મેટ્રો શહેરોમાં હોમ લોનની PSL મર્યાદા વધારીને રૂ. ૧ કરોડ અને એજ્યુકેશન લોનની મર્યાદા રૂ.૫૦ લાખ કરો

મેટ્રો શહેરોમાં હોમ લોનની PSL મર્યાદા વધારીને રૂ.૧ કરોડ અને એજ્યુકેશન લોનની મર્યાદા રૂ. 50 લાખ કરવી જોઈએ

SBI રિસર્ચે પ્રાયોરિટી સેક્ટર લેન્ડિંગ (PSL) અંતર્ગત મેટ્રો શહેરોમાં હોમ લોનની પાત્રતા મર્યાદા વધારીને રૂ. ૧ કરોડ અને અન્ય કેન્દ્રોમાં રૂ. ૭૫ લાખ કરવાની દરખાસ્ત કરી છે, તેમજ એજ્યુકેશન લોનની મર્યાદા બમણી કરીને રૂ. ૫૦ લાખ કરવાની ભલામણ કરી છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે હાલની મર્યાદાઓ હવે પ્રોપર્ટીના વધતા ભાવો અને શિક્ષણના ખર્ચને પ્રતિબિંબિત કરતી નથી, તેથી આરબીઆઈ (RBI) ના પીએસએલ (PSL) માળખાની સમીક્ષા કરવી જરૂરી છે.

હાલમાં, હોમ લોન માત્ર આરબીઆઈ દ્વારા નિર્ધારિત મર્યાદા સુધી જ પ્રાયોરિટી સેક્ટરની શ્રેણીમાં લાયક ઠરે છે, જે શહેરની વસ્તીના આધારે અલગ-અલગ હોય છે. એસબીઆઈ રિસર્ચે હોમ લોન માટે પ્રાયોરિટી સેક્ટર લેન્ડિંગ (PSL) ની પાત્રતા મર્યાદા મેટ્રો શહેરોમાં વધારીને રૂ. ૧ કરોડ અને અન્ય કેન્દ્રોમાં રૂ. ૭૫ લાખ કરવાની દરખાસ્ત કરી છે. સાથે જ, PSL હેઠળ એજ્યુકેશન લોનની મર્યાદા બમણી કરીને રૂ. ૫૦ લાખ કરવાની ભલામણ પણ કરી છે. આ દરખાસ્તો રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના પીએસએલ માળખાની વ્યાપક સમીક્ષાનો એક ભાગ છે, જેથી તેને વધતા ખર્ચ અને સરકારના ‘વિકસિત ભારત ૨૦૪૭’ ના વિઝન સાથે સુસંગત બનાવી શકાય.

અહેવાલમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે લોનની વર્તમાન મર્યાદાઓ પ્રોપર્ટીના ભાવો અને શિક્ષણના ખર્ચમાં થયેલા ફુગાવા સાથે તાલ મિલાવવામાં નિષ્ફળ રહી છે, જેના કારણે ધિરાણ લેનારાઓને મદદ કરવામાં પીએસએલ માળખાની અસરકારકતા ઘટી છે. બદલાતી નાણાકીય જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને આ મર્યાદાઓમાં સુધારો કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.

હોમ લોનની મર્યાદા વધારવાની દરખાસ્ત

હાલના નિયમો મુજબ, હોમ લોન માત્ર આરબીઆઈ દ્વારા નક્કી કરાયેલી મર્યાદા સુધી જ અગ્રતા ક્ષેત્ર (PSL) હેઠળ ગણાય છે. SBI રિસર્ચે મેટ્રો કેન્દ્રો માટે આ લોનની રકમ વધારીને રૂ. ૧ કરોડ અને અન્ય કેન્દ્રો માટે રૂ. ૭૫ લાખ કરવાની દરખાસ્ત કરી છે. તેણે પ્રોજેક્ટના મહત્તમ ખર્ચની મર્યાદા વધારવાની સાથે ગ્રાહક માટે ૨૫ ટકા માર્જિન રાખવા અને ઇન્ટરમીડિએટેડ હાઉસિંગ લોનને પણ પીએસએલ માળખા હેઠળ લાવવાનું સૂચન કર્યું છે.

