હાઇડ્રોજનથી ચાલતી ટ્રક અને બસોને પણ ઇલેક્ટ્રિક તથા ઇથેનોલ વાહનો જેવી 7 વર્ષની પરમિટમાંથી મુક્તિ

હાઇડ્રોજનથી ચાલતી ટ્રક અને બસોને પણ ઇલેક્ટ્રિક તથા ઇથેનોલ વાહનો જેવી 7 વર્ષની પરમિટમાંથી મુક્તિ

ટાટા મોટર્સ, અશોક લેલેન્ડ અને વીઈ કોમર્શિયલ વ્હીકલ્સને સરકારના નિર્ણયથી લાભ મળી શકે છે

કેન્દ્રના માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયએ હાઇડ્રોજનથી ચાલતા પરિવહન વાહનોને હવે બેટરી આધારિત ઇલેક્ટ્રિક, ઇથેનોલ અને મેથેનોલથી ચાલતા વાહનોની જેમ સાત વર્ષ સુધી પરમિટમાંથી મુક્તિ આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ નિર્ણયથી ટાટા મોટર્સ, અશોક લેલેન્ડ અને વીઈ કોમર્શિયલ વ્હીકલ્સ જેવી કોમર્શિયલ વાહન ઉત્પાદક કંપનીઓને ફાયદો થઈ શકે છે. જુલાઈ 2026માં જાહેર કરાયેલી સૂચના મુજબ નિર્ધારિત લાયકાત ધરાવતા વાહનોને મોટર વાહન અધિનિયમની કલમ 66(1) હેઠળ જરૂરી પરમિટમાંથી મુક્તિ મળશે. જોકે, આ માટે વાહનમાં AIS-140 ધોરણ મુજબનું વ્હીકલ લોકેશન ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ લગાવેલું હોવું ફરજિયાત રહેશે.

સરકારના આ નિર્ણયથી વાહન ખરીદવા માટે કોઈ સીધી સબસિડી આપવામાં આવતી નથી. પરંતુ પરમિટ સંબંધિત વહીવટી પ્રક્રિયા સરળ બનશે, વાહનોનો વધુ અસરકારક ઉપયોગ શક્ય બનશે અને વૈકલ્પિક ઇંધણથી ચાલતા ટ્રક તથા બસોના સંચાલનને પ્રોત્સાહન મળશે. હાઇડ્રોજન આધારિત કોમર્શિયલ વાહનોને સૌથી મોટો લાભ મળશે, કારણ કે હવે સરકાર ખરીદી માટે પ્રોત્સાહન આપવાને બદલે સ્વચ્છ ઇંધણવાળા વાહનોના સંચાલનને સરળ બનાવવા પર ભાર મૂકી રહી છે. આ પગલાથી વિવિધ વૈકલ્પિક ઇંધણ ટેક્નોલોજી માટે એકસરખું નિયમનકારી માળખું ઉભું થશે અને લાંબા અંતરના માલ પરિવહન, શહેરી લોજિસ્ટિક્સ તથા મુસાફર પરિવહન ક્ષેત્રમાં ઉત્પાદકોને તેમના રોકાણમાંથી વધુ લાભ મેળવવામાં મદદ મળશે.

સરકારના આદેશમાં શું ફેરફાર કરવામાં આવ્યો?

વાહન પરિવરન વિભાગની સૂચના અનુસાર, બેટરી, મેથેનોલ, ઇથેનોલ અને હાઇડ્રોજનથી ચાલતા પરિવહન વાહનોને સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના પ્રકાશિત થયાની તારીખથી સાત વર્ષ સુધી મોટર વાહન અધિનિયમની કલમ 66(1) હેઠળની પરમિટની જોગવાઈમાંથી મુક્તિ મળશે. શરત એટલી છે કે વાહનમાં AIS-140 ધોરણ મુજબનું વ્હીકલ લોકેશન ટ્રેકિંગ ડિવાઇસ લગાવવામાં આવ્યું હોવું જોઈએ. મહત્વની બાબત એ છે કે સાત વર્ષની મુક્તિની ગણતરી વાહન ખરીદવાની તારીખથી નહીં પરંતુ ગેઝેટમાં સૂચના પ્રકાશિત થયાની તારીખથી થશે. આ છૂટ માત્ર કલમ 66(1) હેઠળની પરમિટ માટે જ લાગુ પડશે. વાહનની નોંધણી, રોડ ટેક્સ, ટોલ, ફિટનેસ પ્રમાણપત્ર, વીમો, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ તથા સ્થાનિક સંચાલન સંબંધિત નિયમો યથાવત્ લાગુ રહેશે. CNG, LNG અને હાઇબ્રિડ વાહનોને આ છૂટ આપવામાં આવી નથી.

