ભારત સરકારે 2028થી વાહનો માટે V2V સિસ્ટમ્સ ફરજિયાત બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો

Both car images are symbolic

ભારતનું આગામી રોડ સેફ્ટી અપગ્રેડ?: સરકારે 2028થી વાહનો માટે V2V સિસ્ટમ્સ ફરજિયાત બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો.

પરંપરાગત સુરક્ષા ટેકનોલોજીઓ કે જે મુખ્યત્વે કેમેરા, રડાર અને ડ્રાઇવરના પ્રતિભાવ પર આધાર રાખે છે તેનાથી વિપરીત, V2V કમ્યુનિકેશન ડ્રાઇવરની સીધી દ્રષ્ટિ મર્યાદાની બહાર વિસ્તરે છે.

સરકારે નવા વાહનોમાં વ્હીકલ-ટુ-વ્હીકલ (V2V) કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ્સ ફરજિયાત બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ પગલાનો ઉદ્દેશ્ય કાર, બસો, ટ્રકો અને ટુ-વ્હીલર્સને રીઅલ-ટાઇમ માહિતીનું આદાનપ્રદાન કરવા માટે સક્ષમ કરવાનો છે જે અથડામણ (એક્સિડન્ટ) રોકવામાં, જોખમો દેખાય તે પહેલાં જ ડ્રાઇવરોને ચેતવણી આપવા અને કનેક્ટેડ ટ્રાન્સપોર્ટેશન ઇકોસિસ્ટમનો પાયો નાખવામાં મદદ કરી શકે છે. આમ માર્ગ સડક પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે ટુ-વ્હીલર, પેસેન્જર વાહનો અને કોમર્શિયલ વાહનોને આવરી લેતા L, M અને N કેટેગરીના વાહનો માટે બે-તબક્કાના અમલીકરણનો રોડમેપ પ્રસ્તાવિત કર્યો છે. ભારત ઓટોમોટિવ સુરક્ષામાં એક મોટા ફેરફાર માટે તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ સાથે જ સડક પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે મોટર વાહનોમાં V2V કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમના તબક્કાવાર અમલીકરણ માટે સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ્સ રૂલ્સ, 1989માં સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂકતું ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશન બહાર પાડ્યું છે.

V2V કમ્યુનિકેશન શું છે?

વ્હીકલ-ટુ-વ્હીકલ (V2V) કમ્યુનિકેશન નજીકના વાહનોને ઝડપ, સ્થિતિ (પોઝિશન), દિશા અને ઝડપ વૃદ્ધિ (એક્સિલરેશન) જેવી મહત્વપૂર્ણ માહિતી વાયરલેસ રીતે શેર કરવાની મંજૂરી આપે છે. સતત આ ડેટા શેર કરીને, વાહનો ડ્રાઇવરોને – અથવા ઓનબોર્ડ સેફ્ટી સિસ્ટમ્સને – સંભવિત જોખમો પ્રત્યે તરત જ દેખાય તે પહેલાં ચેતવણી આપી શકે છે.

પરંપરાગત સુરક્ષા ટેકનોલોજીઓ કે જે મુખ્યત્વે કેમેરા, રડાર અને ડ્રાઇવરના પ્રતિભાવ પર આધાર રાખે છે તેનાથી વિપરીત, V2V કમ્યુનિકેશન ડ્રાઇવરની સીધી દ્રષ્ટિ મર્યાદાની બહાર વિસ્તરે છે. વાહન કેટલીક કાર આગળ અચાનક બ્રેકિંગ, નજીક આવતા ઇમરજન્સી વાહન, ખોટી દિશામાં મુસાફરી કરી રહેલા વાહન કે અસુરક્ષિત લેન ફેરફાર વિશે ચેતવણીઓ પ્રાપ્ત કરી શકે છે. ભલે આ જોખમો ટ્રાફિક અથવા રસ્તાના વળાંકને કારણે છુપાયેલા હોય તો પણ તેનો અંદાજ મળી શકશે. આ ટેકનોલોજી એડવાન્સ્ડ ડ્રાઇવર આસિસ્ટન્સ સિસ્ટમ્સ (ADAS) ને પૂરક બનાવવાની સાથે સાથે કનેક્ટેડ અને ઇન્ટેલિજન્ટ મોબિલિટીની આગામી પેઢીને સપોર્ટ આપે તેવી અપેક્ષા છે.

2027માં તબક્કાવાર રોલઆઉટ શરૂ થશે

મંત્રાલયે ટુ-વ્હીલર, પેસેન્જર વાહનો અને કોમર્શિયલ વાહનોને આવરી લેતા L, M અને N કેટેગરીના વાહનો માટે બે-તબક્કાના અમલીકરણનો રોડમેપ પ્રસ્તાવિત કર્યો છે. પ્રસ્તાવ હેઠળ ઓક્ટોબર 1, 2027 થી V2V કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ્સ સાથે ફીટ કરાયેલા વાહનોએ AIS-230 માનકનું પાલન કરવું આવશ્યક છે. ઓક્ટોબર 1, 2028 થી: આ શ્રેણીઓમાં તમામ નવા ઉત્પાદિત વાહનો AIS-230 ને અનુરૂપ V2V કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ્સથી સજ્જ હોવા જોઈએ. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર તબક્કાવાર સમયમર્યાદાનો ઉદ્દેશ્ય ઓટોમોબાઈલ ઉત્પાદકો અને અન્ય હિતધારકોને આ ફેરફાર માટે તૈયારી કરવા પૂરતો સમય આપવાનો છે.

AIS-230 શું છે?

