ભારતની મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ , જાપાનને પછાડી વિશ્વની ચોથી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બન્યું

ભારતે નોમિનલ GDPમાં જાપાનને પાછળ છોડીને એક મોટો આર્થિક સીમાચિહ્ન હાંસલ કર્યો છે. સરકારના વર્ષના અંતના આર્થિક સમીક્ષા અહેવાલ મુજબ, ભારત હવે વિશ્વની ચોથી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની ગયું છે.

સરકારનું કહેવું છે કે ભારત આગામી વર્ષોમાં જર્મનીને પાછળ છોડી શકે છે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ચીન પછી ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની શકે છે. જોકે, ભારતના ચોથા સૌથી મોટા સ્થાનની ઔપચારિક પુષ્ટિ આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) ના 2025 માટેના અંતિમ ડેટા દ્વારા કરવામાં આવશે, જે 2026 ના પહેલા ભાગમાં જાહેર કરવામાં આવશે.

GDP $4.18 ટ્રિલિયન

સરકારી નિવેદન અનુસાર, ભારતનો GDP હાલમાં $4.18 ટ્રિલિયન છે. આ સાથે, ભારત જાપાનને પાછળ છોડીને ચોથું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની ગયું છે. સરકારનો અંદાજ છે કે 2030 સુધીમાં ભારતનો GDP $7.3 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચી શકે છે. આ ગતિએ, ભારત આગામી 2.5 થી 3 વર્ષમાં જર્મનીને પાછળ છોડી શકે છે.

IMFના અંદાજો પણ ભારતની તરફેણમાં 

IMFના 2026ના અંદાજો અનુસાર, ભારતનું અર્થતંત્ર $4.51 ટ્રિલિયન હોવાનો અંદાજ છે. જાપાનનો GDP લગભગ $4.46 ટ્રિલિયન હોવાનો અંદાજ છે. આનો અર્થ એ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતની સ્થિતિ પણ સતત મજબૂત થઈ રહી છે.

સૌથી ઝડપથી વિકસતું મોટું અર્થતંત્ર

ભારત ઘણા વર્ષોથી વિશ્વનું સૌથી ઝડપથી વિકસતું મોટું અર્થતંત્ર રહ્યું છે. છેલ્લા 10 વર્ષમાં ભારતીય અર્થતંત્રનું કદ બમણું થયું છે, અને દેશ હવે ઝડપથી ત્રીજા સ્થાન તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. સરકારની નવીનતમ આર્થિક નોંધમાં જણાવાયું છે કે ભારત તેની વૃદ્ધિ ગતિ જાળવી રાખવા માટે મજબૂત સ્થિતિમાં છે.

યુએસ ટેરિફ છતાં સરકાર આત્મવિશ્વાસ

આ સકારાત્મક મૂલ્યાંકન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે યુએસએ ઓગસ્ટમાં રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદી માટે ભારત પર ઊંચા ટેરિફ લાદ્યા હતા. આ છતાં, સરકાર જાળવી રાખે છે કે ભારતીય અર્થતંત્રના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો મજબૂત રહે છે.

ઉચ્ચ વૃદ્ધિ અને ઓછી ફુગાવો

સરકારના મતે, તાજેતરના ઉચ્ચ-આવર્તન ડેટા દર્શાવે છે કે આર્થિક ગતિ મજબૂત રહે છે. ફુગાવો નીચી સહનશીલતા મર્યાદાથી નીચે છે, બેરોજગારી ઘટી છે અને નિકાસમાં સતત સુધારો થઈ રહ્યો છે.

વધુમાં, વ્યવસાયિક ધિરાણ મજબૂત રહ્યું છે. શહેરી વિસ્તારોમાં વધતો વપરાશ માંગને ટેકો આપી રહ્યો છે.

GDP વૃદ્ધિ વધુ વેગ પકડે છે

નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ના બીજા ક્વાર્ટરમાં ભારતનો વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિ દર 8.2% હતો. આ અગાઉના ક્વાર્ટરના 7.8% અને છેલ્લા ક્વાર્ટરના 7.4% કરતા વધારે છે.

મજબૂત સ્થાનિક માંગ આ વૃદ્ધિનું મુખ્ય ચાલકબળ હતું, જ્યારે વૈશ્વિક વેપાર અને નીતિ-સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓ યથાવત રહી. દરમિયાન, વાસ્તવિક કુલ મૂલ્યવર્ધિત (GVA) પણ 8.1% વધ્યો, જેમાં ઔદ્યોગિક અને સેવા ક્ષેત્રોનો નોંધપાત્ર ફાળો રહ્યો.

RBI એ વૃદ્ધિ આગાહીમાં વધારો કર્યો

ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે GDP વૃદ્ધિ દરનો અંદાજ 6.8% થી વધારીને 7.3% કર્યો છે.

RBI અનુસાર, સ્થાનિક માંગ, સુધારેલ આવકવેરા અને GST દર, નરમ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ, પ્રારંભિક સરકારી મૂડી ખર્ચ અને અનુકૂળ નાણાકીય પરિસ્થિતિઓ આ વધારાની પાછળના મુખ્ય કારણો છે.

ઐતિહાસિક નીચા સ્તરે ફુગાવો

જાન્યુઆરીમાં 4.26% હતો તે CPI ફુગાવો ધીમે ધીમે ઘટ્યો અને વર્ષના બીજા ભાગમાં બહુ-વર્ષના નીચલા સ્તરે પહોંચ્યો. ઓક્ટોબરમાં મુખ્ય ફુગાવો લગભગ 0.25% ના ઐતિહાસિક નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો. આ તીવ્ર ઘટાડાનું સૌથી મોટું કારણ ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં સુધારો હતો.

વ્યાજ દરોમાં 1.25% ઘટાડો

RBI એ રેપો રેટ 6.5% થી ઘટાડીને 5.25% કર્યો છે, જે આ વર્ષે કુલ 1.25% ઘટાડો છે. આનો હેતુ વૃદ્ધિને ટેકો આપવા અને ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવાનો હતો.

ભારતની બાહ્ય સ્થિતિ પણ મજબૂત

સરકારના મતે, ભારતની બાહ્ય સ્થિતિ પણ મજબૂત છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) ઘટીને GDP ના 1.3% થઈ ગઈ, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં 2.2% હતી.

આ ત્રિમાસિક ગાળામાં વિદેશથી રેમિટન્સ વાર્ષિક ધોરણે 10.7% વધ્યું. સરકારને અપેક્ષા છે કે મજબૂત સેવા નિકાસ અને રેમિટન્સને કારણે 2025-26 માં CAD નિયંત્રણમાં રહેશે.

વૃદ્ધિનું ભવિષ્ય મજબૂત રહેશે

સરકારનું કહેવું છે કે ભારતના મજબૂત આર્થિક મૂળભૂત સિદ્ધાંતોને કારણે, સ્થાનિક અને વિદેશી સંસ્થાઓ તેમના વિકાસ અંદાજમાં વધારો કરી રહી છે. આ વિશ્વાસ સાથે, RBI એ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે GDP વૃદ્ધિ આગાહી પણ વધારીને 7.3% કરી છે.

સરકારી સમીક્ષા અનુસાર, વર્તમાન સમયગાળો ભારત માટે એક દુર્લભ ‘ગોલ્ડીલોક સમયગાળો’ છે, જ્યાં ઝડપી આર્થિક વૃદ્ધિ અને નીચો ફુગાવો બંને એકસાથે જોવા મળી રહ્યા છે.