સાવધાન ! તમારી બેન્ક લોનના પૂરા નાણાં સાયબર ક્રિમિનલ બેન્કમાંથી સીધા તફડાવી રહ્યા છે
સાવધાન ! તમારી બેન્ક લોનના પૂરા નાણાં સાયબર ક્રિમિનલ બેન્કમાંથી સીધા તફડાવી રહ્યા છેઃ સાયબર ફ્રોડ કરનારાના હવે સીધા બેન્કની સિસ્ટમ્સ પર હુમલા
તમારી પાસે OTP માગ્યા વિના કે પછી નકલી કોલ વગર જ સાયબર ફ્રોડ કરનારાઓ ફિનટેક સિસ્ટમ્સની આંતરિક ખામીઓનો લાભ ઉઠાવી કરોડો રૂપિયાની ચોરીઃ નોન બેન્કિંગ ફાઈનાન્સ કંપનીઓમાં વધી રહેલા ફ્રોડ
લોન માટે અરજી કરનારાઓની બેન્કની તમામ સુરક્ષા તપાસને બાયપાસ કરીને પેમેન્ટ સિસ્ટમને સીધો આદેશ આપીને લોનની રકમ પોતાના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરી લેતા સાયબર ક્રિમિનલ
અમદાવાદ: કલ્પના કરો કે તમે લોન માટેની તમામ પ્રોસેસ (KYC) પૂર્ણ કરી લીધી છે, જરૂરી દસ્તાવેજો જમા કરાવી દીધા છે, લોન મંજૂર થઈ ગઈ છે અને ધિરાણકર્તા સંસ્થા નાણાં રિલીઝ કરતા પહેલાં દરેક પગલાં ચકાસી રહી છે. પરંતુ જો કોઈ સાયબર ક્રિમિનલ આ તમામ સુરક્ષા તપાસને બાયપાસ કરીને પેમેન્ટ સિસ્ટમને સીધો આદેશ આપીને લોનની રકમ પોતાના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરી લે તો? આ કોઈ કાલ્પનિક ઘટના નથી, પરંતુ દેશની સાયબર સુરક્ષા એજન્સી સર્ટ-ઈન-CERT-in (ઇન્ડિયન કમ્પ્યુટર ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ ટીમ) અને નાણાકીય ક્ષેત્ર માટે કામ કરતી CSIRT-Fin દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી એક અત્યંત ગંભીર ચેતવણી છે. બંને એજન્સીઓએ એવા સાયબર હુમલાઓ શોધી કાઢ્યા છે જેમાં બેંકિંગ સિસ્ટમ કે ફિનટેક કંપનીઓની પોતાની આંતરિક સુરક્ષા ખામીઓનો ઉપયોગ કરીને કરોડો રૂપિયાની હેરાફેરી કરવામાં આવી રહી છે. આ હુમલાનો ભોગ નોન-બેંકિંગ નાણાકીય કંપનીઓ (NBFCs), ડિજિટલ લેન્ડિંગ પ્લેટફોર્મ્સ, ફિનટેક ફર્મ્સ, પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ અને ડિજિટલ વોલેટ ઓપરેટર્સ બની રહ્યા છે.
ગ્રાહકનો OTP કે ખાતું સુરક્ષિત હોય તો પણ ફ્રોડ શક્ય!
આ નવા પ્રકારના ફ્રોડની સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ગુનેગારોને ગ્રાહકના બેંક ખાતાને સ્પર્શ કરવાની પણ જરૂર પડતી નથી. તેઓ ગ્રાહકને ફોન કરીને OTP (વન-ટાઇમ પાસવર્ડ) કે પાસવર્ડ માંગવાની છેતરપિંડી પણ કરતા નથી. તેના બદલે, હેકર્સ નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા નાણાં મંજૂર કરવા અને મોકલવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી IT (ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી) સિસ્ટમ્સને જ ટાર્ગેટ બનાવે છે. એકવાર સિસ્ટમમાં ઘૂસણખોરી કર્યા પછી, તેઓ આંતરિક ખામીઓનો લાભ ઉઠાવીને અનધિકૃત રીતે નાણાં ટ્રાન્સફર (Payouts) કરી લે છે. તેનાથી ગ્રાહકો માટે એક વાત સ્પષ્ટ થાય છે: તમારા પૈસાની સુરક્ષા માત્ર તમે પાસવર્ડ કેટલો છૂપો રાખો છો તેના પર નિર્ભર નથી, પરંતુ જે સંસ્થામાં તમારા પૈસા પડ્યા છે તે પોતાની સિસ્ટમ કેટલી મજબૂત રાખે છે તેના પર પણ આધાર રાખે છે.
