આવકવેરા વિભાગની રિએસેસમેન્ટ નોટિસ કાયદાકીય સમયમર્યાદા બહાર હોવાથી રદ કરી
આવકવેરા વિભાગની રિએસેસમેન્ટ નોટિસ કાયદાકીય સમયમર્યાદા બહાર હોવાથી રદ કરી
ઇન્કમ ટેક્સ એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ (ITAT)ની સુરત બેંચ (જ્યુડિશિયલ મેમ્બર સુચિત્રા કામ્બલે અને એકાઉન્ટન્ટ મેમ્બર બી.એમ. બિયાણી) દ્વારા કરદાતા હર્ષાલી લાવિશકુમાર જૈન વિ. આવકવેરા ખાતું-સુરતના કેસમાં એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપવામાં આવ્યો છે. ટ્રિબ્યુનલે આવકવેરા વિભાગ દ્વારા રૂ. 50 લાખની આવક પર કરાયેલી રિએસેસમેન્ટ (પુનઃઆકારણી) ની કાર્યવાહીને સંપૂર્ણપણે રદબાતલ (Quash) ઠેરવી છે. ITAT એ સ્પષ્ટ કર્યું કે આવકવેરા વિભાગ દ્વારા કલમ 148 હેઠળ ઇશ્યૂ કરવામાં આવેલી નોટિસ કાયદાકીય સમયમર્યાદા (Time-Barred) પૂરી થયા પછી મોકલવામાં આવી હતી, જેથી આખી કાર્યવાહી ગેરકાયદેસર ઠરે છે.
આવકવેરા વિભાગ દ્વારા થયેલો વિલંબ અને ITAT નો અસ્વીકાર
આ કેસ આકારણી વર્ષ 2017-18 નો છે. વિભાગ દ્વારા મૂળ નોટિસ જૂની પદ્ધતિ હેઠળ 30 જૂન 2021 ના રોજ આપવામાં આવી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટના યુનિયન ઓફ ઇન્ડિયા વિ. આશિષ અગ્રવાલ અને યુનિયન ઓફ ઇન્ડિયા વિ. રાજીવ બંસલ ના ચૂકાદાઓ મુજબ, નવી કાયદાકીય જોગવાઈઓ હેઠળ વિભાગ પાસે માત્ર બચેલો સમયગાળો (Surviving Period) જ ઉપલબ્ધ હતો.
આ કેસમાં આવકવેરા વિભાગે કરદાતાને 25 મે 2022 ના રોજ કલમ 148A(b) ની નોટિસ મોકલી હતી, જેનો જવાબ કરદાતાએ તરત જ 26 મે 2022 ના રોજ આપી દીધો હતો. મૂળ નોટિસ આકારણી સમયગાળાના છેલ્લા દિવસે અપાઈ હોવાથી, વિભાગ પાસે નવી કલમ 148 હેઠળ આખરી નોટિસ ઇશ્યૂ કરવા માટે ખૂબ જ મર્યાદિત સમય બાકી હતો. તેમ છતાં, આવકવેરા વિભાગે આ આખરી નોટિસ 29 જૂન 2022 ના રોજ ઇશ્યૂ કરી હતી. વિભાગ તરફથી આ વિલંબ બદલ કોઈ કાયદાકીય ગ્રાહ્ય કારણ બતાવી શકાયું નહીં, પરિણામે કાયદા દ્વારા નિર્ધારિત બચેલી સમયમર્યાદા પૂરી થઈ ગઈ હોવાથી ITAT એ આ વિલંબને અસ્વીકાર્ય ગણાવ્યો હતો.
આ ગાળા દરમિયાન કરદાતા દ્વારા લેવાયેલાં પગલાં:
કરદાતા હર્ષાલી જૈને આકારણી વર્ષ 2017-18 માં રૂ. 6.88 લાખનું રિટર્ન ફાઇલ કર્યું હતું. તેમણે ઈનકમ ડિક્લેરેશન સ્કીમ (IDS) 2016 હેઠળ રૂ. 50 લાખની આવક જાહેર કરી હતી અને તેના પરનો નિયમ મુજબનો રૂ. 22.50 લાખનો ટેક્સ ચૂકવવાનો હતો. કરદાતાએ રૂ. 22.50 લાખ પૈકીનો રૂ. 5.625 લાખનો એક હપ્તો બેંકમાં જમા કરાવ્યો હતો, પરંતુ બેંકની ટેકનિકલ ખામીના કારણે આ રકમ સમયસર સરકારી ખાતામાં જમા થઈ શકી નહોતી. કરદાતાએ આ માટે બેંક પાસેથી પોતાની ભૂલ સ્વીકારતું પ્રમાણપત્ર (Bank Certificate) પણ મેળવ્યું હતું અને પાછળથી પૂરો ટેક્સ ભરી દીધો હતો.