અહેવાલ મુજબ, આ ભલામણ પાછલા કેટલાક વર્ષોમાં રહેણાંક મકાનોની કિંમતોમાં થયેલા તીવ્ર વધારાને કારણે કરવામાં આવી છે. એ નોંધવામાં આવ્યું છે કે સરેરાશ હોમ લોનનું કદ વધીને રૂ. ૪૫-૫૦ લાખની આસપાસ પહોંચવાની ધારણા છે, જે હાલની પીએસએલ પાત્રતા મર્યાદાની ખૂબ જ નજીક છે. પરિણામે, બેંકોના કુલ હાઉસિંગ લોન પોર્ટફોલિયોની સરખામણીએ પીએસએલ હેઠળ લાયક ઠરતી હોમ લોનનો વિકાસ ધીમો રહ્યો છે. જો આ સૂચિત સુધારો સ્વીકારવામાં આવે, તો મોટી સંખ્યામાં ઘર ખરીદનારાઓ, ખાસ કરીને મેટ્રો શહેરોમાં જ્યાં પ્રોપર્ટીના ભાવ ખૂબ વધારે છે, તેઓ અગ્રતા ક્ષેત્રની શ્રેણી હેઠળ સસ્તી કે સરળ લોન મેળવવા માટે પાત્ર બની શકે છે.

એજ્યુકેશન લોનની મર્યાદા બમણી થઈ શકે છે

SBI રિસર્ચે પીએસએલ હેઠળ લાયક એજ્યુકેશન લોનની મર્યાદામાં પણ મોટા વધારાની માંગ કરી છે. આરબીઆઈની વર્તમાન માર્ગદર્શિકા હેઠળ, રૂ.૨૫ લાખ સુધીની એજ્યુકેશન લોન જ પ્રાયોરિટી સેક્ટર હેઠળ આવે છે. અહેવાલમાં આ મર્યાદા વધારીને રૂ. ૫૦ લાખ કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે તાજેતરના વર્ષોમાં ખાનગી મેડિકલ, એન્જિનિયરિંગ અને અન્ય પ્રોફેશનલ સંસ્થાઓની ફી વધવાને કારણે ઉચ્ચ શિક્ષણનો ખર્ચ ઘણો વધી ગયો છે. સાથે જ, વિદેશમાં અભ્યાસ કરવા જતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા પણ વધી રહી છે, જેનાથી વધુ લોનની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે. શિક્ષણને રાષ્ટ્રીય અગ્રતા ગણાવીને, અહેવાલમાં કહેવાયું છે કે હાલની મર્યાદા વર્તમાન વાસ્તવિકતા દર્શાવતી નથી અને સામાન્ય લોકોને સરળ ક્રેડિટ મળી રહે તે માટે તેમાં સુધારો કરવો જોઈએ.

વ્યાપક PSL સમીક્ષાનો ભાગ

હાઉસિંગ અને શિક્ષણ અંગેની આ દરખાસ્તો એસબીઆઈ રિસર્ચની વ્યાપક ભલામણનો એક ભાગ છે. પીએસએલ માળખું આરબીઆઈ દ્વારા ૧૯૭૨માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું જેથી કૃષિ, એમએસએમઈ (MSME), હાઉસિંગ અને શિક્ષણ જેવા ક્ષેત્રોમાં પૂરતું ધિરાણ મળી રહે. બેંકોએ તેમના એડજસ્ટેડ નેટ બેંક ક્રેડિટ (ANBC) ના ૪૦ ટકા લોન અગ્રતા ક્ષેત્રોને આપવી ફરજિયાત છે.

અહેવાલ અનુસાર, બેંકો સતત આ લક્ષ્યાંક પૂરો કરી રહી છે, અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ ના અંદાજો દર્શાવે છે કે કુલ પીએસએલ ધિરાણ ANBC ના ૪૫ ટકા રહ્યું છે. અહેવાલમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે આ સ્થિતિ લોનની મર્યાદા સુધારીને અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ક્લાઇમેટ સસ્ટેનેબિલિટી ફાઇનાન્સ અને રિન્યુએબલ એનર્જી જેવા ઉભરતા ક્ષેત્રોનો પીએસએલમાં સમાવેશ કરીને આ આખા માળખાને આધુનિક બનાવવાની ઉત્તમ તક પૂરી પાડે છે.

પીએસએલ માળખામાં કોઈપણ ફેરફાર માટે આરબીઆઈ (RBI) ની મંજૂરી જરૂરી રહેશે. જો આ સુધારા સ્વીકારવામાં આવશે, તો વધુ ઘર ખરીદનારાઓ અને વિદ્યાર્થીઓ અગ્રતા ક્ષેત્ર હેઠળ લોન મેળવી શકશે, જ્યારે બેંકોને પણ ટકાઉ આર્થિક વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં ધિરાણ વાળવામાં મદદ મળશે.