને બદલે માફી લઈને મામલો સમાપ્ત કરવા માટે દબાણ વધારવામાં આવ્યું હતું. આ મુદ્દે ઘણાં કલાક સુધી રકઝક ચાલી હોવાનું મનીલાઈન ડોટ ઇનના અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે. આખરે સરબજિત ચઢ્ઢાની સુરક્ષા ધ્યાનમાં રાખીને ફરિયાદ નોંધાવવામાં આવી નહોતી.
લોનાવાલામાં પણ ઘટના બની
લોનાવાલા નજીક બીજી ઘટનામાં, એક સેકન્ડ-હેન્ડ કાર માલિકને ઘણા કિલોમીટર સુધી પીછો કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ તેને ફોલો કરી રહેલા બાઈકર્સે ઓવરટેક કરીને ફ્લાયઓવર નીચે એક એકાંત વિસ્તારમાં મોટરકાર રોકી દેવા મજબૂર કર્યો હતો. બે લોકોએ કહ્યું કે કાર પર આઈસીઆઈસીઆઈ બેન્કની રૂ.10 લાખની લોન બાકી છે. આ સાંભળીને મોટરના માલિકને શંકા ગઈ હતી. કારણ કે કારની માલિકી ટ્રાન્સફરની કાર્યવાહી કાયદેસર રીતે સંપૂર્ણ પણે કરી લીધેલી હતી. તેણે કારમાંથી બહાર આવવાનો ઇન્કાર કર્યો અને બારી થોડું ખુલ્લી રાખી વાતચીત ચાલુ રાખી હતી. આ વાતચીત ચાલતી હતી ત્યારે જ કાર માલિકે પોલીસને ફોન જોડી દીધો હતો. પરિણામે ફ્રોડસ્ટર્સ ગભરાઈ ગયા હતા. તેમણે તરત જ તેમની વાત બદલી નાખી અને ઘટના સ્થળ પરથી ફરાર થઈ ગયા હતા.
નકલી રિકવરી એજન્ટ્સનું નેટવર્ક કેવી રીતે કામ કરે છે
નકરી રિકવરી એજન્ટ્સ દ્વારા મોટર કાર પડાવી લેવાની આ કોઈ છૂટી છવાઈ ઘટના નથી, વ્યવસ્થિત રીતે આચરવામાં આવતું એક કૌભાંડ છે. નકલી રિકવરી એજન્ટ્સની ગેન્ગ સામાન્ય રીતે પ્રાઈવેટ કાર અને તેમાંય ખાસ કરીને સેકન્ડ-હેન્ડ વાહનોને જ વધુ ટાર્ગેટ બનાવે છે. બે, બાઈક દ્વારા પીછો કરીને મોટરચાલક અને મોટર માલિક પર માનસિક દબાણ ઊભું કરે છે. ત્રણ, એકાંત જગ્યાએ મોટર રોકી દેવા માટે ડ્રાઈવરને મજબૂર કરવામાં આવે છે. ગેન્ગના સભ્યો પોતાની જાતને બેન્કના રિકવરી એજન્ટ તરીકે ઓળખાવે છે. ચાર, ત્યારબાદ નકલી એપ કે ડોક્યુમેન્ટનો ઉપયોગ કરીને વાહન પર લોન લીધેલી હોવાનું અને લોનના હપ્તા ન ભર્યા હોવાનું બતાવે છે. આ રીતે મોટરમાલિકને ડરાવી દઈને અને તેને મૂંઝવણમાં નાખી દઈને પૈસા ઉઘરાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ સ્કેમ-કૌભાંડ આચરીને નકલ રિકવરી એજન્ટ્સની ગેન્ગ કાયદાથી લોકોને લાગી રહેલા ડર અને નાણાંકીય નુકસાનીના ડરનો લાભ ઊઠાવીને તેમના વાહન પડાવી લેવાની કે પછી વાહન ખેંચી જવાનો ભય બતાવીને જે મળે તે રકમ પડાવી લેવાનો પ્રયાસ કરે છે.
કાર માલિકે શું કરવું જોઈએ?
