વીમા ક્ષેત્રમાં વિશ્વાસ વધારવા માટે ચાર મોટા સુધારા અમલમાં મૂકો

મિસ-સેલિંગ અને ક્લેમ રિજેક્શન અટકાવવા IRDAI ના પ્રસ્તાવિત ફેરફારોનું વિશ્લેષણ

મુંબઈ: જીવન વીમામાં “મિસ-સેલિંગ” (ગેરમાર્ગે દોરીને પોલિસી વેચવી) અને હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સમાં “ક્લેમ રિજેક્શન” (દાવા નકારવા). વીમા નિયામક IRDAI (ઇન્સ્યોરન્સ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા) દ્વારા હાલમાં વિતરણ વ્યવસ્થામાં મોટા સુધારા કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ કન્સલ્ટેશન પેપર બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. આ સુધારાઓનો મુખ્ય હેતુ એજન્ટો અને કંપનીઓના કમિશન-આધારિત વલણને બદલે ગ્રાહક સુરક્ષા, પારદર્શિતા અને સાચા રક્ષણને પ્રાધાન્ય આપવાનો છે.

ગ્રાહકોનો ખોવાયેલો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે ચાર મુખ્ય સુધારાઓનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે: (1) સફળતાના માપદંડમાં ફેરફાર (સુમરાયઝ્ડ કવરેજ મેટ્રિક્સ), (2) ભીમા સુગમ (Bima Sugam) પ્લેટફોર્મની તાત્કાલિક શરૂઆત, (3) ફી-ઓન્લી વીમા સલાહકારોની નિમણૂક, અને (4) પબ્લિક ઇન્સ્યોરન્સ રજિસ્ટ્રી (PIR) માં ફરિયાદોના ટ્રેક રેકોર્ડનું પ્રકાશન.

સફળતાના માપદંડમાં ફેરફાર 

હાલમાં વીમા ક્ષેત્રની સફળતા કે પ્રોગ્રેસ જીડીપીના ટકાવારી તરીકે એકત્રિત થયેલા પ્રીમિયમના આધારે માપવામાં આવે છે. આ સુધારા અંતર્ગત પ્રીમિયમને બદલે “પ્રતિ વ્યક્તિ વીમા કવરેજ   ને સફળતાનો માપદંડ બનાવવાની ભલામણ છે.

• જમા પાસું (લાભ): કંપનીઓનું ધ્યાન મોંઘી અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ-લિંક્ડ પોલિસીઓ વેચીને પ્રીમિયમ એકઠું કરવાને બદલે સામાન્ય નાગરિકને વાસ્તવિક અને પૂરતું જોખમ કવરેજ પૂરું પાડવા પર કેન્દ્રિત થશે.

• ઉધાર પાસું (પડકાર): કંપનીઓની શોર્ટ-ટર્મ આવક અને પ્રીમિયમ કલેક્શનના આંકડા ઘટી શકે છે. માત્ર ટર્મ પ્લાન વેચવાથી એજન્ટો અને કંપનીઓનું ટૂંકા ગાળાનું માર્જિન ઓછું થઈ શકે છે.

2. ભીમ સુગમ પ્લેટફોર્મનું લોન્ચિંગ 

મ્યુચ્યુઅલ ફંડના “ડાયરેક્ટ પ્લાન” ની તર્જ પર ‘ભીમ સુગમ’ નામના નોટ-ફોર-પ્રોફિટ ડિજિટલ માર્કેટપ્લેસની તાત્કાલિક શરૂઆત કરવી, જ્યાં કોઈ પણ કમિશન વગર સસ્તા ટર્મ અને હેલ્થ પ્લાન ઉપલબ્ધ થઈ શકે.

• જમા પાસું (લાભ): ગ્રાહકોને કમિશન-મુક્ત પોલિસી મળવાથી પ્રીમિયમના દરમાં મોટો ઘટાડો થશે. ગ્રાહક જાતે સરખામણી કરીને સમજી શકશે કે એજન્ટની સેવાની જરૂર છે કે નહીં. આનાથી પારદર્શિતા અને સ્પર્ધા વધશે.

