પાંચ વર્ષમાં દેશમાં LTCG ટેક્સ ભરનારાઓની સંખ્યા પાંચ ગણી વધી

દેશમાં LTCG ટેક્સ ભરનારાઓની સંખ્યા પાંચ ગણી વધી, છતાં કુલ કરદાતાઓમાં માત્ર ૫ ટકા હિસ્સો: LTCG નાબૂદીની ચર્ચા 

સેન્ટર ફોર મોનિટરિંગ ઈન્ડિયન ઈકોનોમી અને સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સિસના સત્તાવાર ડેટા પર મુજબ ભારતમાં એલટીસીજી જાહેર કરનારા વ્યક્તિગત કરદાતાઓની સંખ્યા આકારણી વર્ષ ૨૦૧૯-૨૦ના ૭.૫ લાખથી પાંચ ગણી વધીને આકારણી વર્ષ ૨૦૨૩-૨૪ (AY24)માં ૩૮ લાખ થઈ ગઈ છે. છતાં, કુલ ૭.૫૪ કરોડ વ્યક્તિગત રિટર્ન ફાઈલ કરનારાઓમાં LTCG ભરનારાઓનો હિસ્સો માત્ર ૫ ટકા જેટલો અત્યંત મર્યાદિત છે, જ્યારે બાકીના ૯૫ ટકા કરદાતાઓએ શૂન્ય કેપિટલ ગેઈન દર્શાવ્યો છે. ભારતમાં શેરબજારના રોકાણકારો અને ખાસ કરીને વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો માટે લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન-એલટીસીજી ટેક્સ નાબૂદ કરવા અથવા તેમાં રાહત આપવા અંગે નીતિવિષયક ચર્ચાઓ તેજ બની છે. 

છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં LTCG અને STCG કરદાતાઓની સ્થિતિ

CMIE અને CBDT ના ઉપલબ્ધ સત્તાવાર ડેટા મુજબ આકારણી વર્ષ ૨૦૧૯-૨૦ (AY20)થી આકારણી વર્ષ ૨૦૨૩-૨૪ (AY24) સુધીના પાંચ વર્ષના સમયગાળામાં વ્યક્તિગત કરદાતાઓ દ્વારા ફાઈલ કરાયેલા કુલ રિટર્ન, LTCG જાહેર કરનારા કરદાતાઓ અને STCG સંબંધિત સ્થિતિની વિગતો નીચે મુજબ છે:

આકારણી વર્ષ (Assessment Year)	કુલ વ્યક્તિગત રિટર્ન ફાઈલ કરનારા (મિલિયનમાં)	LTCG જાહેર કરનારા વ્યક્તિગત કરદાતા (મિલિયનમાં)	કુલ કરદાતાઓમાં LTCG ભરનારાઓની ટકાવારી	LTCG માં વ્યક્તિગત કરદાતાઓનો હિસ્સો (ટકામાં)	STCG જાહેર કરનારા કરદાતાઓ અને ટેક્સની સ્થિતિ
AY 2019-20 (AY20)	૬૩.૨ મિલિયન (૬.૩૨ કરોડ)	૦.૭૫ મિલિયન (૭.૫ લાખ)	~૧.૧૮ ટકા	૪૬.૮ ટકા	ઉપલબ્ધ જાહેર ડેટાબેઝમાં STCG ના વર્ષવાર અલગ ફાઈલર્સની સંખ્યા જાહેર કરાઈ નથી.
AY 2020-21 (AY21)	વધારાનો ક્રમિક ટ્રેન્ડ જળવાયો	ક્રમિક વૃદ્ધિ નોંધાઈ	~૧.૫ થી ૨ ટકા (અંદાજિત)	ઘટાડાનો ટ્રેન્ડ	કોરોના કાળ બાદ રિટેલ રોકાણકારોની એન્ટ્રી સાથે STCG વ્યવહારોમાં વધારો શરૂ થયો.
AY 2021-22 (AY22)	ક્રમિક વૃદ્ધિ જળવાઈ	~૨.૦ મિલિયન આસપાસ (વૃદ્ધિદર મુજબ)	~૩.૦ ટકા આસપાસ	ઘટાડાનો ટ્રેન્ડ	તેજીના બજારમાં ટૂંકા ગાળાના ટ્રેડિંગને કારણે STCG ટેક્સ કલેક્શન વધ્યું.
AY 2022-23 (AY23)	~૭૦ મિલિયનથી વધુ	~૩.૦ મિલિયન આસપાસ	~૪.૨ ટકા આસપાસ	ઘટાડાનો ટ્રેન્ડ	લિસ્ટેડ ઇક્વિટી પર STCG ટેક્સ દર ૧૫ ટકા (બાદમાં વધારીને ૨૦ ટકા કરાયો).
AY 2023-24 (AY24)	૭૫.૪ મિલિયન (૭.૫૪ કરોડ)	૩.૮ મિલિયન (૩૮ લાખ)	~૫.૦૪ ટકા (લગભગ ૫ ટકા)	૨૯.૬ ટકા	STCG પર હાલમાં ૨૦ ટકા ટેક્સ લાગુ છે; STCG ફાઈલર્સના અલગ વાર્ષિક આંકડા CBDT ડેટામાં ઉપલબ્ધ નથી.

