ગ્રીન હાઈડ્રોજન આગામી દિવસનો ઉર્જા સ્રોત છે, તેની ડિમાન્ડ વધવાની જ છે. તેની સાથે સંકળાયેલી ભારતીય કંપનીઓનું ભાવિ મજબૂત છે.

ભારતનું National Green Hydrogen Mission 2030 સુધીમાં 5 મિલિયન મેટ્રિક ટન ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનનું લક્ષ્ય ધરાવે છે, જેમાં અંદાજે રૂ. 8 લાખ કરોડ એટલે કે રૂ.8 ટ્રિલિયનનું રોકાણ થવાની શક્યતા છે. ગ્રીન હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન હવે વિચારના તબક્કામાંથી ભારતમાં અમલ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. ઔદ્યોગિક ક્લસ્ટર અને બંદરોમાં પાયલટ પ્રોજેક્ટ શરૂ થઈ ચૂક્યા છે. આ પહેલ હવે ભારતની દીર્ઘકાલીન ઊર્જા અને મેન્યુફેક્ચરિંગ વ્યૂહરચનાનો ભાગ બની ગઈ છે.

ગ્રીન હાઈડ્રોજન મિશન હેઠળ ઉત્પાદન તથા દેશમાં ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. ઉદ્દેશ આયાત પર આધાર ઘટાડવાનો અને સ્થાનિક ક્ષમતા ઊભી કરવાનો છે. PIB-પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરોએ રોકાણ, રોજગાર સર્જન અને નિકાસ તકોની પણ નોંધ લીધી છે.

હાલનો તબક્કો રોકાણકારો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. મોટાભાગના પ્રોજેક્ટ હજુ પાયલટ અથવા વિસ્તરણ તબક્કામાં છે, પરંતુ જાહેર અને ખાનગી બંને ક્ષેત્ર તરફથી મૂડી પ્રતિબદ્ધતા વધી રહી છે. રિન્યુએબલ ઊર્જાના ખર્ચ ઘટતાં ગ્રીન હાઇડ્રોજનનું અર્થશાસ્ત્ર ધીમે ધીમે સુધરી શકે છે. તેનો ઉપયોગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નિર્માણ, વીજ ઉત્પાદન, રિફાઇનરી ઉપયોગ અને ખાતર ક્ષેત્રમાં થઈ શકે છે. આમ તેનો મલ્ટીપલ લાભ મળી શકે છે. તેનો લાભ અત્યારની દ્રષ્ટિએ માળખાકીય સુવિધાના સેક્ટરની કંપનીઓને લાભ મળી શકે છે.

આ લાભ મેળવનારી પહેલી કંપની Larsen & Toubro છે. L&T એ EPC સોલ્યુશન્સમાં અગ્રણી મલ્ટિનેશનલ ગ્રુપ છે. Q3 FY26માં કંપનીએ રૂ.1.36 ટ્રિલિયનના રેકોર્ડ ઓર્ડર ઇન્ફ્લો નોંધાવ્યા છે. કંપનીની કુલ ઓર્ડર બુક ડિસેમ્બર 2025 સુધી રૂ. 7.3 ટ્રિલિયન થઈ ગઈ છે. કંપનીએ સ્વદેશી ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર સ્ટેક વિકસાવ્યું છે અને તેને વધુ અપગ્રેડ કરી રહી છે. પરિણામે ગ્રીન હાઇડ્રોજન પ્રોજેક્ટ્સમાં ભાગ લેવા માટે મજબૂત સ્થિતિ પેદા કરી આપશે. પાછલા એક વર્ષમાં L&T શેર 27.1 ટકા વધ્યો છે.

આ કેટેગરીમાં આવતો બીજો શેર એનટીપીસીનો છે. NTPCએ ડિસેમ્બર ક્વાર્ટરમાં 1,744 MW ઉત્પાદન ક્ષમતા ઉમેરી છે. FY2025-26માં અત્યાર સુધી કુલ 6,615 MWની ક્ષમતા ઉમેરાઈ છે.

ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રે NTPC ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને ગ્રીન એમોનિયા પહેલ આગળ વધારી રહી છે. કંપનીને દર વર્ષે 70,000 મેટ્રિક ટન ગ્રીન એમોનિયા સપ્લાય માટે બિડ મળી છે. પાછલા વર્ષમાં NTPC શેર 20.2 ટકી વધ્યો છે.

ત્રીજો શેર જેએસડબ્લ્યુ એનર્જીનો છે. JSW Energy એ વિજયનગર ખાતે 3,800 ટન પ્રતિ વર્ષ ગ્રીન હાઇડ્રોજન પ્લાન્ટ શરૂ કર્યો છે. ડિસેમ્બર ક્વાર્ટરમાં આવક 61 ટકા વધી રૂ.4,255 કરોડ થઈ છે. તેમ જ કંપનીનો નફો 150 ટકા વધ્યો છે. પાછલા વર્ષમાં શેરના ભાવમાં 2.5 ટકાનો વધારો થયો છે.

ચોથો શેર રિફાઈનિંગના સેક્ટરની જાયન્ટ કંપની Indian Oil Corporation-ઇન્ડિયન ઓઈલ કોર્પોરેશનનો છે. IOC એ Q3 FY2025-26માં રૂ.12,126 કરોડનો નફો નોંધાવ્યો હતો. તેમાં ગયા વર્ષની તુલનાએ આ વર્ષે 528 ટકાની વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. કંપનીના રિફાઇનરી પ્રોજેક્ટ્સ પાણિપત, ગુજરાત અને બરૌની ખાતે આગળ વધી રહ્યા છે. ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઇકોસિસ્ટમમાં IOC યૂઝર સેગમેન્ટનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. કારણ કે રિફાઇનરીઝ મોટા પ્રમાણમાં હાઇડ્રોજન વાપરે છે. પાછલા વર્ષમાં IOC શેર 47.9 ટકા વધ્યો છે.

ગુજરાત સ્ટેટ ફર્ટિલાઈઝન એન્ડ કેમિકલ્સ-Gujarat State Fertilizers & Chemicalsનો શેર્સ પણ રોકાણકારોને લાભ કરાવે તેવી શક્યતા રહેલી છે. GSFC એ Q3 FY2025-26માં આવકમાં 5 ટકા વધારો નોંધાવ્યો છે. ખાતર ઉત્પાદન 5.06 લાખ મેટ્રિક ટન રહ્યું છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં સૌથી વધુ ઉત્પાદન કર્યું છે. ગ્રીન હાઇડ્રોજન વ્યાપારી રીતે શક્ય બનતાં, એમોનિયા આધારિત ખાતર કંપનીઓ ધીમે ધીમે ગ્રે હાઇડ્રોજનમાંથી ગ્રીન તરફ ખસે તેવી શક્યતા છે. ગયા વર્ષ દરમિયાન GSFC શેર 9.6% ઘટ્યો છે.

ગ્રીન હાઇડ્રોજન લાંબા ગાળે મોટી તક છે, પરંતુ હજી પ્રારંભિક તબક્કામાં છે. હાલ કંપનીઓની કમાણી મુખ્ય બિઝનેસમાંથી આવે છે. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પહેલા આવશે, ઉત્પાદન ધીમે વધશે અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ ખર્ચ પર નિર્ભર રહેશે. રોકાણકારોએ જાહેરાત કરતાં અમલ પર વધુ ધ્યાન આપવું જોઈએ. અંતે કેપિટલ કાર્યક્ષમતા અને એક્ઝિક્યુશન નક્કી કરશે કે સૌથી વધુ ફાયદો કોને મળશે.