AIS-230 એ વ્હીકલ-ટુ-વ્હીકલ કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ્સ માટે ભારતનું નવું ટેકનિકલ ધોરણ (સ્ટાન્ડર્ડ) છે. તે ભારતીય રસ્તાઓ પર કામ કરતી V2V ટેકનોલોજી માટે ન્યૂનતમ તકનીકી, કાર્યાત્મક, પર્યાવરણીય, કામગીરી અને સાયબર સુરક્ષા આવશ્યકતાઓને સ્થાપિત કરે છે. આ ધોરણ 5.875 GHz થી 5.925 GHz ફ્રિક્વન્સી બેન્ડમાં સેલ્યુલર વ્હીકલ-ટુ-એવરીથિંગ (C-V2X) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ફેક્ટરી-ઇન્સ્ટોલ કરેલા ઓન-બોર્ડ યુનિટ્સની આસપાસ ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગે અગાઉ જ જૂન 10, 2026 ના રોજ G.S.R. 466(E) દ્વારા લાયસન્સિંગ જરૂરિયાતોમાંથી આ સ્પેક્ટ્રમના ઉપયોગને મુક્તિ આપી હતી, જેનાથી વ્યાપક ઉપયોગનો માર્ગ મોકળો થયો હતો.

AIS-230 આવશ્યકતાઓને સ્પષ્ટ કરે છે જેમાંરેડિયો પરફોર્મન્સ અને ફ્રિક્વન્સી સ્ટેબિલિટી રિસીવર સેન્સિટિવિટી અને સિલેક્ટિવિટી ગ્લોબલ નેવિગેશન સેટેલાઇટ સિસ્ટમ (GNSS) પોઝિશનિંગ ઇલેક્ટ્રિકલ અને પાવર-સપ્લાય પરફોર્મન્સ ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક કમ્પેબિલિટી સાયબર સિક્યુરિટી અને સિક્યોર કમ્યુનિકેશન્સ રોડ સેફ્ટી એપ્લિકેશન્સ માટે પરફોર્મન્સ સ્ટાન્ડર્ડ્સ સમાવિષ્ટ છે.

સ્ટાન્ડર્ડ હેઠળ આયોજિત સુરક્ષા સુવિધાઓ

આ સ્ટાન્ડર્ડ અંકિત કનેક્ટેડ સેફ્ટી એપ્લિકેશન્સને પણ સક્ષમ કરે છે જે તબક્કાવાર રજૂ કરી શકાય છે. તેમાં  ઇમરજન્સી બ્રેક એલર્ટ ફોરવર્ડ કોલિઝન વોર્નિંગ રોંગ-વે ડ્રાઇવિંગ એલર્ટ ઇમરજન્સી વ્હીકલ એલર્ટનો સમાવેશ થાય છે. આ એલર્ટ સામુહિક રીતે આપવામાં આવે છે. આ સુવિધાઓનો ઉદ્દેશ્ય પરિસ્થિતિજન્ય જાગૃતિ સુધારવાનો છે અને સુરક્ષા-નિર્ણાયક પરિસ્થિતિઓ દરમિયાન ડ્રાઇવરોને વહેલી ચેતવણીઓ આપવાનો છે.

કનેક્ટેડ મોબિલિટી માટેનો પાયો

આ પ્રસ્તાવ ગવર્નમેન્ટ-એપોઇન્ટેડ ટાસ્ક ફોર્સ ઓન ઇન્ટેલિજન્ટ ટ્રાન્સપોર્ટેશન સિસ્ટમ્સ (ITS) દ્વારા કરવામાં આવેલી ભલામણોને અનુસરે છે, જેણે દેશભરમાં માર્ગ સુરક્ષામાં સુધારો કરવા માટે 5.9 GHz ITS/V2X ફ્રિક્વન્સી રેન્જને અપનાવવાની હિમાયત કરી હતી. સમગ્ર દેશમાં અમલીકરણ માટે તકનીકી આધાર તરીકે પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવે તે પહેલાં, મે 7, 2026 ના રોજ યોજાયેલી તેની 56મી બેઠક દરમિયાન સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ્સ રૂલ્સ-ટેકનિકલ સ્ટેન્ડિંગ કમિટી દ્વારા AIS-230 પર પાછળથી વિચારણા કરવામાં આવી હતી. જો અપનાવવામાં આવે તો, આ માળખું કનેક્ટેડ વાહનો તરફ ભારતનું સૌથી મોટું નિયમનકારી પગલું બનશે.

ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશન હવે પબ્લિક કન્સલ્ટેશન માટે મૂકવામાં આવ્યું છે. અંતિમ નોટિફિકેશન જારી કરતા પહેલા મંત્રાલય 30 દિવસની અંદર મળેલા સુચનો અને ટિપ્પણીઓની તપાસ પણ કરશે

આ પગલું માર્ગ સુરક્ષામાં વધારો કરવા ઉપરાંત, તે ભવિષ્યની ઇન્ટેલિજન્ટ ટ્રાન્સપોર્ટ એપ્લિકેશન્સને સપોર્ટ કરશે, વાહનની પરિસ્થિતિજન્ય જાગૃતિને મજબૂત કરશે અને વાહનો વચ્ચેના રીઅલ-ટાઇમ કમ્યુનિકેશન દ્વારા અકસ્માતના જોખમો ઘટાડશે તેવી અપેક્ષા છે. ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશન હવે પબ્લિક કન્સલ્ટેશન માટે મૂકવામાં આવ્યું છે. અંતિમ નોટિફિકેશન જારી કરતા પહેલા મંત્રાલય 30 દિવસની અંદર મળેલા સુચનો અને ટિપ્પણીઓની તપાસ પણ કરશે.