હવે ભવિષ્યને સલામત બનાવવા પોતાની મૂડીના રોકાણ પોતે જ કરવા માંડેલી મહિલાઓ

આજેય સમાજમાં મહિલોઓનો એવો વર્ગ પણ મોજૂદ છે કે જે બેથી ત્રણ કરોડના ટર્નઓવરનો બિઝનેસ કરે છે, પરંતુ બચત કરવાની ટેન્ડન્સી જ નથી

બાવીસમાં વર્ષે નોકરીએ લાગી જતી યુવતીઓ તેમના પગારમાંથી પહેલા દિવસથી બચત કરતી થઈ જાય છે. ભાવિને સલામત બનાવી રહી છે. તેની સામે એવી પણ મહિલાઓ છે જે બેફામ ખર્ચ કરતી રહી છે. પહેલી જ નોકરીમાં રૂ. 69000નો પગાર મેળવતી સિંગલ યુવતીના નાણાં 25થી 27 દિવસમાં ખતમ થઈ જતાં હોવાના કિસ્સાઓ પણ બહાર આવી જ રહ્યા છે. મોટી રકમના ટર્નઓવરનો બિઝનેસ ધરાવતી મહિલા પણ પૈસાની બચત જ ન થતી હોવાના રોદાણા રડી રહી છે. માત્ર ઉડાઉ ખર્ચ કરતી રહી છે. દેવુ કરીને પણ જલસા કરનારી યુવતીઓ સમાજમાં મોજૂદ છે. પરંતુ મંદ પણ મક્કમ ગતિએ આ ટ્રેન્ડ બદલાઈ રહ્યો છે.

બીજા એક વર્ગની મહિલાઓ કે યુવતીઓ આજે પણ નોકરી કરીને આવક મેળવીને તેનો ખર્ચ કરવાથી માંડીને બચત કરવા માટે સંપૂર્ણ વહીવટ  તેમના પતિને સોંપી દેતી હોવાનું જોવા મળી રહ્યું છે. કૃષિ અને બિઝનેસના મેગેઝિન ચલાવતી મારિષા સાગર શાહ પણ તેની આવકના નાણાંનો વહીવટ તેના પતિ સાગર શાહને સોંપી દે છે.

આજે સમગ્ર દુનિયામાં 8 માર્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ ઉજવણી ચાલી રહી છે ત્યારે ભારતમાં પણ મહિલાઓ ધીમે ધીમે દેશના રોકાણ પરિસ્થિતિને બદલતી જોવા મળી રહી છે. તેમના નાણાંનો વહીવટ પોતે જ સંભાળે છે અને પોતે જ પોતાના ભાવિને સલામત બનાવવાના આયોજન પણ કરતી થઈ છે. આમ હવે મહિલાઓ માત્ર ઘરખર્ચના બજેટ જોતી નથી. તેનાથી આગળ વધી રહી છે. હવે મહિલાઓ સંપત્તિ નિર્માણ અને વ્યૂહાત્મક નાણાકીય નિર્ણયો લેવામાં સક્રિય બની રહી છે. આમ મહિલાઓનો ત્રીજો વર્ગ સમાજમાં ઊભો થઈ રહ્યો છે. ધીમી પણ મક્કમ ગતિએ આ મહિલાઓનો વર્ગ મોટો ને મોટો થઈ રહ્યો હોવાનું જણાય છે.

પોતાના ઇન્વેસ્ટમેન્ટ અંગે બહુ ખૂલીને વાત કરવા તૈયાર ન હોય તેવી મહિલાનું ઉદાહરણ લઈએ. આ મહિલા પોતાના પગારનો લગભગ 70 ટકા હિસ્સો ઇક્વિટીમાં રોકે છે, તેની સામે શેરબજારની બહુ ગતાગમ ન ધરાવતી 60 વર્ષની મહિલા શિક્ષક મોડા મોડા પણ શેરબજારમાં રોકાણ કરવાનું સાહસ શરૂ કર્યું છે. હવે આત્મવિશ્વાસ સાથે પોતાનો ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પોર્ટફોલિયો સંભાળી રહી છે. પડતા આખડતા આ મહિલાઓ આગળ વધી રહી છે. ભારતમાં નાણાકીય બજારમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધી રહી છે પરંતુ હજુ મર્યાદિત છે.

