ભારતીય શેરબજાર ફરી ૫ ટ્રિલિયનના મૂલ્યાંકનથી ઉપર આવ્યું છે પરંતુ શું તે ટકશે?

યુએસ-ઈરાન શાંતિ કરાર અને સસ્તા ક્રૂડ ઓઇલને કારણે ભારતીય શેરોએ ફરીથી $૫ ટ્રિલિયનનો આંકડો પ્રાપ્ત કર્યો છે, પરંતુ નજીકના ગાળામાં આ તેજી ટકી શકશે કે કેમ તે અંગે વિશ્લેષકો સાવધ છે.

• યુએસ-ઈરાન શાંતિ કરારથી સેન્ટિમેન્ટ સુધરતા ભારતની માર્કેટ કેપ ફરી $૫ ટ્રિલિયનને પાર કરી ગઈ.

• ક્રૂડ ઓઇલના ઘટતા ભાવોએ મેક્રોઝમાં સુધારો કર્યો, એફઆઈઆઈ (FII) ના પ્રવાહમાં વધારો કર્યો અને વ્યાપક બજારમાં તેજી લાવી.

• સુધરેલા આઉટલુક છતાં વિશ્લેષકો સાવધ રહ્યા છે, અને તેઓએ મૂલ્યાંકનની ચિંતાઓ અને નજીકના ગાળાની અસ્થિરતાનો હવાલો આપ્યો છે.

૧૭ જૂનના રોજ ભારતીય શેરો માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાં ફરીથી $૫ ટ્રિલિયનના આંકને વટાવી ગયા હતા, કારણ કે યુએસ-ઈરાન વચ્ચેના કામચલાઉ શાંતિ કરાર પછી વૈશ્વિક તણાવ ઓછો થતાં સેન્ટિમેન્ટમાં સુધારો થયો હતો અને સ્થાનિક શેરોમાં વ્યાપક ખરીદી શરૂ થઈ હતી. આ વધારાએ બેન્ચમાર્ક ઈન્ડેક્સ સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી માટે સતત ચોથા સત્રમાં વધારો નોંધાવ્યો હતો. તમામ બીએસઈ (BSE) લિસ્ટેડ કંપનીઓનું સંયુક્ત મૂલ્યાંકન છ સપ્તાહમાં પ્રથમ વખત $૫ ટ્રિલિયનની સપાટીને પાર કરી ગયું છે, જે છેલ્લે મે મહિનાની શરૂઆતમાં જોવા મળ્યું હતું. માત્ર ચાર ટ્રેડિંગ સેશનમાં માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાં ૬ ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે. એપ્રિલની શરૂઆતમાં જોવા મળેલી ૫૨-અઠવાડિયાની નીચી સપાટીથી, હવે આ રિકવરી લગભગ ૧૩ ટકા સુધી પહોંચી ગઈ છે.

ભારતીય શેરો માટે અસ્થિર તબક્કા બાદ આ સુધારો આવ્યો છે, જે ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવો, વિદેશી રોકાણકારોના સતત આઉટફ્લો (નિકાસ) અને વૈશ્વિક આર્થિક વૃદ્ધિમાં મંદીની ચિંતાઓને કારણે દબાણ હેઠળ હતા. તાજેતરના વધારા પછી પણ, કુલ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન ૨૦૨૬ ની શરૂઆત કરતાં આશરે ૫.૫૦ ટકા ઓછું છે અને સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ ની તેની $૫.૭૦ ટ્રિલિયનની સર્વોચ્ચ સપાટી કરતાં અંદાજે ૧૩ ટકા નીચું છે. તાજેતરના બજારના ફાયદા પાછળનું મુખ્ય ચાલક બળ યુએસ-ઈરાન શાંતિ કરાર પછી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવોમાં આવેલો મોટો ઘટાડો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલ વાયદો અગાઉના પાંચ સત્રોમાં ૧૬ ટકાથી વધુ ઘટીને $૭૯ પ્રતિ બેરલની સપાટીએ આવી ગયો છે. પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ હળવો થતાં સપ્લાય ખોરવાઈ જવાનો ડર ઓછો થયો છે, જેનાથી ઓઇલના ભાવ ઠંડા પડ્યા છે. ભારત માટે, જે પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે મોટાભાગે આયાત પર નિર્ભર છે, નીચું ક્રૂડ ઓઇલ એટલે ફુગાવાનું ઓછું દબાણ અને વધુ સ્થિર મેક્રો આઉટલુક.