પરમિટથી આગળ વધીને વાહનોના ઉપયોગમાં વધારો

લોજિસ્ટિક્સ કંપનીઓ, ખાનગી બસ ઓપરેટરો અને કોર્પોરેટ ફ્લીટ માલિકો માટે આ નિર્ણયથી પરમિટ અરજી, નવીનીકરણ તથા રૂટ અથવા વિસ્તાર આધારિત મંજૂરી માટેની કાગળની કાર્યવાહી ઘટશે. પરિણામે આવા વાહનોને અલગ-અલગ કરારો અને વિવિધ વિસ્તારોમાં સરળતાથી તૈનાત કરી શકાશે. ઉદ્યોગના નિષ્ણાતોના મતે સૌથી મોટો લાભ પરમિટ ફીમાં બચત નહીં પરંતુ વાહનોના વધુ સારા ઉપયોગના રૂપમાં મળશે. હાઇડ્રોજન અને ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે કડક પરમિટ વ્યવસ્થા વાહન સંચાલકો માટે રૂટમાં જરૂરી લવચીકતા લાવવામાં અવરોધરૂપ બને છે. તેમણે ઉદાહરણ આપ્યું કે સ્વચ્છ ઇંધણથી ચાલતી બસનો દિવસ દરમિયાન શાળાના પરિવહન માટે અને સાંજે કર્મચારીઓના પરિવહન માટે ઉપયોગ કરી શકાય, જો સલામતી અને અન્ય નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે.

તેમણે કહ્યું કે જો સ્વચ્છ ઇંધણવાળા વાહનો ડિજિટલ મોનિટરિંગ હેઠળ સલામત અને અસરકારક રીતે કાર્ય કરી શકે છે, તો ભવિષ્યમાં સમગ્ર દેશમાં કોમર્શિયલ પરિવહનના નિયમોમાં કાયમી ફેરફાર માટે આ મજબૂત આધાર બની શકે છે.નવી સૂચના એ પણ દર્શાવે છે કે સરકાર હવે કાગળ આધારિત પરવાનગીઓમાંથી આગળ વધીને ડિજિટલ ટ્રેકિંગ અને મોનિટરિંગ પર ભાર મૂકી રહી છે. AIS-140 ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ દ્વારા સરકાર વાહનોની હિલચાલ પર નજર રાખી શકશે, જ્યારે ઉત્પાદકો ટેલિમેટિક્સ, કોમ્પ્લાયન્સ અને ફ્લીટ મેનેજમેન્ટ જેવી સેવાઓ પણ પૂરી પાડી શકશે.

ટાટા મોટર્સ અને અશોક લેલેન્ડને મળી શકે મોટો લાભ

બેટરી ઇલેક્ટ્રિક ટ્રક-બસ, હાઇડ્રોજન ઇન્ટરનલ કમ્બશન એન્જિન અને હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ ટેક્નોલોજીમાં મોટા રોકાણને કારણે ટાટા મોટર્સને સૌથી વધુ લાભ મળી શકે છે. આ નિર્ણયથી ખાણકામ, સ્ટીલ, સિમેન્ટ, બંદરો અને લાંબા અંતરના લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રના ગ્રાહકોને આકર્ષવામાં કંપનીને મદદ મળશે. કંપનીનું Fleet Edge પ્લેટફોર્મ કોમ્પ્લાયન્સ, ડાયગ્નોસ્ટિક્સ અને વાહનોના કાર્યક્ષમ સંચાલનમાં મદદરૂપ બની શકે છે. અશોક લેલેન્ડને હાઇડ્રોજન આધારિત ભારે વાહનો માટે વધુ સ્પષ્ટ નિયમનકારી માર્ગ મળશે. તેની પેટાકંપની Switch Mobilityને ઇલેક્ટ્રિક બસ અને હળવા કોમર્શિયલ વાહનો દ્વારા લાભ મળી શકે છે. કંપનીનું i-Alert ટેલિમેટિક્સ પ્લેટફોર્મ કોમ્પ્લાયન્સ અને ફ્લીટ મેનેજમેન્ટ સેવાઓ સાથે જોડાઈ શકે છે. જોકે, કંપનીના LNG આધારિત વાહનોને આ છૂટનો લાભ મળશે નહીં.

