સહકારી ક્ષેત્રની કૃષિ ક્રેડિટ રૂ. 31.34 લાખ કરોડ વટાવી જતાં કૃષિ વિકાસમાં મોટો ફાળો
પાક લોન ₹16.34 લાખ કરોડ અને ટર્મ લોન ₹15.00 લાખ કરોડ આપવામાં આવતા ખેડૂતોની નાણાં ખેંચ હળવી કરવામાં સરકાર ખાસ્સી સફળ રહી
ભારતમાં કૃષિ ક્ષેત્ર માટે કુલ બાકી સંસ્થાગત લોન 31 ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં ₹31.34 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે. આમ કેન્દ્ર સરકારે દેશભરમાં ખેતી પ્રવૃત્તિઓને ટેકો આપવા માટેના મોટા ક્રેડિટ પ્રવાહને વહેતો મૂક્યો હોવાનું દર્શાવે છે, એમ કેન્દ્ર લોકસભામાં માહિતી આપતા સરકારે જણાવ્યું હતું.
સાંસદ રાજાના પ્રશ્નના જવાબમાં રાજ્ય મંત્રી Pankaj Chaudhary એ જણાવ્યું હતુ કે આ આંકડા National Bank for Agriculture and Rural Developmentએ તૈયાર કર્યા છે. તેમાં પાક લોન રૂ. 16.34 લાખ કરોડ અને ટર્મ લોન રૂ. 15.00 લાખ કરોડ છે. આમ કૃષિ ક્ષેત્રને કુલ મળીને રૂ. 31,34,807.42 કરોડની લોન આપવામાં આવી છે.
નાબાર્ડની All India Rural Financial Inclusion Survey (NAFIS) 2021–22એ આપેલી માહિતી મુજબ દેશમાં લગભગ 55 ટકા કૃષિ પરિવારોએ લોન સુવિધાનો લાભ લીધો છે. ખેડૂતો મુખ્યત્વે મૂડી રોકાણ, કાર્યકારી મૂડી અને ખેતી સંબંધિત ખર્ચ માટે લોન લે છે.
રાજ્યવાર આંકડાઓ આપતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે તામિલનાડુ રૂ. 5.06 લાખ કરોડ સાથે સૌથી આગળ છે, ત્યારબાદ આન્ધ્રપ્રદેશ રૂ. 3.75 લાખ કરોડ અને મહારાષ્ટ્ર રૂ. 3.07 લાખ કરોડ સાથે ત્યારબાદના ક્રમે આવે છે. તદુપરાંત બીજા મુખ્ય રાજ્યોમાં ઉત્તર પ્રદેશ ને કર્ણાટકનો તતા રાજસ્થાનનો સમાવેશ થાય છે.
સરકારે ખેડૂતો માટે સંસ્થાગત ક્રેડિટ ઉપલબ્ધતા વધારવા માટે અનેક પગલાં લીધાં છે. તેમાં વાર્ષિક કૃષિ ક્રેડિટ ટાર્ગેટ, બેંકો માટે અગ્રક્રમે ધિરાણ આપનારા ક્ષેત્રો માટેના નિયમો અને કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ પર આપવામાં આવતા ધિરાણો ઉપરાંત સુધારેલી વ્યાજ માફીની યોજનાના માધ્યમથી સસ્તી લોનની સુવિધાનો સમાવેશ થાય છે.
ખેડૂતોની આવક અને સ્થિરતા વધારવા માટે સરકાર દ્વારા પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ, પ્રધાનમંત્રી પસલ બીમા યોજના, કૃષોન્નતિ યોજના, અને રાષ્ટ્રીય કૃષિ વિકાસ યોજના સહિતની યોજનાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે.
આ સંસ્થાગત ક્રેડિટ સિસ્ટમમાં સહકારી બેન્કો અને પેક્સ-પ્રાથમિક કૃષિ સહકારી મંડળીઓ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, જે ગામડાંના સ્તરે ખેડૂતોને લોન પહોંચાડે છે. નાબાર્ડના માધ્યમથી આપવામાં આવતી ધિરાણની રકમ પર નવેસરથી બેન્કોને ધિરાણ આપવાની વ્યવસ્થા-રિફાઇનાન્સ અને નીતિઓના આધારે સ્ટેટ કોઓપરેટીવ બેન્ક ને જિલ્લા મધ્યસ્થ સહકારી બેન્કો તથા પેક્સ જેવી સંસ્થાઓ નાના અને સીમિત ખેડૂતોએ સરળ અને સસ્તી કૃષિ લોન ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ફાળો આપે છે.