વ્યાપક બજારે રિકવરીનું નેતૃત્વ કર્યું

ક્રૂડ ઓઇલના ઘટતા ભાવોએ વ્યાજ-દર પ્રત્યે સંવેદનશીલ (રેટ-સેન્સિટિવ) સેક્ટર્સને ટેકો આપ્યો છે અને બ્રોડર ઇન્ડેક્સને ઉપર ઉઠાવ્યા છે. છેલ્લા ચાર ટ્રેડિંગ સેશન દરમિયાન, નિફ્ટી સ્મોલકેપ ૧૦૦ ઇન્ડેક્સ ૫.૨૦ ટકા વધ્યો છે, જે તેના મોટા સાથીદારો કરતાં વધુ સારો દેખાવ કરે છે. નિફ્ટી મિડકેપ ૧૦૦ માં ૪.૭૧ ટકાનો વધારો થયો છે, જ્યારે બેન્ચમાર્ક નિફ્ટી ૫૦ આ જ સમયગાળા દરમિયાન લગભગ ૪ ટકા વધ્યો છે. નિફ્ટી ૫૦૦ ઇન્ડેક્સ, જે નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) પર લિસ્ટેડ તમામ શેરોના ફ્રી-ફ્લોટ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનના ૯૨ ટકાથી વધુનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, તે પણ ૪.૫૦ ટકા પાછો વધ્યો છે.

મહિનાઓ સુધી વેચવાલી કર્યા બાદ એફઆઈઆઈ (FII) ના પુનરાગમનના પ્રારંભિક સંકેતો

ફોરેન ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (FIIs) માર્ચ, એપ્રિલ, મે અને જૂનના મોટાભાગના સમય સુધી નેટ સેલર્સ (ચોખ્ખા વેચનાર) રહ્યા બાદ તાજેતરમાં છેલ્લા બે સત્રોથી ખરીદદારો બન્યા છે. ઇક્વિટીમાં ચાર સત્રની રિકવરી દરમિયાન, એફઆઈઆઈએ ૧૬ જૂને રૂ. ૧,૦૦૪.૧૨ કરોડના ભારતીય શેર ખરીદ્યા હતા, ત્યારબાદ ૧૭ જૂને રૂ. ૨,૮૩૮.૦4 કરોડનો વધુ મજબૂત ઇનફ્લો આવ્યો હતો, તેમ નેશનલ સિક્યોરિટીઝ ડિપોઝિટરી (NSDL) ના ડેટા દર્શાવે છે. આ ખરીદીએ ૧૨ જૂન અને ૧૫ જૂનની અગાઉની વેચવાલીને સરભર કરી દીધી છે, જ્યારે એફઆઈઆઈએ અનુક્રમે રૂ. ૧,૧૮૭.૬૪ કરોડ અને રૂ. ૬૦૪.૦૮ કરોડના શેર વેચ્યા હતા.

ડોમેસ્ટિક ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (DIIs) એ, સતત રિટેલ ભાગીદારી સાથે, આ દરમિયાન એક બફર પૂરું પાડવાનું ચાલુ રાખ્યું છે, જે અસ્થિરતાને શોષવામાં અને વિદેશી આઉટફ્લોના સતત તબક્કાઓ વચ્ચે બજારોને સ્થિર રાખવામાં મદદ કરે છે. વિશ્લેષકો કહે છે કે સુધરેલી જીઓપોલિટિકલ પરિસ્થિતિઓ નજીકના ગાળામાં મૂડીના પ્રવાહને સ્થિર કરવામાં મદદ કરી શકે છે, ખાસ કરીને જો ક્રૂડ ઓઇલ નિયંત્રણમાં રહે અને વ્યાપક મેક્રો ઇન્ડિકેટર્સમાં સુધારો ચાલુ રહે. ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ હળવો થતાં જ રિસ્ક એપેટાઇટ (જોખમ લેવાની ક્ષમતા) ઝડપથી ભારત જેવા ઊભરતા બજારો તરફ શિફ્ટ થઈ ગઈ છે. એક મુખ્ય ઓઇલ આયાતકાર તરીકે, ભારતને ઓછી ઉર્જા કિંમતો, ફુગાવાની ચિંતાઓમાં રાહત અને સુધરેલા કોર્પોરેટ માર્જિનનો લાભ મળશે. જો કે, તેજીની ટકાઉક્ષમતા યુદ્ધવિરામની ટકાઉપણું અને ક્રૂડ ઓઇલ નિયંત્રણમાં રહેવા પર નિર્ભર રહેશે.

