વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા ને ટેરિફ વૉર વચ્ચે SEZના એકમોની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા સુધારાઓ કરાશે
અત્યારે SEZમાં સક્રિય એકમો લાંબા સમયથી માગણી કરી રહ્યા છે કે તેમને સ્થાનિક ટેરિફ વિસ્તાર (DTA)માં ‘ડ્યુટી ફોરગોન’ના આધાર પર માલ વેચવાની મંજૂરી મળવી જોઈએ.
એસઈઝેડના નિયમોમાં સુધારાઓનો હેતુ ઉત્પાદન ક્ષેત્રની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવાનો અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાનો સામનો કરવાનો તથા અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફ વચ્ચે નિકાસકારોને સ્થાનિક બજારમાં વધુ તકો ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે
નવી દિલ્હીઃ બજેટ 2026-27માં સરકાર સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન-SEZ માટે સુધારાઓનું પેકેજ જાહેર કરવાની વિચારણા ચાલી રહી છે. આ સુધારાઓનો હેતુ ઉત્પાદન ક્ષેત્રની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવાનો અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાનો સામનો કરવાનો તથા અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફ વચ્ચે નિકાસકારોને સ્થાનિક બજારમાં વધુ તકો ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે.
કેન્દ્ર સરકારના જાણકાર સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ આ મુદ્દે કોમર્સ અને રેવન્યુ વિભાગ વચ્ચે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. તેમાં સ્થાનિક બજારમાં સરળ પ્રવેશ, રિવર્સ જોબ વર્કની મંજૂરી અને SEZ દ્વારા સ્થાનિક એકમોને આપવામાં આવતી સેવાઓ માટે રૂપિયા (INR)માં ચુકવણી કરવાની મંજૂરી જેવા મુદ્દાઓ પર વિચારણા થઈ રહી છે. SEZ સુધારાઓ માટે લાંબા સમયથી આંતર-મંત્રાલયના સ્તરે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. SEZ સુધારા બિલ રજૂ કરવામાં વિલંબ થવાથી, બજેટ મારફતે આ સુધારાઓ ઝડપથી અમલમાં મૂકવાની યોજના છે.
અત્યારે SEZમાં સક્રિય એકમો લાંબા સમયથી માગણી કરી રહ્યા છે કે તેમને સ્થાનિક ટેરિફ વિસ્તાર (DTA)માં ‘ડ્યુટી ફોરગોન’ના આધાર પર માલ વેચવાની મંજૂરી મળવી જોઈએ. તેમ કરવાથી એસઈઝેડના એકમો પરનો કરનો ભાર ઓછો થઈ શકશે. તેનો અર્થ એ થાય છે કે અંતિમ ઉત્પાદન પર કસ્ટમ્સ ડ્યુટી ભરવાને બદલે કાચા માલ પર લાગતી ડ્યુટી મુજબ કર ચૂકવવો પડશે.
એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલનું કહેવું છે કે SEZ એકમોને કસ્ટમ્સ ડ્યુટીમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવે તો તેઓ ASEAN જેવા મુક્ત વેપાર કરાર દેશોની સમકક્ષ બની શકશે. તેને પરિણામે જ ભારતના બજારમાં ડ્યુટી વિના માલ વેચવાની તક મળી છે. બજેટમાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ માગણી એવી પણ કરવામાં આવી છે કે SEZ એકમોને સ્થાનિક ગ્રાહકો માટે “જોબ વર્ક” કરવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ. તેમ કરવાથી મોંઘી મશીનરી અને મશીનની વણવપરાયેલી ક્ષમતાનો સારો ઉપયોગ થશે અને વૈશ્વિક માંગ ઘટે ત્યારે કુશળ કામદારોને રોજગાર પણ મળશે.
SEZ સેવા એકમોને સ્થાનિક એકમોથી મળતી સેવાઓ માટે રૂપિયા (INR)માં ચુકવણી સ્વીકારવાની મંજૂરી આપવા પણ માગણી પણ બળવત્તર બની રહી છે. હાલમાં વિદેશી કરન્સીમાં ચુકવણીની શરત હોવાના કારણે ઘણા સ્થાનિક ગ્રાહકો સેવા લેતા અચકાય છે.
સરકારે અન્ય મંત્રાલયોની ચિંતા દૂર કરવા માટે તમામ પ્રસ્તાવોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ સામેલ કરી દીધો છે. આ સુધારાઓને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફના પ્રભાવ ઘટાડવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યા છે.
સરકારે જાહેર કરેલા આંકડાઓ પરથી મળતી માહિતી મુજબ હાલમાં 276થી વધુ કાર્યરત SEZમાં 31 લાખથી વધુ લોકો રોજગાર મેળવી રહ્યા છે. વર્ષ 2024-25માં SEZમાંથી નિકાસ $172 અબજ રહી હતી, જે અગાઉના વર્ષ કરતાં 7.37 ટકા વધુ છે.
