પ્રોડક્શન લિન્ક ઇન્સેન્ટિવ યોજનાઓમાં માર્ચ સુધીમાં રૂ. ૨.૪ લાખ કરોડનું રોકાણ આવ્યું, ૧૪ લાખથી વધુ રોજગારી ઊભી કરી

કુલ નિકાસ રૂ.૧૫.૨ લાખ કરોડને પાર પહોંચી; સોલાર મોડ્યુલ્સ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને ઓટોમોબાઇલ્સ રોકાણમાં મોખરે

સરકારની ફ્લેગશિપ ‘પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ’ યોજનાઓએ ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ સુધીમાં રૂ. ૨.૪૦ લાખ કરોડથી વધુનું રોકાણ આકર્ષ્યું છે. તેમ જ ૧૪.૧૫ લાખથી વધુ રોજગારીની તકો ઊભી કરી છે અને રૂ. ૧૫.૨ લાખ કરોડથી વધુની કુલ નિકાસ શક્ય બનાવી છે. આ સફળતા ભારતના ઉત્પાદન (મેન્યુફેક્ચરિંગ) અને નિકાસ ક્ષેત્રો પર આ કાર્યક્રમની વધતી જતી અસર દર્શાવે છે.

મંગળવારે લોકસભામાં એક લેખિત જવાબમાં વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ રાજ્ય મંત્રી જિતિન પ્રસાદે જણાવ્યું હતું કે, ૧૪ ઉત્પાદન ક્ષેત્રોને આવરી લેતી અને રૂ. ૧.૯૧ લાખ કરોડના કુલ મંજૂર કરેલા ખર્ચ ધરાવતી પ્રોડક્શન લિન્ક ઇન્સેન્ટિવ યોજનાઓના પરિણામે રૂ. ૨,૪૦,૧૩૮ કરોડનું વાસ્તવિક રોકાણ થયું છે. યોજનાની સમીક્ષા અંગેના એક પ્રશ્નના જવાબમાં પ્રસાદે કહ્યું, ” પ્રોડક્શન લિન્ક ઇન્સેન્ટીવની યોજનાઓના અમલીકરણની સમીક્ષા સમયાંતરે કેબિનેટ સચિવના અધ્યક્ષસ્થાને રચાયેલા ‘એમ્પાવર્ડ ગ્રુપ ઓફ સેક્રેટરીઝ’,  તેમજ સંબંધિત વહીવટી મંત્રાલયો અને વિભાગો દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેમાં હિતધારકોના પ્રતિભાવો અને અમલીકરણના અનુભવના આધારે, અમલીકરણના પડકારોને ઉકેલવા અને અસરકારક અમલીકરણને સુગમ બનાવવા માટે જ્યાં પણ જરૂર હોય ત્યાં કેટલીક યોજનાઓમાં સુધારા કરવામાં આવ્યા છે.”

વાણિજ્ય વિભાગના નિવેદન અનુસાર, આ સુધારાઓમાં યોજનાની માર્ગદર્શિકાનું સરળીકરણ, ચોક્કસ પાત્રતા શરતોમાં છૂટછાટ, પ્રોજેક્ટ મોનિટરિંગ સિસ્ટમને મજબૂત બનાવવી, હિતધારકો સાથે નિયમિત પરામર્શ અને EGoS દ્વારા સંબંધિત મંત્રાલયો/વિભાગો સાથે સંકલન કરીને અમલીકરણના મુદ્દાઓનો સમયસર ઉકેલ શામેલ છે. ઉચ્ચ કાર્યક્ષમતા ધરાવતા ‘સોલાર પીવી મોડ્યુલ્સ’ સેક્ટર યોજના હેઠળ સૌથી મોટું રોકાણ સ્થળ બનીને ઉભરી આવ્યું છે, જેણે રૂ. ૬૪,૮૭૩ કરોડનું રોકાણ આકર્ષ્યું છે, જે કુલ રોકાણના એક ચોથા ભાગ કરતાં પણ વધુ છે. ત્યારપછી રૂ. ૪૫,૧૫૮ કરોડ સાથે ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, રૂ. ૪૪,૩૨૬ કરોડ સાથે ઓટોમોબાઇલ્સ અને ઓટો કોમ્પોનન્ટ્સ, રૂ. ૨૩,૮૯૬ કરોડ સાથે સ્પેશિયાલિટી સ્ટીલ અને રૂ. ૨૦,૫૮૦ કરોડ સાથે મોટા પાયાના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગનો ક્રમ આવે છે.

