વર્લ્ડ બેંકે ભારતના રૂફટોપ સોલાર પ્રોગ્રામ માટે ૮૯૦ મિલિયન ડોલર મંજૂર કર્યા
કેન્દ્ર સરકારની ‘પીએમ સૂર્ય ઘર: મફત વીજળી યોજના’ ને ટેકો આપશે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ૧ કરોડ (૧૦ મિલિયન) ગ્રામીણ અને શહેરી પરિવારોમાં રૂફટોપ સોલાર સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાનો છે
મલ્ટિલેટરલ લેન્ડર (બહુપક્ષીય ધિરાણકર્તા) પરિવારોને રૂફટોપ સોલાર સિસ્ટમ લગાવવામાં મદદ કરવા માટે કોમર્શિયલ લોન દ્વારા અંદાજે ૪.૨ બિલિયન ડોલરનું ખાનગી ભંડોળ (પ્રાઇવેટ ફાઇનાન્સિંગ) પણ એકત્ર કરશે. તાજેતરનું ભંડોળ ભારતના રૂફટોપ સોલાર સેક્ટર સાથે વર્લ્ડ બેંકના લાંબા ગાળાના જોડાણને વધુ મજબૂત બનાવે છે. બેંકના જણાવ્યા અનુસાર, તેના સંચિત સહયોગથી (ક્યુમ્યુલેટિવ સપોર્ટ) ભારતની સ્થાપિત રૂફટોપ સોલાર ક્ષમતા આશરે ૫૦૦ મેગાવોટથી વધીને ૨૭ ગીગાવોટથી વધુ થઈ ગઈ છે. | ફોટો ક્રેડિટ: KUMAR SS
વર્લ્ડ બેંકના બોર્ડ ઓફ એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર્સે ભારતના રૂફટોપ સોલાર પ્રોગ્રામ માટે ૮૯૦ મિલિયન ડોલરના ફાઇનાન્સિંગ પેકેજને મંજૂરી આપી છે, જેમાં ઇન્ટરનેશનલ બેંક ફોર રિકન્સ્ટ્રક્શન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (IBRD) તરફથી ૮૨૦ મિલિયન ડોલરની લોન, ક્લીન ટેકનોલોજી ફંડ તરફથી ૬૦ મિલિયન ડોલરની રાહત દરની (કન્સેશનલ) લોન અને IBRD ના લિવેબલ પ્લેનેટ ફંડ તરફથી ૧૦ મિલિયન ડોલરની ગ્રાન્ટ (અનુદાન) સામેલ છે. બહુપક્ષીય ધિરાણકર્તા પરિવારોને રૂફટોપ સોલાર સિસ્ટમ લગાવવામાં મદદ કરવા માટે કોમર્શિયલ લોન દ્વારા અંદાજે ૪.૨ બિલિયન ડોલરનું ખાનગી ધિરાણ પણ એકત્ર કરશે.
આ ભંડોળ કેન્દ્ર સરકારની ‘પીએમ સૂર્ય ઘર: મફત વીજળી યોજના’ ને ટેકો આપશે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ૧ કરોડ (૧૦ મિલિયન) ગ્રામીણ અને શહેરી પરિવારોમાં રૂફટોપ સોલાર સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાનો છે, જેનાથી વીજળીના બિલમાં ઘટાડો થશે અને સાથે સાથે રૂફટોપ સોલાર સાધનોના સ્થાનિક ઉત્પાદન (ડોમેસ્ટિક મેન્યુફેક્ચરિંગ) ને પ્રોત્સાહન મળશે.
વર્લ્ડ બેંકે જણાવ્યું હતું કે આ પ્રોગ્રામ દ્વારા રિન્યુએબલ એનર્જી મેન્યુફેક્ચરિંગ, ઇન્સ્ટોલેશન અને સંબંધિત સેવાઓમાં અંદાજે ૧૭ લાખ (૧.૭ મિલિયન) નોકરીઓ ઊભી થવાની અપેક્ષા છે.
