કેબિનેટે કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ માટે રૂ.૨૩,૭૩૧ કરોડની ગોબરધન યોજનાને મંજૂરી આપી

કેન્દ્રીય કેબિનેટે ગુરુવારે ગોબરધન (નેશનલ સર્ક્યુલર બાયોએનર્જી સ્કીમ) ને મંજૂરી આપી છે, જે નિશ્ચિત ખરીદી, સ્થિર ભાવ, મૂડી સહાય, પાઇપલાઇન કનેક્ટિવિટી અને નાણાંની સરળ પહોંચ દ્વારા કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ-સીબીજી ઉત્પાદનને વધારવાના ઉદ્દેશ્ય સાથેનો રૂ. ૨૩,૭૩૧ કરોડનો પ્રોજેક્ટ છે.

આ યોજના નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ થી નાણાકીય વર્ષ ૨૦૩૫-૩૬ સુધી અમલમાં મુકવામાં આવશે અને તેનો ઉદ્દેશ્ય કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસને ભારતના ભાવિ ઊર્જા માળખાના મુખ્ય સ્તંભ તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે આ કાર્યક્રમ “દેશમાં વિપુલ પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ કૃષિ કચરો, ગાયનું છાણ, પ્રેસ મડ, મ્યુનિસિપલ ઓર્ગેનિક કચરો અને અન્ય બાયોમાસ સંસાધનોને સ્વચ્છ બળતણ, જૈવિક ખાતર, ગ્રામીણ આવક અને રાષ્ટ્રીય આર્થિક મૂલ્યમાં રૂપાંતરિત કરશે.” મંત્રાલયે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે આ યોજના સ્થાનિક CBG ઉત્પાદનને લગભગ દસ ગણું વધારવાનો ધ્યેય રાખે છે.

સરકારે જણાવ્યું હતું કે આ યોજના અગાઉની પહેલો પર આધારિત છે, જેમાં સતત એટલે કે SATAT- સસ્ટેઈનેબલ ઓલ્ટરનેટિવ ટુવાર્ડ્સ એફોર્ડેબલ ટ્રાન્સપોર્ટેશન પ્રોગ્રામ, જૈવિક ખાતર માટે માર્કેટ ડેવલપમેન્ટ આસિસ્ટન્સ સ્કીમ, બાયોમાસ એગ્રીગેશન મશીનરી સ્કીમ, પાઇપલાઇન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ અને નેશનલ બાયોએનર્જી પ્રોગ્રામ હેઠળ સીબીજી પ્લાન્ટ્સ માટે નાણાકીય સહાયનો સમાવેશ થાય છે. આ પહેલો હેઠળ ૨૦૦ થી વધુ સીબીજી પ્લાન્ટ્સ પહેલાથી જ શરૂ થઈ ચૂક્યા છે.

આ યોજના સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન-સીજીડી સંસ્થાઓ દ્વારા ખરીદી સુનિશ્ચિત કરીને સીબીજી ઉત્પાદકો માટે એક નિર્ધારિત ઓફટેકની એટલે કે તેમની પાસેથી સીબીજી ખરીદી લેવાની વ્યવસ્થા પૂરી પાડે છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, આ વ્યવસ્થા સીએનજી (ટ્રાન્સપોર્ટ) અને પીએનજી (ઘરગથ્થુ) વિભાગોમાં નોટિફાઇડ સીબીજી બ્લેન્ડિંગ ઓબ્લિગેશન (મિશ્રણની આવશ્યકતા) ને ટેકો આપશે.

બ્લેન્ડિંગની વાત કરીએ તો નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માં ૩ ટકા, ૨૦૨૭-૨૮ માં ૪ ટકા અને ૨૦૨૮-૨૯ થી આગળ ૫ ટકા નક્કી કરવામાં આવી છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આ માળખું બ્લેન્ડિંગ ઓબ્લિગેશનને ઉદ્યોગ માટે “સ્પષ્ટ, લાંબા ગાળાના માંગ સંકેત” માં રૂપાંતરિત કરશે અને પ્રોજેક્ટ્સની બેંકેબિલિટી એટલે કે બેંકોની ધિરાણ ક્ષમતામાં સુધારો કરશે.

આ યોજના હેઠળ સરકારી સપોર્ટ ધરાવતો એડમિનિસ્ટર્ડ સીબીજી-સરકારે નક્કી કરેલા સીબીજીની ખરીદીના ભાવ પણ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે, જે ન્યૂનતમ ૧૦ વર્ષના પ્રાઇસિંગ ફ્રેમવર્ક સાથે રૂ. ૨,૧૧૦ પ્રતિ એમએમબીટીયુ નક્કી કરાયો છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આનાથી ઉત્પાદકો માટે “લાંબા ગાળાની આવકની સ્પષ્ટતા” અને “ટકાઉ આવકની નિશ્ચિતતા” મળશે. પાત્રતા ધરાવતા નવા સીબીજી પ્રોજેક્ટ્સને સ્થાપિત ક્ષમતાના પ્રતિ ટન પ્રતિ દિન રૂ. ૨ કરોડ સુધીની મૂડી સહાય મળશે, જ્યારે ઉત્પાદન વિસ્તરણ કરતા જૂના પ્રોજેક્ટ્સ પણ આ સહાય માટે પાત્ર બનશે.

આ યોજનામાં સીબીજી પ્લાન્ટ્સને ટ્રંક પાઇપલાઇન્સ અને સીજીડીના નેટવર્ક સાથે જોડતા પાઇપલાઇન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે સપોર્ટ, પાત્ર નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગ-આધારિત પ્રોજેક્ટ્સ માટે સમર્પિત ક્રેડિટ ગેરંટી વ્યવસ્થા, અને જિલ્લા સ્તરે પ્લાનિંગ, ફીડસ્ટોક આકારણી, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ટેકનોલોજી અપનાવવા, ક્ષમતા નિર્માણ અને હિસ્સેદારોની જાગૃતિ માટે ‘CBG ઇકોસિસ્ટમ ચેલેન્જ ફંડ’ નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.