VE Commercial Vehicles (VECV) ભવિષ્યમાં હાઇડ્રોજન આધારિત ટ્રક અને ઇન્ટરસિટી બસોના વ્યવસાયને વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે. ખાસ કરીને વધુ ઉપયોગવાળા અને વિવિધ રાજ્યોમાં સંચાલિત વાહનો માટે આ નિર્ણય ફાયદાકારક બની શકે છે. કંપનીને વોલ્વો ગ્રુપ સાથેના જોડાણથી વૈશ્વિક વૈકલ્પિક ઇંધણ ટેક્નોલોજીનો લાભ પણ મળી શકે છે.

અન્ય કંપનીઓ માટે પણ નવી તક

ડેમલર ઇન્ડિયા કોમર્શિયલ વ્હીકલ્સ (ભારતબેન્ઝ) માટે પણ ભવિષ્યમાં હાઇડ્રોજન આધારિત વાહનો રજૂ કરવાની તક ઊભી થઈ છે. જોકે તેનો વાસ્તવિક લાભ ત્યારે મળશે જ્યારે પરીક્ષણ તબક્કા બાદ આવા વાહનો મોટા પાયે બજારમાં આવશે. મહિન્દ્રા માટે સૌથી વધુ તક ઇલેક્ટ્રિક નાના અને હળવા કોમર્શિયલ વાહનોમાં છે, જેનો ઉપયોગ ઇ-કોમર્સ કંપનીઓ, માલિક-ચાલકો અને શહેરી લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રમાં થાય છે. પરમિટ પ્રક્રિયા સરળ બનવાથી આવા ગ્રાહકો માટે સમય અને ખર્ચ બંનેમાં બચત થશે. JBM Auto અને Olectra Greentech જેવી ઇલેક્ટ્રિક બસ ઉત્પાદક કંપનીઓને સીધો મોટો લાભ નહીં મળે, કારણ કે ઇલેક્ટ્રિક બસોને પહેલેથી જ આ છૂટ મળતી હતી. જોકે AIS-140 ટ્રેકિંગ ફરજિયાત બનવાથી ટેલિમેટિક્સ, કમાન્ડ સેન્ટર કનેક્ટિવિટી, વાહન મોનિટરિંગ અને ફ્લીટ મેનેજમેન્ટ જેવી સેવાઓ માટે નવા વ્યવસાયની તકો ઊભી થશે.

ટેક્નોલોજી પ્રત્યે તટસ્થ અભિગમ

ઉદ્યોગના એક નિષ્ણાતના જણાવ્યા મુજબ, હાઇડ્રોજન, ઇથેનોલ અને મેથેનોલ આધારિત વાહનોને બેટરી ઇલેક્ટ્રિક વાહનો જેટલું જ નિયમનકારી સ્થાન આપવાથી સરકારે ટેક્નોલોજી-તટસ્થ અભિગમ અપનાવ્યો છે. આથી કઈ સ્વચ્છ ઇંધણ ટેક્નોલોજી સૌથી વધુ સફળ રહેશે તેનો નિર્ણય સરકાર નહીં પરંતુ બજાર કરશે. તે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની ઉપલબ્ધતા, સંચાલન ખર્ચ અને ઉપયોગની જરૂરિયાતોને આધારે નક્કી થશે. આગામી સમયમાં સફળતા માત્ર સ્વચ્છ વાહન બનાવતી કંપનીઓને નહીં પરંતુ એવી કંપનીઓને મળશે જે વાહન સાથે ફાઇનાન્સ, ચાર્જિંગ અથવા ઇંધણ પુરવઠો, ટ્રેકિંગ, જાળવણી અને સતત કામગીરીની ખાતરી જેવી સંપૂર્ણ સેવાઓ પણ પૂરી પાડી શકશે.

તેનાથી કંપનીઓના વાહનોના વેચાણમાં અંદાજે કેટલો વધારો થઈ શકે છે. પેટ્રોલ અને ડિઝલના વાહનોના વેચાણમાં કેટલો ઘટાડો આવી શકે છે. તેમ જ તેનું મૂલ્ય કેટલું રહેવાની ધારણા છે. પાંચથી છ કંપનીના વાહનો અને તેની અંદાજિત કંમતની વિગતો આપવા વિનંતી છે.હાલમાં સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી 7 વર્ષની પરમિટ મુક્તિ માત્ર પરમિટ સંબંધિત નિયમોમાં રાહત આપે છે. તે વાહન ખરીદી પર સબસિડી કે ટેક્સમાં છૂટ આપતી નથી. તેથી આ નિર્ણયથી તરત જ મોટા પાયે વેચાણ વધશે તેવી અપેક્ષા રાખવી યોગ્ય નથી. જોકે, લાંબા ગાળે કોમર્શિયલ વાહનોના બજાર પર તેની સકારાત્મક અસર થઈ શકે છે.