મેડિકલ ડિવાઈઝના મેન્યુફેક્ચરર્સ માટે પીએલઆઈ 2.0 સ્કીમ જાહેર કરવામાં આવી: 6થી 9 ટકા સુધીના લાભ મળશે

મેડિકલ ડિવાઈઝના મેન્યુફેક્ચરર્સ માટે પીએલઆઈ 2.0 સ્કીમ જાહેર કરવામાં આવી

ભારત સરકારના રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલય હેઠળના ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ દ્વારા મેડિકલ ડિવાઈઝ સેક્ટર માટે પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ વર્ઝન 2.0 ની જાહેરાત કરવામાં આવી છે એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયન મેડિકલ ડિવાઈઝ ઇન્ડસ્ટ્રી (AiMeD)ના ફોરમ કોઓર્ડિનેટર રાજનાથ દ્વારા આ જાહેરાતને ‘મેડટેક ઉદ્યોગ માટે દિવાળીની મોટી ભેટ’ તરીકે આવકારવામાં આવી છે. આ સ્કીમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતમાં મેડિકલ ડિવાઈઝના સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપવા, આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા, વિદેશી અને સ્થાનિક રોકાણ આકર્ષવા અને ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ વિઝન અંતર્ગત ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક મેડટેક મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનાવવાનો છે.

મેડિકલ ડિવાઈઝ પીએલઆઈ સ્કીમ

• ઘોષણા અને નોડલ વિભાગ: ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ (Department of Pharmaceuticals, MoCF, ભારત સરકાર) દ્વારા આ સ્કીમ લાગુ કરવામાં આવી છે. AiMeD ના ફોરમ કોઓર્ડિનેટર રાજનાથના જણાવ્યા મુજબ, ભારતમાં મેડિકલ ડિવાઈઝની આયાત રૂ. 1 લાખ કરોડને વટાવી જવાની અપેક્ષા છે, ત્યારે આ સ્કીમ દેશને માત્ર ઉપભોક્તા બજારમાંથી વૈશ્વિક ઉત્પાદક બનાવવામાં નિર્ણાયક સાબિત થશે.

• સહાયક નીતિઓનું માળખું: આ પીએલઆઈ સ્કીમની સાથે-સાથે ટેરિફ તર્કસંગતતા, સમર્પિત મેડિકલ ડિવાઈઝ કાનૂની કાયદો, અસલ ઉત્પાદકો માટે સરકારી ખરીદીમાં પ્રાથમિકતા અને સંતુલિત ટ્રેડ માર્જિન નીતિઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

મેન્યુફેક્ચરર્સને થનારા ફાયદા અને તેની અસર

• નાણાકીય પ્રોત્સાહનો: સ્થાનિક ઉત્પાદકોને ભારતમાં જ ઉચ્ચ તકનીકી મેડિકલ ઉપકરણોનું ઉત્પાદન કરવા પર નાણાકીય પ્રોત્સાહનો મળશે, જે તેમના ઉત્પાદન ખર્ચને ઘટાડશે. પીએલઆઈ 2.0 હેઠળ સ્વદેશી ઉત્પાદન ક્ષમતા વધશે, જેનાથી દેશ-વિદેશના મોટા રોકાણો ભારતીય મેડટેક સેક્ટરમાં આવશે. સ્થાનિક સ્તરે હાઇ-ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ્સ સ્થપાવાથી એન્જિનિયરિંગ, ટેકનિકલ અને મેડિકલ ક્ષેત્રે હાઇ-સ્કિલ્ડ રોજગારીની નવી તકોનું સર્જન થશે.હાલમાં વધતી જતી આયાત સામે સ્થાનિક સ્તરે જ જટિલ અને અત્યાધુનિક ઉપકરણો બનવાથી હેલ્થકેર સુરક્ષા મજબૂત થશે અને સપ્લાય ચેઈનનું જોખમ ઘટશે.

શું મેડિકલ ડિવાઈઝ સસ્તી થશે અને છૂટક ખરીદારોને શું લાભ મળશે?