Association of Mutual Funds in Indiaના આંકડા મુજબ માર્ચ 2025 સુધી ભારતમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણકારોમાં મહિલાઓનો હિસ્સો લગભગ 26 ટકા છે અને તેમાંની અડધાથી વધુ મહિલાઓ મ્યુચ્યુઅલ ફંડને મુખ્ય વૃદ્ધિ સાધન તરીકે પસંદ કરતી થઈ ગઈ છે. National Stock Exchange of Indiaના આંકડા મુજબ વ્યક્તિગત રોકાણકારોમાં મહિલાઓનો હિસ્સો લગભગ 25 ટકા છે, જેમાં મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત જેવા રાજ્યો રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં આગળ છે.

છતાં કેટલાક અવરોધો હજુ પણ છે. માહિતીની અછત, બજારમાં મોડો પ્રવેશ, કારકિર્દી બ્રેક, ખર્ચ અંગે સામાજિક દબાણ અને જોખમ અંગેની માન્યતાઓ મહિલાઓના નાણાકીય નિર્ણયોને અસર કરે છે. પરંતુ બદલાવ આવી રહ્યો છે તે સ્પષ્ટ છે અને તેમાં કોઈ જ બેમત નથી. દેવું અને સોનામાં સાવધાની પૂર્વકનું રોકાણ, વિવિધીકરણ-ડાયવર્સિફિકેશન અથવા ઇક્વિટીમાં સાહસિક રોકાણ દ્વારા મહિલાઓ હવે બચતથી રોકાણ તરફ સક્રિય ભાગીદારી તરફ અને નિર્ભરતા પરથી નાણાકીય સ્વતંત્રતા તરફ આગળ વધી રહી છે.

પુરુષો પણ જ્યાં રોકાણ કરતાં ખચકાય છે ત્યાં મહિલાઓ ક્રિપ્ટો અને સ્ટોક માર્કેટમાં રોકાણ કરવા માંડી છે. કમ્પાઉન્ડિંગની શક્તિ સમય સાથે નાનાં રોકાણને પણ મોટા બનાવે છે. આ હકીકતને મહિલાઓ પણ સુપેરે સમજતી થઈ છે. આમ સાહસિક ઇન્વેસ્ટર મહિલાઓ 70 ટકા ઇક્વિટીમાં, 15થી 20 ટકા ડેમાં ને 10થી 5 ટકા સોના કે ચાંદીમાં રોકતી થઈ છે. જોકે સોનામાં મોટાભાગનું રોકાણ ETFના માધ્મયથી જ કરે છે.

આ મહિલાઓ જીવનવીમા, પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ, નેશનલ સેવિંગ સ્કીમમાં સલામત રોકાણો પણ કરે જ છે. આમ આજકાલની મહિલાઓના ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પોર્ટફોલિયોમાં 50 ટકા ડેટ અને 50 ટકા ઇક્વિટીમાં રોકાણ થતું જોવા મળી રહ્યું છે. બીજીતરફ મહિલાઓની રોકાણમાં જોખમ લેવાની શૂન્ય માનસિકતા હતી તે બદલાઈને મધ્યમ સ્તર સુધી જોખમ લેવા તૈયાર થઈ રહી છે. સારી કમાણી કરતી મહિલાઓ રિયલ એસ્ટેટમાં પણ નાણાંનું ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કરતી થઈ ગઈ છે. સિસ્ટેમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન-એસઆઈપી, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ તથા સોનામાં પણ રોકાણ કરવા માંડી છે. મહિને બે મહિને બેથી પાંચ ગ્રામ સોનું લઈને પણ સોનાના વધી રહેલા મૂલ્યનો લાભ ઊઠાવી રહી છે. હવે મહિલાઓ ઇમરજન્સી ફંડ પણ અલગ તારવતી થઈ ગઈ છે. લાંબા ગાળા સુધી રોકાણને જાળવી રાખવાની માનસિકતા પણ મહિલાઓમાં વધી રહી છે. લોન્ગટર્મ હંમેશા લાભદાયી સાબિત થતું હોવાનું જોવા મળે છે.

નોકરી કરતી મહિલાઓ જ નહિ, ગૃહિણી પણ ઘરખર્ચના નાણાંમાંથી બચત કરીને તેને રોકાણમાં રૂપાંતરિત કરી રહી છે. પોતાની દીકરીના ભાવિને સલામત બનાવવા ને તેના શિક્ષણ ખર્ચને પહોંચી વળવા પીપીએફ, સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજનામાં પણ મહિલાઓ રોકાણ કરતી થઈ છે.