જોકે, બેંકની આ ખામીના લીધે ફાઇનલ એક્સેપ્ટન્સ સર્ટિફિકેટ (Form-4) જમા થઈ શક્યું નહોતું. જ્યારે આવકવેરા અધીકારીએ આ રૂ. 50 લાખને ‘અનએક્સપ્લેઇન્ડ ઇનકમ’ ગણી ઉમેરો કર્યો અને CIT(A) એ પણ અપીલ ફગાવી દીધી, ત્યારે કરદાતાએ હિંમતપૂર્વક ITAT માં અપીલ કરી અને ટેક્સ ઉમેરાની સાથે સાથે રિએસેસમેન્ટ નોટિસની કાયદાકીય ન્યાયિકતા (Validity) ને પડકારી હતી.
ITAT એ નોટિસને કેમ ગ્રાહ્ય ન રાખી (સમજૂતી):
ITAT એ પોતાના ચૂકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્યારે રિએસેસમેન્ટ નોટિસ જ કાયદા દ્વારા નક્કી કરાયેલી સમયમર્યાદા (Limitation Period) પછી ઇશ્યૂ થઈ હોય, તો તે મૂળમાંથી જ અમાન્ય (Invalid) બની જાય છે. સુપ્રીમ કોર્ટના રાજીવ બંસલ કેસના ચુકાદા મુજબ, નિયત સમયમર્યાદા બહાર ઇશ્યૂ કરાયેલી કલમ 148 ની નોટિસ કાયદાની નજરમાં ટકી શકે નહીં.
ITAT એ કાયદાકીય મર્યાદાના ટેકનિકલ મુદ્દા પર જ આખી આકારણી રદબાતલ ઠેરવી દીધી હોવાથી, IDS ડિક્લેરેશન કે બેંકની ભૂલ સંબંધિત મૂળ વિવાદના ગુણદોષ (Merits) પર નિર્ણય આપવાની જરૂર જ રહી નહોતી. આમ, કાયદાકીય સમયમર્યાદાનું પાલન ન કરવાના કારણે આવકવેરા વિભાગની નોટિસ ગ્રાહ્ય રાખવામાં આવી નહોતી.
Tags: 50 lakh IDS disclosure case 50 લાખ ઇનકમ ટેક્સ કેસ Assessment Year 2017-18 tax case Bank error tax payment delay Bank technical glitch tax payment BM Biyani Accountant Member Form 4 IDS declaration issue Gujarat tax news updates Harshali Lavishkumar Jain vs ITO Income Declaration Scheme 2016 error Income Tax Appellate Tribunal Gujarat Income tax order quashed Surat Income Tax reassessment quashed Indian tax jurisprudence 2026 Invalid reassessment notice ITAT ITAT latest tax judgements ITAT quashes tax demand ITAT Surat bench order 2026 Limitation period Section 148 notice Reassessment proceedings cancelled Section 147 read with Section 144B Section 148A b notice validity Suchitra Kamble Judicial Member Supreme Court Ashish Agarwal ruling Supreme Court Rajeev Bansal judgement Surat Income Tax Appellate Tribunal Surat ITAT ruling Section 148 Surat tax litigation news Surviving period Section 148A Tax law limitation act India Tax notice limitation period Taxpayer relief Surat ITAT Time barred Section 148 notice Unexplained income addition quashed અણધારી આવક ઉમેરો રદ આઈટીએટી બેંચ સુરત આઈટીએટી મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આઈટીએટી સુરત નિર્ણય 2026 આઈડીએસ 2016 ટેક્સ વિવાદ આવકવેરા અધીકારી આદેશ રદ આવકવેરા કાયદો કલમ 147 આવકવેરા રિએસેસમેન્ટ નોટિસ રદ આવકવેરા વિભાગ સમયમર્યાદા રદ ઇનકમ ટેક્સ રિટર્ન 2017-18 ઇનકમ ટેક્સ લેટેસ્ટ અપડેટ ઇનકમ ડિક્લેરેશન સ્કીમ સુરત કરદાતા માટે રાહત સમાચાર કલમ 148 નોટિસ સમયમર્યાદા કલમ 148એ બી નોટિસ કાયદાકીય સમયમર્યાદા ટેક્સ નોટિસ કેશ લેજર બેંક એરર ટેક્સ ગુજરાતી ટેક્સ સમાચાર ટાઇમ બાર્ડ ઇનકમ ટેક્સ નોટિસ ટેક્સ અપીલ સુરત ટ્રિબ્યુનલ ટેક્સ આકારણી રદબાતલ ફોર્મ 4 આઈડીએસ સ્કીમ બીએમ બિયાણી આઈટીએટી બેંક ખામી ટેક્સ ચુકવણી સજિત્રા કામ્બલે આઈટીએટી સીઆઈટી અપીલ ફગાવી સુપ્રીમ કોર્ટ આશિષ અગ્રવાલ ચુકાદો સુપ્રીમ કોર્ટ રાજીવ બંસલ કેસ સુરત આઈટીએટી ચૂકાદો સુરત ઇનકમ ટેક્સ સમાચાર સુરત બિઝનેસ ન્યુઝ હર્ષાલી લાવિશકુમાર જૈન કેસ
