અગરબત્તીઓમાં આ રસાયણોના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ, જંતુનાશકોના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધનાં કારણ જાણો
દુનિયાના સૌથી મોટા ધૂપ લાકડીઓના ઉત્પાદક અને નિકાસકાર ભારતે ગ્રાહક સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક નવું ગુણવત્તા ધોરણ રજૂ કર્યું છે, જેમાં ધૂપ લાકડી- અગરબત્તીના ઉત્પાદનમાં ચોક્કસ જંતુનાશકોના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ પગલાથી 8,000 કરોડના અગરબત્તી બજારને વેગ મળવાની અપેક્ષા છે.
ગ્રાહક સલામતી, ઘરની અંદરની હવાની ગુણવત્તા, પર્યાવરણીય ટકાઉપણું અને નિયમનકારી પાલન પર વધતા ભારને ધ્યાનમાં રાખીને, ધૂપ લાકડીઓ- અગરબત્તી માટે એક અલગ ભારતીય ધોરણ, “IS 19412:2025,” વિકસાવવામાં આવ્યું છે. આ ધોરણ ચોક્કસ સુગંધિત સંયોજનો અને રસાયણો પરના વૈશ્વિક પ્રતિબંધોને પણ ધ્યાનમાં લે છે.
ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલયના એક નિવેદન અનુસાર, નવા ધોરણનું પાલન કરતા ઉત્પાદનો BIS માનક ચિહ્ન પણ ધરાવી શકે છે, જે ગ્રાહકોને આત્મવિશ્વાસપૂર્ણ, જાણકાર પસંદગીઓ કરવામાં મદદ કરે છે. ભારતીય માનક બ્યુરો (BIS) એ ધૂપ લાકડીઓમાં ઉપયોગ માટે પ્રતિબંધિત પદાર્થોની સૂચિ પણ સ્થાપિત કરી છે. સૂચિમાં એલેથ્રિન, પરમેથ્રિન, સાયપરમેથ્રિન, ડેલ્ટામેથ્રિન અને ફિપ્રોનિલ જેવા કેટલાક જંતુનાશક રસાયણોનો સમાવેશ થાય છે.
બેન્ઝિલ સાયનાઇડ, ઇથિલ એક્રેલેટ અને ડાયફિનાઇલ એમાઇન જેવા કૃત્રિમ સુગંધ મધ્યસ્થી પર પણ પ્રતિબંધ છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, માનવ સ્વાસ્થ્ય, ઘરની અંદરની હવાની ગુણવત્તા અને પર્યાવરણીય સલામતી પર તેમની સંભવિત નકારાત્મક અસરને કારણે આમાંના ઘણા પદાર્થો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિબંધિત છે.
નવા ગુણવત્તા ધોરણ હેઠળ, ધૂપ લાકડીઓને મશીન-નિર્મિત, હાથથી બનાવેલી અને પરંપરાગત મસાલા ધૂપ લાકડીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે. ગ્રાહકોને સલામત અને સુસંગત ઉત્પાદનો મળે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે કાચા માલ, બાળવાની ગુણવત્તા, સુગંધ પ્રદર્શન અને રાસાયણિક ધોરણો માટેની આવશ્યકતાઓ નક્કી કરવામાં આવી છે.
મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે, “આનાથી ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ વધશે, નૈતિક અને ટકાઉ ઉત્પાદન પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન મળશે, પરંપરાગત કારીગરોને ટેકો મળશે અને વૈશ્વિક બજારોમાં પ્રવેશમાં સુધારો થશે.”
વાર્ષિક 1,200 કરોડની ધૂપ લાકડીઓની નિકાસ
ભારતીય ધૂપ લાકડી ઉદ્યોગ, જેનો વાર્ષિક કદ આશરે 8,000 કરોડ છે, તે વાર્ષિક 1,200 કરોડની ધૂપ લાકડીઓની નિકાસ કરે છે. ભારત યુએસ, મલેશિયા, નાઇજીરીયા, બ્રાઝિલ અને મેક્સિકો સહિત 150 થી વધુ દેશોમાં ધૂપ લાકડીઓની નિકાસ કરે છે.