હેકર્સ કઈ રીતે સિસ્ટમમાં ઘૂસીને ફ્રોડ આચરે છે?
આજના સમયમાં તમામ ફિનટેક કંપનીઓ અને NBFCs બેંકો, પેમેન્ટ ગેટવે અને લોન પ્લેટફોર્મ્સ સાથે જોડાવા માટે API (Application Programming Interface)નો ઉપયોગ કરે છે. API એ એક પ્રકારનો ડિજિટલ માર્ગ છે જેના દ્વારા એક સિસ્ટમ બીજી સિસ્ટમ પાસે માહિતી મંગાવે છે અથવા પેમેન્ટ કરવાનો આદેશ આપે છે. હેકર્સ ઇન્ટરનેટ પર ખુલ્લી રહેલી નબળી એપ્લિકેશન્સ, બિન-સુરક્ષિત APIs અને વિશેષાધિકૃત એક્સેસ પોઇન્ટ્સ દ્વારા સિસ્ટમમાં ઘૂસે છે. બીજું, તેઓ પહેલા API ક્રેડેન્શિયલ્સની ચોરી કરે છે. તેઓ બેંકિંગ ગેટવે અથવા ભાગીદાર બેંકો સાથે જોડાવા માટે વપરાતા આઈડી અને પાસવર્ડ (Credentials) ચોરી લે છે.
સુરક્ષા તપાસ બાયપાસ: ત્રીજું, હેકર્સ સંસ્થાની પોતાની અધિકૃત સિસ્ટમમાંથી જ ફંડ ટ્રાન્સફરનો આદેશ મોકલે છે. પરિણામે, સિસ્ટમને લાગે છે કે આ આદેશ ટ્રસ્ટેડ (વિશ્વસનીય) સ્ત્રોત તરફથી આવ્યો છે. આનાથી લોન એકાઉન્ટ ફાઇલ, કેવાયસી ચેક, બેનિફિશિયરી વેરિફિકેશન અને ટ્રાન્ઝેક્શન લિમિટ જેવી તમામ સુરક્ષા પ્રક્રિયાઓ બાયપાસ થઈ જાય છે. તેને માટે હેકર્સ નકલી લોન રેફરન્સ નંબર બનાવીને આઈએમપીએસ અથવા નેશનલ ઇલેક્ટ્રોનિક ફંડ ટ્રાન્સફર-નેફ્ટ જેવા બેંકિંગ ચેનલ્સ દ્વારા ઉચ્ચ મૂલ્યના ટ્રાન્સફર કરે છે. આ રકમ તરત જ ‘મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ’ એટલે કે ભાડાના નકલી ખાતાઓમાં મોકલવામાં આવે છે. ત્યારબાદ મિનિટોમાં રોકડ રકમ ઉપાડી લેવામાં આવે છે. આ મ્યુલ એકાઉન્ટ્સમાંથી મિનિટોમાં જ પૈસા રોકડા ઉપાડી લેવાય છે અથવા અન્ય ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર કરી દેવાય છે, જેથી પૈસા રિકવર કરવા અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે.