આ યોજનાઓએ ૮.૪૯ લાખ પ્રત્યક્ષ રોજગારી ઊભી કરી છે, જ્યારે મોટા પાયાના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ, આઇટી હાર્ડવેર અને સોલાર પીવી મોડ્યુલ ક્ષેત્રો હેઠળ આશરે ૫.૬૬ લાખની અપ્રત્યક્ષ રોજગારી નોંધાઈ છે, જેનાથી કુલ રોજગારી ૧૪.૧૫ લાખથી વધુ થઈ છે.

સૌથી વધુ પ્રત્યક્ષ રોજગારી

ફૂડ પ્રોસેસિંગ ક્ષેત્રે સૌથી વધુ ૩.૨૯ લાખ પ્રત્યક્ષ રોજગારી આપી છે, ત્યાર પછી મોટા પાયાના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ (૧.૬૯ લાખ), ફાર્માસ્યુટિકલ્સ (૧.૧૫ લાખ), ઓટોમોબાઇલ્સ અને ઓટો કોમ્પોનન્ટ્સ (૬૭,૮૨૦) અને વ્હાઇટ ગૂડ્ઝ (૫૨,૭૦૩) નો નંબર આવે છે. સરકારે જણાવ્યું હતું કે પ્રોડક્શન લિન્ક ઇન્સેન્ટિવની યોજનાઓ હેઠળની કુલ નિકાસ માર્ચ ૨૦૨૪ સુધીના રૂ. ૪ લાખ કરોડથી વધીને માર્ચ ૨૦૨૬ સુધીમાં રૂ. ૧૫.૨ લાખ કરોડથી વધુ થઈ ગઈ છે, જે વૈશ્વિક મૂલ્ય શૃંખલાઓમાં ભારતનું વધુ ઊંડું સંકલન દર્શાવે છે.

ક્ષેત્રવાર પરિણામો પર પ્રકાશ પાડતા સરકારે જણાવ્યું હતું કે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ પ્રોડક્શન લિન્ક ઇન્સેન્ટિવની યોજનાની શરૂઆતથી મોબાઇલ ફોનનું ઉત્પાદન ૨.૪ ગણું વધ્યું છે, જ્યારે આયાતમાં ૭૭ ટકાનો ઘટાડો થયો છે. ભારતમાં વપરાતા લગભગ ૯૯.૨ ટકા મોબાઇલ ફોન હવે સ્થાનિક રીતે જ બનાવવામાં આવે છે. ફાર્માસ્યુટિકલ્સ યોજનાએ રૂ. ૩.૬૪ લાખ કરોડનું કુલ વેચાણ નોંધાવ્યું છે અને પ્રથમ વખત ભારતમાં ઉત્પાદિત ૧૯૧ બલ્ક ડ્રગ્સ સહિત ૧,૯૩૧ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રોડક્ટ્સના સ્થાનિક ઉત્પાદનને સક્ષમ બનાવ્યું છે. સરકારે ઉમેર્યું હતું કે યોજનાઓના અમલીકરણની સમીક્ષા સમયાંતરે કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં યોજનાઓનો વ્યાપ વધારવા અને અમલીકરણના પડકારોને દૂર કરવા માટે કેટલાંક ક્ષેત્રોમાં માર્ગદર્શિકાને સરળ બનાવવામાં આવી છે અને પાત્રતાના ધોરણોમાં છૂટછાટ આપવામાં આવી છે.