ભારતે ૨૦૭૦ સુધીમાં નેટ-ઝીરો ઉત્સર્જન (ઇમિશન) હાંસલ કરવા અને ૨૦૩૫ સુધીમાં તેના વીજળી મિશ્રણમાં બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ (નોન-ફોસિલ ફ્યુઅલ) સ્ત્રોતોનો હિસ્સો વધારીને ૬૦ ટકા કરવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. જો કે છેલ્લા એક દાયકામાં યુટિલિટી-સ્કેલ સોલાર ક્ષમતાનો ઝડપથી વિસ્તાર થયો છે, પરંતુ રહેણાંક (રેસિડેન્શિયલ) રૂફટોપ સોલાર અપનાવવાનું પ્રમાણ પ્રમાણમાં મર્યાદિત રહ્યું છે.
વર્લ્ડ બેંકના ભારતના એક્ટિંગ કન્ટ્રી ડિરેક્ટર પોલ પ્રોસીએ જણાવ્યું હતું કે, “વર્લ્ડ બેંક એક દાયકા કરતાં વધુ સમયથી ભારતના સોલાર રૂફટોપ સેક્ટરને ટેકો આપી રહી છે, જેણે બજારના વિકાસને ૫૦૦ મેગાવોટથી વધારીને ૨૭ ગીગાવોટથી વધુ સ્થાપિત ક્ષમતા સુધી પહોંચાડવા માટે ૨ બિલિયન ડોલરથી વધુનું ભંડોળ એકત્ર કર્યું છે. આ નવું ફાઇનાન્સિંગ ભારતને રેસિડેન્શિયલ સોલાર સ્કેલઅપ કરવામાં મદદ કરશે, જ્યારે સપ્લાય ચેઈન અને ઇન્સ્ટોલેશન ઇકોસિસ્ટમમાં નોકરીની તકો ઊભી કરશે.”
વર્લ્ડ બેંકના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રોગ્રામ રૂફટોપ સોલાર અપનાવવામાં નડતા આર્થિક અવરોધોને દૂર કરવા માંગે છે અને સાથે સાથે વીજ વિતરણ કંપનીઓ (ડિસ્કોમ), બેંકો અને વેન્ડર્સની સંકલિત સેવાઓ (ઇન્ટિગ્રેટેડ સર્વિસીસ) પૂરી પાડવાની ક્ષમતાને મજબૂત બનાવે છે.
આ પ્રોગ્રામના ટાસ્ક ટીમ લીડર મોએઝ ચેરિફે જણાવ્યું હતું કે, “આ પ્રોગ્રામ નાણાકીય અવરોધોને દૂર કરીને અને વીજ વિતરણ કંપનીઓ, બેંકો અને વેન્ડર્સની સંકલિત સેવા ઉકેલો પૂરા પાડવાની ક્ષમતાનું નિર્માણ કરીને રેસિડેન્શિયલ સોલાર માર્કેટમાં પરિવર્તન લાવશે. ગેરંટી-મુક્ત (કોલેટરલ-ફ્રી) ધિરાણ દ્વારા, પરિવારો સોલાર પાવર સિસ્ટમ લગાવી શકે છે અને તેમના માસિક વીજળી બિલમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરી શકે છે.”
તાજેતરનું ભંડોળ ભારતના રૂફટોપ સોલાર સેક્ટર સાથે વર્લ્ડ બેંકના લાંબા ગાળાના જોડાણને વધુ મજબૂત બનાવે છે. ૨૦૧૬ માં, તેણે ગ્રીડ-કનેક્ટેડ રૂફટોપ સોલાર પ્રોગ્રામ માટે ૬૪૮ મિલિયન ડોલરના પેકેજને મંજૂરી આપી હતી, જે મુખ્યત્વે વ્યાવસાયિક (કોમર્શિયલ) અને ઔદ્યોગિક (ઇન્ડસ્ટ્રિયલ) ગ્રાહકો પર કેન્દ્રિત હતું, અને ત્યારબાદ ૨૦૨૨ માં રહેણાંક ક્ષેત્ર સુધી સપોર્ટ વિસ્તારવા માટે ૧૬૫ મિલિયન ડોલરનું વધારાનું ભંડોળ પૂરું પાડ્યું હતું. બેંકના જણાવ્યા અનુસાર, તેના સંચિત સહયોગથી ભારતની સ્થાપિત રૂફટોપ સોલાર ક્ષમતા આશરે ૫૦૦ મેગાવોટથી વધીને ૨૭ ગીગાવોટથી વધુ થઈ ગઈ છે.