આંતરિક ખામીઓનો લાભ ઉઠાવતા હેકર્સ
CERT-In ના રિપોર્ટ મુજબ, હેકર્સ નીચે મુજબની સિસ્ટમ ખામીઓનો શિકાર બનાવે છે. જૂના અને અપડેટ ન થયેલા સોફ્ટવેર વર્ઝનને કારણે હેકર્સ માટે કામ સરળ બની રહ્યું છે. હેકર્સ હવે સોર્સ કોડ, કન્ફિગરેશન ફાઇલો કે ડેટાબેઝમાં પડી રહેલી API કી અને પાસવર્ડ્સ, જે લાંબા સમય સુધી બદલવામાં ન આવતા પાસવર્ડને ક્રેક કરીને નાણાંની ચોરી કરી રહે છે. આ જ રીતે સાયબર ક્રિમિનલ્સ અને હેકર્સ રિમોટ સર્વિસમાં મલ્ટી-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન (MFA) ન હોવાની સ્થિતિનો પણ લાભ ઉઠાવીને મોટી રકમની ચોરી કરી લે છે. તેને માટે હેકર્સ એપ્લિકેશન લાઈવ થાય તે પહેલાં જ કોડિંગ દરમિયાન જ ખામીઓ ઉભી કરી દે છે. તેની સાથે જ હેકર્સ કે સાયબર એટેક કરનારા-હુમલાખોરો સિસ્ટમ લોગ્સ ડિલીટ કરી દે છે જેથી તપાસ એજન્સીઓને પુરાવા મળી શકતા નથી. સાયબર ગુનેગારો હવે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના સાધનો અને ઓટોમેટેડ સ્ક્રિપ્ટ્સનો ઉપયોગ કરીને બહુ જ ઝડપથી ઘૂસણખોરી આચરી રહ્યા હોવાનું મનીલાઈફના અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે.
ગ્રાહકો તરીકે તમારે શું ધ્યાનમાં રાખવું?
જ્યારે નાણાકીય સંસ્થાની IT સિસ્ટમ હેક થાય છે, ત્યારે ગ્રાહકોને પેમેન્ટમાં અડચણ, વિવાદિત વ્યવહારો અથવા અંગત ડેટા લીક થવાનું જોખમ રહે છે. જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે દરેક બેંક કે UPI એચ બ્રીચ થઈ ગયા છે, પરંતુ ગ્રાહકોએ વધુ સતર્ક રહેવાની જરૂર છે.
ગ્રાહકે પોતાને સુરક્ષિત રાખવા માટેના 8 મહત્વપૂર્ણ પગલાં લેવા જોઈએ
-
ચકાસાયેલ અને નિયંત્રિત સંસ્થાઓ પસંદ કરો: કોઈપણ લોન એપ કે વોલેટનો ઉપયોગ કરતા પહેલા તે રીઝર્વ બેન્ક દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત છે કે નહીં તેની ચકાસણી કરી લો.
-
ખાનગી વિગતો ક્યારેય શેર ન કરો: OTP, PIN કે પાસવર્ડ કોઈને ન આપો. સમસ્યા ઉકેલવાના નામે કોઈપણ સ્ક્રીન-શેરિંગ એપ ડાઉનલોડ ન કરો.
-
ટ્રાન્ઝેક્શન એલર્ટ ચાલુ રાખો: SMS અને ઇમેઇલ નોટિફિકેશન તાત્કાલિક ચેક કરો.
-
ખાતાનું નિયમિત નિરીક્ષણ કરો: સ્ટેટમેન્ટની રાહ જોયા વિના એપમાં શંકાસ્પદ ઉપાડ કે જમા રકમ પર નજર રાખો.
-
ઓફિશિયલ એપ્સનો જ ઉપયોગ કરો: એપ માત્ર પ્લે સ્ટોર કે એપ સ્ટોર પરથી જ ડાઉનલોડ કરો. WhatsApp પર આવેલી APK ફાઇલો પર ક્લિક ન કરો.
-
મોબાઇલ અને ઇમેઇલ સુરક્ષિત કરો: ઇમેઇલ એકાઉન્ટ પર 2-સ્ટેપ વેરિફિકેશન (MFA) ચાલુ રાખો.
-
અજાણ્યા પૈસા આવે તો સાવધાન રહો: જો ખાતામાં અચાનક અજાણ્યા પૈસા આવે, તો તેને કોઈના કહેવાથી પરત મોકલવાને બદલે સીધો બેંકનો સંપર્ક કરો.