બ્રેન્ટ ક્રૂડ એક સપ્તાહમાં ૧૬% ઘટ્યું: શું નીચા તેલના ભાવ ભારતના વેપાર ખાધ અને ફુગાવાના દબાણને હળવી કરી શકે છે?

નીચા ક્રૂડ પ્રાઇસે ભારતના ગ્રોથ આઉટલુક પરનું દબાણ હળવું કર્યું છે. ક્રૂડ ઓઇલના નીચા ભાવોએ મેક્રોઇકોનોમિક દબાણને ઠંડું કરવામાં મદદ કરી છે, જેનાથી ફુગાવા, વેપાર ખાધ અને વિનિમય દર (એક્સચેન્જ રેટ) ની સ્થિરતા અંગેની ચિંતાઓ હળવી થઈ છે. આનાથી ભારતના ગ્રોથ અને અર્નિંગ આઉટલુક અંગેના સેન્ટિમેન્ટમાં પણ સુધારો થયો છે, જે ઊંચા ક્રૂડ ઓઇલના ખર્ચને કારણે દબાણ હેઠળ હતું.

ફિલિપકેપિટલની એક નોટ અનુસાર, યુએસ-ઈરાન સંબંધોમાં મળેલી સફળતા ભારત માટે નજીકના ગાળાના મેક્રો જોખમોને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, જે ઇક્વિટી, બોન્ડ્સ અને રૂપિયા માટે વધુ સ્થિર પૃષ્ઠભૂમિ પૂરી પાડે છે. જો કે, બ્રોકરેજે ચેતવણી આપી છે કે કોઈપણ લાંબો ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અથવા ઓઇલના ભાવોમાં ઉછાળો તાજેતરના ફાયદાઓને ઝડપથી ઉલટાવી શકે છે અને બજારના વલણને ફરીથી તટસ્થ (ન્યુટ્રલ) તરફ ધકેલી શકે છે. ક્રૂડ ઓઈલના સુધારાએ એક મુખ્ય મેક્રો દબાણ દૂર કર્યું છે. તેમણે કહ્યું કે, “પ્રસ્તાવિત યુએસ-ઈરાન ડીલને કારણે ક્રૂડના ભાવમાં આવેલા કડાકાએ ભારત માટે મોટો મેક્રોઇકોનોમિક પડકાર દૂર કર્યો છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૭ માં વૃદ્ધિ અંદાજે ૭ ટકા જેટલી ઊંચી રહેશે અને આ ૧૨ થી ૧૫ ટકા અર્નિંગ ગ્રોથ આપવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. જો કે, અતિ ઉત્સાહ માટે કોઈ અવકાશ નથી કારણ કે વેલ્યુએશન્સ આ તેજીને મર્યાદિત કરશે.”

વેલ્યુએશન્સ અને અર્નિંગ રોકાણકારોને સાવધ રાખશે

સેન્ટિમેન્ટમાં સુધારો થયો હોવા છતાં, ઇક્વિટી હજી પણ તેમની ઐતિહાસિક ઉચ્ચ સપાટીથી નીચે છે. રોકાણકારો હજી પણ વેલ્યુએશન કમ્ફર્ટ સામે અર્નિંગની અપેક્ષાઓને સંતુલિત કરી રહ્યા છે. વિશ્લેષકો કહે છે કે સતત નફો આગામી ક્વાર્ટર્સમાં કોર્પોરેટ અર્નિંગની ડિલિવરી અને વૈશ્વિક ઓઇલ બજારોમાં સતત સ્થિરતા પર નિર્ભર રહેશે. સ્ટોકો બાય ઇનક્રેડ મનીના સીઈઓ શ્રેય જૈને જણાવ્યું હતું કે મેક્રો સેટઅપમાં સ્પષ્ટપણે સુધારો થયો છે, પરંતુ નજીકના ગાળામાં અસ્થિરતા આવવાની સંભાવના છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની ડીલ ભારતીય ઇક્વિટી માટેનું એક મોટું દબાણ દૂર કરે છે.

