SEBIએ PMSમાં મોટા સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, વિદેશી અને પ્રી-IPO રોકાણ માટેનો માર્ગ ખુલ્લો કરવાની તૈયારી

PMS નિયમોમાં પ્રસ્તાવિત ફેરફારોનો હેતુ PMS ઉદ્યોગના વિકાસ માટે વધુ રોકાણના વિકલ્પો ઉપલબ્ધ કરાવવા, પાલન પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા, નિયમનકારી જોગવાઈઓને એકીકૃત કરવા અને ભાષાને સરળ બનાવવાનો છે.

સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા-સેબી ડિસ્ક્રેશનરી પોર્ટફોલિયો મેનેજરોને હાલની સુરક્ષા જોગવાઈઓ જાળવી રાખીને ગ્રાહકની મેનેજમેન્ટ હેઠળની કુલ સંપત્તિના 10 ટકા સુધી રોકાણ-ગ્રેડની અનલિસ્ટેડ ડેટ સિક્યોરિટીઝમાં રોકાણ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવે તેવો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. ભારતીય સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડે ગુરુવારે પોર્ટફોલિયો મેનેજર્સ રેગ્યુલેશન્સમાં વ્યાપક સુધારાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. તેનો હેતુ રોકાણની તકોનો વિસ્તાર કરવો, પાલન પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવી તેમજ માત્ર મ્યુચ્યુઅલ ફંડ આધારિત નવી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ-ઓનલી પોર્ટફોલિયો મેનેજમેન્ટ સર્વિસ (MF-PMS) વ્યવસ્થા રજૂ કરવાનો છે, જેથી વ્યાવસાયિક રીતે સંચાલિત રોકાણ વધુ સુલભ બની શકશે.

આ પ્રસ્તાવો એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે આ ક્ષેત્રની સમીક્ષા બાદ જાણવા મળ્યું છે કે મે 2026 સુધી એસેટ્સ અન્ડર મેનેજમેન્ટ (AUM) વધીને ₹42.61 લાખ કરોડ થયા છે, જે એપ્રિલ 2019ના ₹18.07 લાખ કરોડની સરખામણીએ બમણાથી પણ વધુ છે. તે જ સમયે નોંધાયેલા પોર્ટફોલિયો મેનેજરોની સંખ્યા 2020ના 226થી વધીને 515 થઈ ગઈ છે.

આ અંગેના ડ્રાફ્ટ પેપરમાં SEBIએ જણાવ્યું છે કે, “PMS નિયમોમાં આ ફેરફારોનો પ્રસ્તાવ PMS ઉદ્યોગના વિકાસ માટે વધુ રોકાણના માર્ગો ઉપલબ્ધ કરાવવા, પાલન પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા, નિયમનકારી જોગવાઈઓને એકીકૃત કરવા અને ભાષાને વધુ સરળ બનાવવા માટે કરવામાં આવ્યો છે.”

ગ્રાહકોને વધુ રોકાણની તક

SEBI સ્પષ્ટપણે પોર્ટફોલિયો મેનેજરોને ગ્રાહકોના ભંડોળને ટુ બી લિસ્ટેડ” એટલે કે હવે પછી લિસ્ટ થનારીસિક્યોરિટીઝમાં રોકવાની મંજૂરી આપવા માંગે છે, જેથી ગ્રાહકોને કંપની લિસ્ટિંગ પહેલાં જ રોકાણ કરવાની તક મળી શકશે. નિયમનકારે એ પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે ડિસ્ક્રેશનરી પોર્ટફોલિયો મેનેજરોને હાલની સુરક્ષા જોગવાઈઓ જાળવી રાખીને ગ્રાહકની AUMના 10 ટકા સુધી રોકાણ-ગ્રેડની અનલિસ્ટેડ ડેટ સિક્યોરિટીઝમાં રોકાણ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. પોર્ટફોલિયો મેનેજરોને FEMA હેઠળની મર્યાદાઓ અને ગ્રાહકની સ્પષ્ટ સંમતિને આધિન રહીને ગ્રાહકોના ભંડોળને વિદેશમાં લિસ્ટેડ ઇક્વિટી, લિસ્ટેડ ડેટ સિક્યોરિટીઝ અને વિદેશી મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવાની પણ મંજૂરી આપવામાં આવશે.

SEBIએ માત્ર મ્યુચ્યુઅલ ફંડ આધારિત અલગ MF-PMS કેટેગરી રજૂ કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ હેઠળ પોર્ટફોલિયો મેનેજરો માત્ર મ્યુચ્યુઅલ ફંડની ડાયરેક્ટ પ્લાન, જેમાં એક્સચેન્જ ટ્રેડેડ ફંડ અને સ્પેશિયલાઇઝ્ડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ્સનો પણ સમાવેશ થાય છે, તેમાં જ રોકાણ કરશે. નવી વ્યવસ્થા હેઠળ હાલની PMS પ્રણાલીમાં લાગુ રૂ. 50 લાખની લઘુત્તમ રોકાણ મર્યાદાની સરખામણીએ તેને ઘટાડીને રૂ.25 લાખ કરવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી છે. સાથે જ સંચાલકો માટે નેટવર્થ અને પાલન સંબંધિત જરૂરીયાતોમાં પણ રાહત આપવાનો પ્રસ્તાવ છે.

SEBIએ આ પ્રસ્તાવો અંગે 13 ઓગસ્ટ સુધી જાહેર અભિપ્રાયો આમંત્રિત કર્યા 

SEBIએ એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ડેરિવેટિવ્ઝના ઉપયોગમાં પણ વધુ લવચીકતા લાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. તે મુજબ પોર્ટફોલિયો મેનેજરોને ગ્રાહકના AUMના 1.25 ગણાં સુધી કુલ એક્સપોઝર રાખવાની મંજૂરી મળશે. જોકે ઇક્વિટી ડેરિવેટિવ્ઝ દ્વારા અનહેજ્ડ શોર્ટ એક્સપોઝરને AUMના 50 ટકા સુધી મર્યાદિત રાખવામાં આવશે અને ઓપ્શન એક્સપોઝરને 10 ટકા સુધી મર્યાદિત રાખવામાં આવશે. આ માટે પણ ગ્રાહકની સ્પષ્ટ સંમતિ જરૂરી રહેશે.

ડ્રાફ્ટ નિયમોમાં પાલન પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે અનેક પગલાંનો પણ પ્રસ્તાવ છે, જેમાં ડિજિટલ ડિસ્ક્લોઝર દસ્તાવેજો, સરળ રિપોર્ટિંગ સમયમર્યાદા અને પ્રિન્સિપલ ઓફિસરો માટેની લાયકાતની શરતોને વધુ તર્કસંગત બનાવવા જેવાં પગલાંનો સમાવેશ થાય છે.