-
તરત જ ફરિયાદ નોંધાવો: સાયબર ફ્રોડ થાય તો તાત્કાલિક 1930 પર કોલ કરો અને cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવો.
નાણાકીય સંસ્થાઓએ આંતરિક રસ્તાઓ બંધ કરવા પડશે
CERT-In ના મતે, માત્ર ગ્રાહકોની જાગૃતિથી આ ફ્રોડ અટકાવી શકાશે નહીં. ફિનટેક અને બેંકિંગ ક્ષેત્રની કંપનીઓએ પોતે પણ આ પગલાં લેવા પડશે.
-
API ક્રેડેન્શિયલ્સ નિયમિતપણે બદલવા પડશે.
-
બિન-ઉપયોગી APIs સિસ્ટમમાંથી દૂર કરવા પડશે.
-
દરેક પેમેન્ટ માટે સેકન્ડ-લેવલ એપ્રુવલ (Two-person rule) અને રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ દાખલ કરવું પડશે.
-
પોતાની સિસ્ટમના રેકોર્ડ્સનું બેંક સ્ટેટમેન્ટ્સ સાથે તાત્કાલિક ક્રોસ-વેરિફિકેશન કરવું પડશે.
ડિજિટલ પેમેન્ટ ભલે સેકન્ડોમાં થઈ જતું હોય, પરંતુ તેની પાછળની સિસ્ટમ મજબૂત હોવી જરૂરી છે. તમારા નાણાં જ્યાંથી પસાર થાય છે તે સિસ્ટમ તમારા નિયંત્રણમાં નથી, પરંતુ યોગ્ય સંસ્થાની પસંદગી અને સતત સાવચેતી જ તમારી સુરક્ષાની પ્રથમ ઢાલ છે.
Tags: AI Assisted Cyber Attacks API Key Theft API Vulnerability Automated Cyber Attacks Banking Infrastructure Breach Banking Security Updates CERT-In Warning CSIRT-Fin Alert Cyber Crime Helpline 1930 Cyber Financial Security cyber fraud Digital Lending Frauds Digital Wallet Vulnerability Financial Data Leak Financial IT Infrastructure Financial Systems Hacked Fintech Security Flaws Fraud Alert India 2026 IMPS NEFT Fraud KYC Bypass Scam KYC Security Risks mule accounts Multi Factor Authentication MFA National Cyber Crime Reporting Portal NBFC Cyber Attack No OTP Cyber Fraud Online Loan App Fraud Payment Aggregator Security Payment Gateway Hacking Software Repository Tampering System Logs Manipulation Unauthorized Payouts Yogesh Sapkale report અનાધિકૃત ટ્રાન્સફર આઈટી સિસ્ટમ બ્રીચ આઈટી સુરક્ષા ખામી એઆઈ સાયબર એટેક એનબીએફસી સાયબર એટેક એપીઆઈ સુરક્ષા ઓટીપી વગર ફ્રોડ ઓનલાઇન નાણાકીય સુરક્ષા ડિજિટલ લોન ફ્રોડ ડિજિટલ વોલેટ હેકિંગ ડેટા લીક જોખમ નકલી લોન એપ નાણાકીય છેતરપિંડી નાણાકીય સંસ્થા સુરક્ષા પેમેન્ટ ગેટવે હેકિંગ ફિનટેક સિસ્ટમ ખામી બેંક એકાઉન્ટ હેકિંગ બેંકિંગ ફ્રોડ એલર્ટ બેંકિંગ હેકિંગ મલ્ટી ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ યુપીઆઈ સુરક્ષા લોન પ્રોસેસ ફ્રોડ સર્ટ-ઇન ચેતવણી સાયબર અહેવાલ 2026 સાયબર ક્રાઇમ પોર્ટલ સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન 1930 સાયબર ગુના સાયબર ફ્રોડ સાયબર સુરક્ષા અહેવાલ સાયબર હેલ્પલાઇન ગુજરાત સીએસઆઇઆરટી ફિન હેકર્સ અને ફિનટેક