ભારતને એકસાથે ત્રણ મોરચે રાહત મળે છે. એક, ઓછી ચાલુ ખાતાની ખાધ (કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ), બે ફુગાવા અને સપ્લાય-ચેઈનનું ઓછું દબાણ, અને ત્રણ સ્થાનિક લિક્વિડિટી તથા રેટ ટ્રાન્સમિશન માટે વધુ અવકાશ. બજારોએ ફેબ્રુઆરીથી નિફ્ટીમાં ૭ ટકાના કરેક્શન સાથે આમાંથી કેટલીક બાબતો અગાઉથી જ ગણી લીધી હતી, જે વેલ્યુએશનને પાંચ વર્ષની સરેરાશ ૧૯.૬૦ ગણીની સામે આશરે ૧૭.૮૦ ગણી પર લઈ આવ્યું છે, તેથી અહીં માત્ર રિલીફ બાઉન્સ જ નહીં પરંતુ રી-રેટિંગ માટે વાસ્તવિક હેડરૂમ છે. એમ કહીને, આગામી એકથી બે મહિનામાં અર્નિંગ બહાર આવતાં આપણને અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે.

તાજેતરના ફોરેન કરન્સી નોન-રેસિડેન્ટ (બેંક) ડિપોઝિટના ફેરફારો એક વાસ્તવિક વધારાની સકારાત્મક બાબત છે, કારણ કે તે નોન-રેસિડેન્ટ ઇન્ડિયન (NRI) ડોલરના ઇનફ્લોને પાછા ખેંચવામાં મદદ કરશે અને રૂપિયા તથા બેંકિંગ સિસ્ટમની લિક્વિડિટી બંનેને એવા સમયે સપોર્ટ કરશે જ્યારે એક્સટર્નલ એકાઉન્ટની સ્થિરતા સૌથી વધુ મહત્વ ધરાવે છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ આ મહિનાની શરૂઆતમાં એફસીએનઆર (બી) [FCNR (B)] ડિપોઝિટ માટે ખાસ સ્વેપ વિન્ડો રજૂ કરી હતી. આ સુવિધા હેઠળ, બેંકો આરબીઆઈ સાથે નીચા, રાહત દરે ડોલરના ઇનફ્લોનું વિનિમય કરી શકે છે. આ પગલું હેજિંગ ખર્ચને અસરકારક રીતે ઘટાડે છે જે સામાન્ય રીતે થાપણદારો માટે વળતર ઘટાડે છે. તે દબાણ હળવું થતાં, બેંકો એનઆરઆઈ (NRI) ફંડ્સને આકર્ષવાના પ્રયાસો વધારી રહી છે, કારણ કે વર્તમાન વાતાવરણમાં FCNR (B) ડિપોઝિટ પ્રમાણમાં વધુ આકર્ષક બની રહી છે.

શેરબજાર માટે આગામી મહિના કેવા રહેશે 

નજીકના ગાળામાં, બજારો મોટે ભાગે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવો, વિદેશી ફંડના પ્રવાહ, વૈશ્વિક વ્યાજ દરોના ટ્રેજેક્ટરી અને સ્થાનિક અર્નિંગ સીઝન દ્વારા માર્ગદર્શન મેળવશે. વિશ્લેષકો સરળ, એકતરફી રિકવરી ધારી લેવા સામે સાવધ કરે છે, ખાસ કરીને મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરોમાં જોવા મળેલા તીવ્ર આઉટપર્ફોર્મન્સ પછી રિકવરી આવી જ જશે તેવા ભ્રમમાં ન રહેવા જણાવે છે. સમગ્રતયા ભારતીય ઇક્વિટી માટે મધ્યમથી લાંબા ગાળાના આઉટલુક પર સકારાત્મક છું, પરંતુ બજારના પ્રદર્શનમાં મેક્રો ટેઇલવિન્ડ્સ સંપૂર્ણપણે પ્રતિબિંબિત થાય તે પહેલાં રોકાણકારોએ અર્નિંગ સીઝનની આસપાસના બે અસ્થિર મહિનાઓ માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ. .