સેબીના નામે થતી છેતરપિંડી પર લગામ: નોટિસો અને પત્રોની ચકાસણી માટે ‘DNVS’ સિસ્ટમ અપગ્રેડ કરાઈ

સેબી તરફથી મળેલો ભૌતિક પત્ર કે નોટિસ સાચી છે કે નહીં તે પોર્ટલ પર ચકાસી શકાશે

અમદાવાદઃ દેશના મૂડીબજારમાં રિટેલ રોકાણકારોની સંખ્યા ઝડપથી વધી રહી છે, પરંતુ તેની સાથે જ નાણાકીય ફ્રોડ અને સેબીના નામે બોગસ નોટિસો મોકલી પૈસા પડાવવાના કૌભાંડોમાં પણ વધારો થયો છે. આ પ્રકારની છેતરપિંડી અટકાવવા અને રોકાણકારોનું રક્ષણ કરવા માટે મૂડીબજાર નિયામક સેબી- સિક્યોરીટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયાએ એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની પરિપત્ર જાહેર કરીને તેની ડોક્યુમેન્ટ નંબર વેરિફિકેશન સિસ્ટમ (DNVS) ને વધુ મજબૂત અને સુરક્ષિત બનાવી છે.

કૌભાંડીઓની નવી મોડસ ઓપરેન્ડી અને વિવાદ

તાજેતરના મહિનાઓમાં કૌભાંડીઓ સેબીના ઓફિશિયલ લોગો અને નામે બોગસ નોટિસો બનાવીને રોકાણકારોને મોકલતા હતા.

• STT અને પેનલ્ટીના નામે ઉઘાડા લૂંટ: ફેબ્રુઆરીમાં સેબીએ રોકાણકારોને ચેતવણી આપી હતી કે ઠગો સેબીના નામે બોગસ નોટિસો મોકલી સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) અથવા કમ્પ્લાયન્સ ફી ભરવા દબાણ કરી રહ્યા છે.

• ખાતા સીલ કરવાની ધમકી: ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ ફ્રીઝ કરવાની કે કાનૂની કાર્યવાહી કરવાની ધમકી આપીને ફેક એકાઉન્ટ હેન્ડલિંગ અને રજિસ્ટર્ડ ફંડ મેનેજરના નામે નાણાં પડાવવાના અનેક બનાવો સામે આવ્યા હતા.

શું છે સેબીની નવેસરથી અપગ્રેડ કરાયેલી ‘DNVS’ સિસ્ટમ?

સેબીએ પ્રથમવાર એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં DNVS પોર્ટલ શરૂ કર્યું હતું, જેથી કોઈપણ વ્યક્તિને સેબી તરફથી મળેલો ભૌતિક પત્ર કે નોટિસ સાચી છે કે નહીં તે પોર્ટલ પર ચકાસી શકાશે. પરંતુ, ચાલાક કૌભાંડીઓ સેબીના સાચા પત્રનો આઉટવર્ડ નંબર ચોરીને બોગસ પેનલ્ટી નોટિસ પર છાપી દેતા હતા. આ લૂપહોલ બંધ કરવા માટે સેબીએ ૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ નવો પરિપત્ર બહાર પાડીને પોર્ટલમાં નીચે મુજબના કડક સુધારા કર્યા છે:

1. ‘વિષય’ ફરજિયાત: હવે માત્ર આઉટવર્ડ નંબર કે તારીખ દાખલ કરવાથી ચકાસણી નહીં થાય. નોટિસનો મૂળ ‘વિષય’ લખવો ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે. જો વિષય સેબીના આંતરિક રેકોર્ડ સાથે નહીં મળે, તો સિસ્ટમ તેને બોગસ બતાવશે.

2. ઈ-ઓફિસ સિસ્ટમ સાથે સીધું જોડાણ: અપડેટ કરાયેલી સિસ્ટમ સેબીની આંતરિક E-Office મોડ્યુલ સાથે સીધી લિંક થઈ ગઈ છે.

3. QR કોડ વેરિફિકેશન: રોકાણકારો નોટિસ પર આપેલા QR કોડને સ્કેન કરીને સીધા પોર્ટલ પર જઈને દસ્તાવેજની સત્યતા ચકાસી શકશે.

રોકાણકારો માટે મહત્વની માર્ગદર્શિકા

• માત્ર મૂળ સ્ત્રોતની ચકાસણી: સેબીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે DNVS વેરિફિકેશન માત્ર એ વાતની ખાતરી આપે છે કે પત્ર સેબી દ્વારા જ ઈશ્યૂ કરાયો છે. તે પત્રના લખાણ કે કાનૂની વિગતોની ચકાસણી કરતું નથી.

• જૂના પત્રો માટે ઈમેઈલ સુવિધા: સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ પહેલા ઈશ્યૂ થયેલી કોઈપણ નોટિસ કે પત્રની ચકાસણી કરવા માટે રોકાણકારો dnvs@sebi.gov.in પર ઈમેઈલ કરીને માહિતી મેળવી શકે છે.

સેબીના આ ડિજિટલ સુધારાથી રિટેલ રોકાણકારોને ડરાવી-ધમકાવીને પૈસા પડાવતા સાયબર ક્રિમિનલ્સ અને કૌભાંડીઓ પર સીધો પ્રહાર થયો છે. હવે કોઈપણ રોકાણકાર એક મિનિટમાં જ પોતાને મળેલી નોટિસ અસલી છે કે નકલી તે ઘરે બેઠા ચકાસી શકશે.