એક, તમારો પીછો કરી રહેલા ગેન્ગના સભ્યની સૂચનાને સ્વીકારીને રસ્તા પર કાર રોકશો નહીં. કાયદાકીય જોગવાઈ મુજબ કોઈ પણ સાચો રિકવરી એજન્ટ હાઈવે પર કારને રોકી શકતો જ નથી. બે, નજીકના પોલીસ સ્ટેશન કે પેટ્રોલ પંપ અથવા ભીડવાળી જગ્યાએ જઈને ગાડી રોકી દો. ત્રણ, યોગ્ય તપાસ કર્યા વિના નકલી રિકવરી એજન્ટની કોઈપણ વાત સ્વીકારશો નહિ. બેન્ક લોનના હપ્તા બાકી હોય તો પણ બેન્કના રિકવરી એજન્ટ્સ ક્યારેય હાઈવે પર કાર રોકીને લોન વસૂલતી જ નથી. ચાર, કારની અંદર જ રહો. કારની બહાર નીકળશો નહિ. તેમ જ 100 નંબર પર તરત જ પોલીસને ફોન કરી દો. તમારી કારને લગતા તમામ પુરાવાઓ તમારા મોબાઈલમાં સાચવીને રાખો. પાંચ, તમને ફોલો કરી રહેલી ગેન્ગના સભ્યના ચાલુ કારે વિડીયો લઈ લો. તેમના વાહનના નંબર પ્લેટની વિગતો રેકોર્ડ કરી લો. તેમ જ વાહન ચલાવનારા ગેન્ગના સભ્યોના પણ વિડીયો લઈ લેવા જોઈએ. છ, તમારી કારને લગતા દસ્તાવેજની વિગતો તમારી પાસે હાથવગી રાખો. નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ સાથે રાખો, આર.સી. બુકમાં કોઈ હાઈપોથિકેશન હોય તો તે તરત જ દૂર કરી લેવું જરૂરી છે. સાત, નકલી એપથી સાવધાન રહો
ડિજિટલ સ્ક્રીન પર કંઈપણ દેખાડી શકાય છે.
સુપ્રીમ કોર્ટનો ચૂકાદો શું કહે છે
વાહન રિકવરી એક કાયદેસર પ્રક્રિયા છે. રસ્તા પર વાહન રોકીને જબરદસ્તી બાકી હપ્તાની રકમ વસૂલી શકાતી નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે આઈસીઆઈસીઆઈ બેન્ક અને શાન્તિ દેવી શર્માના કેસમાં ચુકાદો આપતા સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે કોઈપણ કાર માલિક પાસેથી જબરદસ્તી વાહન કબજે કરવું ગેરકાયદેસર છે. કાર લોનની રિકવરી માટે રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયાએ નવેમ્બર 2025માં માર્ગદર્શિકા આપી છે. લોનની રિકવરી ધમકી કે હેરાનગતિ કરીને કરવાની રહેશે નહિ. બે, લોન રિકવરી એજન્ટના ઓળખપત્ર હોવા જરૂરી છે. તેમની પાસે લોનની રિકવરી કરવાનું અધિકૃત ઓથોરાઈઝેશન હોવું ફરજિયાત છે. કાર લોનના બાકીદારને અગાઉથી નોટિસ આપવી જરૂરી છે. તેમ જ હાઈવે પર રોકનાર ‘રિકવરી એજન્ટ’ કાયદાનો સીધો ભંગ કરે છે.
વાહન માલિકો સામે વધી રહેલો ખતરો
મહારાષ્ટ્રના બે વ્યસ્ત હાઈવે પર થયેલી ઘટનાઓ બતાવે છે કે આ કૌભાંડ વધુ વિસ્તારમાં ફેલાઈ રહ્યું છે. નકલી રિકવરી એજન્ટ્સની ગેંગ વધુ સંગઠિત બની રહી છે. ગેન્ગના સભ્યો નકલી ડિજિટલ પુરાવાનો ઉપયોગ કરે છે. એફઆઈઆરથી બચી જવા માટે ક્યારેક રાજકીય દબાણ પણ વાપરે છે. આ કૌભાંડની સૌથી મજબૂત વાત કોઈ હોય તો તે આત્મવિશ્વાસ સાથે વિશ્વસનીય લાગે તે રીતે નકલી વાતો કરીને કાર માલિકોને ડરાવી દેવાની પદ્ધતિ છે.
કારમાલિકો આટલું ધ્યાન રાખે
એક, કોઈ પણ સાચી નાણાકીય રિકવરી પ્રક્રિયા રસ્તા પર અટકાવીને શરૂ થતી નથી.