ઉત્પાદનો સસ્તી થવાની સંભાવના: હા, લાંબા ગાળે જ્યારે ભારતમાં જ મોટા પાયા પર મેડિકલ ડિવાઈઝ અને તેના કાચા માલનું ઉત્પાદન શરૂ થશે, ત્યારે લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ, આયાત ડ્યુટી અને ટ્રાન્સપોર્ટેશનનો ખર્ચ ઘટશે. આ ‘ઇકોનોમી ઓફ સ્કેલ’ના કારણે હોસ્પિટલો અને ક્લિનિક્સ માટે ઉપકરણો પ્રમાણમાં સસ્તા ઉપલબ્ધ થશે.

છૂટક ખરીદારો (દર્દીઓ અને ગ્રાહકો) માટે લાભ:

હેલ્થકેર સર્વિસ સસ્તી બનશે: જ્યારે હોસ્પિટલો અને ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટરોને ઓછી કિંમતે અદ્યતન મેડિકલ ડિવાઈઝ મળશે, ત્યારે સીટી સ્કેન, એમઆરઆઈ, પેસમેકર, ઓર્થોપેડિક ઇમ્પ્લાન્ટ્સ અને અન્ય ટેસ્ટીંગ/સારવારનો ખર્ચ સામાન્ય નાગરિકો માટે ઘટી શકે છે. હોમ કેર ડિવાઈઝ (જેવા કે બ્લડ પ્રેશર મોનિટર, ગ્લુકોમીટર વગેરે) બનાવતી ભારતીય કંપનીઓ સ્પર્ધાત્મક ભાવે ગુણવત્તાયુક્ત ઉપકરણો છૂટક ગ્રાહકોને પૂરા પાડી શકશે. વૈશ્વિક સ્તરે સપ્લાય ચેઈન અસ્થિરતા સર્જાય ત્યારે દેશના નાગરિકો માટે અનિવાર્ય મેડિકલ ઉપકરણોની અછત ન સર્જાય તે માટે આત્મનિર્ભરતા અનિવાર્ય છે. ભારત હવે માત્ર આયાત પર નિર્ભર રહેવાને બદલે આફ્રિકા, મધ્ય પૂર્વ અને પશ્ચિમી દેશોમાં ‘મેડ ઇન ઇન્ડિયા’ મેડિકલ ડિવાઈઝની નિકાસ કરીને વૈશ્વિક બજારમાં પણ મજબૂત સ્થાન મેળવી શકે છે.

ભારત સરકારના રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલય હેઠળના ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ દ્વારા મેડિકલ ડિવાઈઝ સેક્ટર માટે પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ વર્ઝન 2.0 ની નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરીને અરજીઓ આમંત્રિત કરવામાં આવી છે .આ યોજનાને 2035-36 સુધી લંબાવવામાં આવી છે, જેથી દેશમાં મેડિકલ ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે દીર્ઘકાલીન રોકાણ અને આત્મનિર્ભરતાને વેગ મળશે. પ્રથમ તબક્કાના અનુભવોમાંથી શીખીને સરકારે આ નવા સંસ્કરણમાં નાની કંપનીઓ અને નવા ઉત્પાદકો માટે પ્રવેશના નિયમો અત્યંત સરળ અને રોકાણકાર-મૈત્રીપૂર્ણ બનાવ્યા છે.

મેન્યુફેક્ચરર્સને મળનારા નાણાકીય લાભો અને સહાય

પીએલઆઈ 2.0 હેઠળ ઉત્પાદકોને તેમના ચોખ્ખા વધારાના વેચાણ (Net Incremental Sales) પર અલગ-અલગ કેટેગરી મુજબ આકર્ષક નાણાકીય પ્રોત્સાહનો આપવામાં આવે છે.

મેડિકલ કન્ઝ્યુમેબલ્સ, ડિસ્પોઝેબલ્સ અને ઇમ્પ્લાન્ટ્સ: આ સેગમેન્ટના ઉત્પાદકોને તેમના વધારાના વેચાણ પર સરેરાશ ૫ ટકા (5%) સુધીનું નાણાકીય પ્રોત્સાહન મળે છે.

ક્રિટિકલ કમ્પોનન્ટ્સ મહત્વપૂર્ણ ઘટકો અને હાઇ-એન્ડ ઉપકરણો: જે ઉત્પાદકો દેશમાં જ જટિલ અને મહત્ત્વના ઘટકો કે અત્યાધુનિક ઉપકરણો બનાવે છે તેમને અંદાજે ૯ ટકા (9%) સુધીનું ઊંચું પ્રોત્સાહન મળે છે.