• ઉધાર પાસું (પડકાર): પરંપરાગત વીમા એજન્ટોના કમિશન અને રોજગારી પર અસર પડી શકે છે, જેના કારણે ઇન્ડસ્ટ્રીના જૂના ખેલાડીઓ દ્વારા આ પ્લેટફોર્મનો વિરોધ થઈ રહ્યો છે. આ ઉપરાંત ડિજિટલ સાક્ષરતા ન ધરાવતા ગ્રાહકો માટે જાતે પસંદગી કરવી અઘરી બની શકે છે.

ફી-ઓન્લી વીમા સલાહકારોની મંજૂરી

શેરબજારના Registered Investment Advisers (RIA)ની જેમ વીમા ક્ષેત્રે પણ માત્ર ફી લઈને નિષ્પક્ષ સલાહ આપતા રોકાણ સલાહકારોની સિસ્ટમ શરૂ કરવી. આ સલાહકારો કંપનીઓ પાસેથી કોઈ કમિશન લેશે નહીં, પણ ગ્રાહક પાસેથી ફી મેળવશે.

જમા પાસું (લાભ): સલાહકાર ગ્રાહકના હિતને જ પ્રાથમિકતા આપશે. કમિશનની લાલચ ન હોવાથી ગ્રાહકને ખોટી કે બિનજરૂરી પોલિસીઓ પધરાવવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ થશે.

ઉધાર પાસું (પડકાર): ભારતમાં ગ્રાહકો સલાહ માટે અલગથી ફી ચૂકવવામાં સંકોચ અનુભવે છે. આથી, સરેરાશ મધ્યમ વર્ગના ગ્રાહકો શરૂઆતમાં આવી પેઇડ એડવાઇઝરી સેવાનો ઉપયોગ કરતા અચકાઈ શકે છે.

 પબ્લિક ઇન્સ્યોરન્સ રજિસ્ટ્રીમાં ફરિયાદ રેકોર્ડ 

પ્રસ્તાવિત પબ્લિક ઇન્સ્યોરન્સ રજિસ્ટ્રી (PIR) માં દરેક વીમા કંપનીના ક્લેમ રિજેક્શન રેશિયો અને ગ્રાહકોની ફરિયાદોનો રેકોર્ડ જાહેર કરવો.

• જમા પાસું (લાભ): ખાસ કરીને હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ ખરીદતી વખતે ગ્રાહકો જોઈ શકશે કે કઈ કંપની ક્લેમ પાસ કરવામાં સારું કામ કરે છે અને કઈ કંપની દાવા નકારે છે. આનાથી કંપનીઓ પર સાચા ક્લેમ સમયસર પાસ કરવાનું દબાણ વધશે.

• ઉધાર પાસું (પડકાર): ખરાબ ટ્રેક રેકોર્ડ ધરાવતી કંપનીઓના બિઝનેસ પર તાત્કાલિક નકારાત્મક અસર પડી શકે છે. કેટલીકવાર ખોટા અથવા દસ્તાવેજી ખામી વાળા ક્લેમના ડેટાને લીધે કંપનીઓની ઈમેજ પર બિનજરૂરી અસર પડવાનું જોખમ રહે છે.

તારણઃ રોજગારી અને એજન્ટોના હિતના નામે મિસ-સેલિંગ કે ગ્રાહકોના શોષણને વ્યાજબી ઠેરવી શકાય નહીં. જો IRDAI દ્વારા આ ચાર સુધારાઓ લાગુ કરવામાં આવે, તો વીમા ક્ષેત્રમાં ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ ફરી મજબૂત થશે અને “સૌથી પહેલા ઇન્સ્યોરન્સ” નો સાચો હેતુ પણ હવે સિદ્ધ થઈ શકશે.