NPSની પેન્શન સ્કીમ પસંદ કરતા પહેલા સબસ્ક્રાઇબર્સે શું જાણવું જરૂરી છે?

૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ થી NPSના નિયમોમાં આવી રહેલા મોટો ફેરફાર: NPSની પેન્શન સ્કીમ પસંદ કરતા પહેલા સબસ્ક્રાઇબર્સે શું જાણવું જરૂરી છે?
નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) હેઠળ રોકાણકારો અને સબસ્ક્રાઇબર્સ માટે પેન્શન સ્કીમની પસંદગી વધુ સરળ અને પારદર્શક બનાવવા માટે પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી દ્વારા મહત્વના નિયમોમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. મલ્ટીપલ સ્કીમ ફ્રેમવર્ક હેઠળ સ્કીમના નામકરણ અને ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ પર તેના ડિસ્પ્લે અંગેના આ સુધારેલા નિયમો આગામી ૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ થી સમગ્ર દેશમાં લાગુ થશે.
NPS સ્કીમના નામ માટે એકસમાન ફોર્મેટ
-
પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી-પીએફઆરડીએએ ‘મલ્ટીપલ સ્કીમ ફ્રેમવર્ક’ હેઠળ તમામ પેન્શન ફંડ સ્કીમના નામ માટે એક સમાન માળખું નક્કી કર્યું છે. દરેક સ્કીમના નામમાં ત્રણ મુખ્ય તત્વો સામેલ હશે. એક, એથી લઈને ઈ સુધીના કેટેગરી કોડ હટાવી દેવામાં આવ્યા છે. આમ નવા નિયમો મુજબ, હવે સ્કીમના નામમાં કેટેગરી કોડ A, B, C, D કે Eનો સમાવેશ કરવામાં આવશે નહીં. બીજું, જો કોઈ પેન્શન ફંડ એક જ કેટેગરીમાં એક કરતાં વધુ સ્કીમ ઓફર કરતું હોય, તો દરેક સ્કીમનું નામ અલગ અને સ્પષ્ટ હોવું ફરજિયાત રહેશે.
સ્કીમની કેટેગરી અને જોખમનું સ્તર અલગથી દર્શાવવું ફરજિયાત
-
જાહેરાતો, મીડિયા અને રોકાણકારો માટેના અન્ય દસ્તાવેજોમાં માત્ર સ્કીમનું નામ લખવું પૂરતું નહીં ગણાય. પેન્શન ફંડ્સે સ્કીમના નામની સાથે તેની સંપૂર્ણ કેટેગરી અથવા ગ્રોથ કેટેગરી અને જોખમનું સ્તર અલગથી અને સ્પષ્ટપણે દર્શાવવું પડશે, જેથી સબસ્ક્રાઇબર્સ રોકાણનો નિર્ણય લેતા પહેલા જોખમને બરાબર સમજી શકે.
PoP પ્લેટફોર્મ્સ પર તમામ પેન્શન ફંડની સ્કીમ્સ બતાવવી પડશે
જે ‘પોઈન્ટ ઓફ પ્રેઝન્સ’ એટલે કે બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓએ પોતાની વેબસાઈટ કે એપ ચલાવે છે, તેમણે સબસ્ક્રાઇબર દ્વારા પસંદ કરાયેલી કેટેગરીમાં તમામ પેન્શન ફંડ્સ દ્વારા ઓફર કરાતી સ્કીમ્સ બતાવવી પડશે. જોકે, પોઈન્ટ ઓફ પ્રેઝન્સ કોઈ ચોક્કસ પેન્શન ફંડની સ્કીમને લિસ્ટમાં સૌથી ઉપર રાખી શકે છે અથવા ‘પ્રી-સિલેક્ટ’ કરી શકે છે, પરંતુ પસંદ કરાયેલી કેટેગરીમાં અન્ય તમામ ફંડ્સની સ્કીમ્સ પણ સ્ક્રીન પર દેખાવી જ જોઈએ.
કયા સંજોગોમાં પ્લેટફોર્મ માત્ર એક જ પેન્શન ફંડની સ્કીમ બતાવી શકે?
જો કોઈ પેન્શન ફંડ પોતે પણ પોઈન્ટ ઓફ પ્રેઝન્સ લાયસન્સ ધરાવતું હોય તો તે પોતાની વેબસાઈટ કે એપ પર માત્ર પોતાની જ સ્કીમ્સ બતાવી શકે છે, પરંતુ તે માટે બે શરતોનું પાલન કરવું પડશે. એક, સબસ્ક્રાઇબરે પોતે ખાસ તે પેન્શન ફંડના પ્લેટફોર્મ પર જવાનું પસંદ કર્યું હોવું જરૂરી છે. બે, ખાતું ખોલાવવાની સમગ્ર પ્રક્રિયા તે પેન્શન ફંડ દ્વારા જ સંચાલિત થતી હોય તે પણ જરૂરી છે.
સ્કીમ પસંદ કરતી વખતે સબસ્ક્રાઇબર્સને શું જોવા મળશે?
નવી સિસ્ટમ મુજબ, ઓનલાઈન પ્રક્રિયામાં સૌથી પહેલા સબસ્ક્રાઇબર પાસેથી તેમની સ્કીમનો પ્રકાર, કેટેગરી અથવા જોખમ લેવાની ક્ષમતા વિશે પૂછવામાં આવશે. ઉદાહરણ આપીને વાત કરીએ તો કોઈ સબસ્ક્રાઇબર બેલેન્સ્ડ ગ્રોથ-મિડિયમ રિસ્ક પસંદ કરે છે, તો પ્લેટફોર્મ પર તે કેટેગરીમાં ઉપલબ્ધ તમામ પેન્શન ફંડ્સની સ્કીમ્સને લગતી જરૂરી માહિતી સાથે દેખાશે, જેથી રોકાણકાર તેમની સરખામણી કરીને શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ પસંદ કરી શકશે.
એનપીએસ સેન્ટ્રલ અને સીઆરએ તથા સ્ટાર એનપીએસ પ્લેટફોર્મ પર શું બદલાશે?
આ સુધારેલા નિયમો એનપીએસ સેન્ટ્રલ-‘NPS Central’ અને ‘સેન્ટ્રલ રેકોર્ડકીપિંગ એજન્સી’ના પ્લેટફોર્મ્સ પર પણ લાગુ થશે. અહીં પણ પસંદ કરેલી કેટેગરીમાં તમામ પેન્શન ફંડ્સની સ્કીમ્સ દર્શાવવી ફરજિયાત રહેશે. પીએફઆરડીએએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પેન્શન ફંડ્સ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતું ‘ સ્ટાર એનપીએ પ્લેટફોર્મ તેમના દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા પેન્શન એજન્ટોને તેમની સ્કીમ્સ બતાવી શકશે.