ભારતમાં એસેમ્બલ થતા ઉપકરણો: જે ઉપકરણો અગાઉ માત્ર વિદેશથી આયાત થતા હતા અને હવે ભારતમાં તૈયાર થાય છે તેને વિશેષ શ્રેણી હેઠળ ૬ ટકા (6%) સુધીનું ઇન્સેન્ટિવ મળે છે.

નાના ઉત્પાદકો અને નવા રોકાણકારો માટે વિશેષ સુવિધાઓ

અગાઉના નિયમોની સરખામણીમાં પીએલઆઈ 2.0 માં નાના અને મધ્યમ સ્તરના મેન્યુફેક્ચરર્સને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે મોટા બદલાવ કરાયા છે. વેચાણની લઘુત્તમ મર્યાદા નાબૂદ કરવામાં આવી છે. અગાઉ ઇન્સેન્ટિવ મેળવવા માટે વેચાણનું એક મોટું લઘુત્તમ લક્ષ્યાંક આપેલું હતું. તે પાર કરવું કરવું ફરજિયાત હતું, જેને આ નવી સ્કીમમાં સંપૂર્ણપણે હટાવી લેવામાં આવ્યું છે. તેથી નાના ઉત્પાદકો પણ સરળતાથી ઇન્સેન્ટિવ માટે દાવો કરી શકશે.

ન્યૂનતમ રોકાણ મર્યાદામાં ઘટાડો: ઉત્પાદકો માટે શરૂઆતનું લઘુત્તમ મૂડી રોકાણ ઘટાડવામાં આવ્યું છે, જેથી નાના સ્તરે શરૂઆત કરતી કંપનીઓ પર નાણાકીય બોજ પડશે નહિ.

ઉત્પાદન પ્લાન્ટ સ્થાપવા માટે પૂરતો સમય: અરજદારોને ભારતમાં નિર્ધારિત ચાર મુખ્ય લક્ષ્ય સેગમેન્ટ્સમાં ઉત્પાદન સુવિધાઓ ઊભી કરવા માટે ૩ વર્ષનો સમય આપવામાં આવે છે.

બહુવિધ અરજીઓની છૂટ: ઉત્પાદકો વિવિધ સેગમેન્ટ્સ માટે એક કરતાં વધુ અરજીઓ પણ સબમિટ કરી શકે છે.

પીએલઆઈની યોજના માટેના પાત્રતાના ધોરણો 

વ્યાપારી નોંધણી: અરજદાર કંપની ભારતમાં રજીસ્ટર્ડ હોવી જોઈએ અથવા મર્યાદિત જવાબદારીવાળી ભાગીદારી (LLP) પેઢી હોવી જોઈએ.

ગ્રીનફિલ્ડ પ્રોજેક્ટ્સ (Greenfield Projects): આ યોજના માત્ર નવા ગ્રીનફિલ્ડ પ્રોજેક્ટ્સના સ્થાપન અને વિસ્તરણ માટે જ લાગુ પડે છે (નોંધ: જૂના કે સેકન્ડ-હૅન્ડ મશીનરી/પ્લાન્ટ્સને પાત્ર ગણાતા નથી).

લક્ષ્ય સેગમેન્ટ્સમાં ઉત્પાદન: કંપનીએ સરકારે નક્કી કરેલા ૪ મુખ્ય ટાર્ગેટ સેગમેન્ટ્સ—જેમ કે કેન્સર કેર/રેડિયોથેરાપી, રેડિયોલોજી અને ઇમેજિંગ, એસ્થેટિક્સ અને કાર્ડિયો-રેસ્પિરેટરી ઉપકરણો, અથવા તમામ પ્રકારના ઇમ્પ્લાન્ટ્સ અને ક્રિટિકલ કમ્પોનન્ટ્સમાંથી કોઈપણ એક કે વધુમાં ઉત્પાદન કરવાનું રહેશે.

ઘટાડેલા રોકાણ માપદંડોનું પાલન: કંપનીએ સુધારેલી માર્ગદર્શિકા મુજબ નિર્ધારિત લઘુત્તમ મૂડી રોકાણ સમયસર કરવાનું રહેશે.