(સોર્સ: સેન્ટર ફોર મોનિટરિંગ ઈન્ડિયન ઈકોનોમી – CMIE અને સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સિસ – CBDT ના સત્તાવાર આંકડાઓ પર આધારિત.. નોંધ: CBDT ના સત્તાવાર જાહેર ડેટાબેઝમાં AY24 સુધીના જ વિસ્તૃત આંકડા ઉપલબ્ધ છે, જેમાં LTCG ફાઈલર્સના ચોક્કસ આંકડા અપાયા છે, જ્યારે STCG ભરનારાઓની વર્ષવાર અલગ સંખ્યા સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવી નથી.)

LTCG કમાણીમાં કંપનીઓ અને કરોડપતિ રોકાણકારોનું વર્ચસ્વ

• કંપનીઓનો હિસ્સો અડધોઅડધ: સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સિસના AY24 ના ડેટા અનુસાર, દેશમાં જાહેર થયેલા કુલ ૮.૫૮ ટ્રિલિયન રૂપિયા (૮.૫૮ લાખ કરોડ રૂપિયા)ના લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈનમાં લગભગ અડધો હિસ્સો કંપનીઓનો છે. તેમાં પણ ૫૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુ આવક ધરાવતી મોટી કંપનીઓએ કોર્પોરેટ કેટેગરીના કુલ LTCGના ૬૭ ટકા હિસ્સો નોંધાવ્યો છે.

• વ્યક્તિગત કરદાતાઓનો હિસ્સો ઘટ્યો: કુલ LTCG કમાણીમાં વ્યક્તિગત કરદાતાઓનો હિસ્સો AY20 માં ૪૬.૮ ટકા હતો, જે ઘટીને AY24 માં ૨૯.૬ ટકા (અંદાજે ૨.૫૪ ટ્રિલિયન રૂપિયા) થઈ ગયો છે.

• કરોડપતિ રોકાણકારોનો દબદબો: AY24 માં ૧ કરોડ રૂપિયાથી વધુનો LTCG નોંધાવનારા વ્યક્તિગત કરદાતાઓની સંખ્યા માત્ર ૨૭,૩૦૫ હતી (જે કુલ વ્યક્તિગત રિટર્નના માત્ર ૦.૦૪ ટકા છે), પરંતુ વ્યક્તિગત કેટેગરીના કુલ LTCG માં તેમનો હિસ્સો ૬૦.૬૧ ટકા જેટલો જંગી રહ્યો છે.

સરકાર LTCG નાબૂદ કરવા અંગે શા માટે વિચારી રહી છે? 

• વિદેશી રોકાણકારોની (FPI) વેચવાલીની ચિંતા: ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ (FY27) સહિત છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોએ ભારતીય બજારમાંથી આશરે ૩.૯૭ ટ્રિલિયન રૂપિયા (૩.૯૭ લાખ કરોડ રૂપિયા)ની ચોખ્ખી વેચવાલી કરી ચૂક્યા છે, જેના કારણે રૂપિયાના મૂલ્ય પર દબાણ આવ્યું છે. ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર્સના પ્રવાહને ફરી આકર્ષવા માટે સરકાર લોન્ગટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સમાં રાહત આપવા પર વિચાર કરી રહી છે.

• વર્તમાન ટેક્સ માળખું: હાલમાં લિસ્ટેડ સિક્યોરિટીઝ ૧ વર્ષથી વધુ સમય રાખ્યા બાદ થતા ૧.૨૫ લાખ રૂપિયાથી વધુના વાર્ષિક LTCG પર ૧૨.૫ ટકા ટેક્સ લાગે છે, જ્યારે શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન (STCG) પર ૨૦ ટકા ટેક્સ વસૂલવામાં આવે છે. લો ફર્મ ડેન્ટન્સ લિંક લીગલના પાર્ટનર મિતેશ જૈનના મતે શેરબજાર પણ લોન્ગટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સમાં થોડી રાહત મળે તેવી અપેક્ષા રાખી રહ્યું છે, પરંતુ તમામ રોકાણકારો માટે આ ટેક્સ સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થવાની શક્યતા ઓછી છે. અર્નેસ્ટ એન્ડ યંગ-ઈન્ડિયાના પાર્ટનર અને ફાઈનાન્સિયલ સર્વિસ ટેક્સ લીડર તેજસ દેસાઈ જણાવે છે કે સરકાર માટે આ નિર્ણય જટિલ છે, કારણ કે સરકારે સ્થાનિક રોકાણકારો, ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર્સ, લિસ્ટેડ ઇક્વિટી અને પ્રાઈવેટ કેપિટલ માર્કેટ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાની સાથે રાજકોષીય ખાધ અને આવકના લક્ષ્યાંકોને ધ્યાનમાં રાખવા જ પડશે અને તે જરૂરી  પણ છે.