નેસ્લેના શિશુ આહારના પ્રોડક્ટ્સ સબસ્ટાન્ડર્ડ હોવાનું ફૂડ સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયાએ જાહેર કર્યું
નવજાત શિશુઓ માટેના આહારમાં ગંભીર ગેરરીતિ અને ગુણવત્તામાં ખામી જણાતા નેસ્લે ઈન્ડિયા ફૂડ સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયાએ વિશ્વ વિખ્યાત કંપની નેસ્લેના પ્રોડક્ટ્સ સબ-સ્ટેન્ડર્ડ જાહેર કર્યા
શિશુના શારીરિક વિકાસ માટે જરૂરી એવા ‘બાયોટીન’ (Biotin) ની માત્રા નક્કી કરેલા સરકારી ધોરણો કરતા ઓછી મળી આવી
નવી દિલ્હી: દેશમાં નવજાત શિશુઓ માટેના આહાર જેવા અત્યંત સંવેદનશીલ ક્ષેત્રમાં મોટો ગોટાળો અને કાયદાનો ભંગ કરવા બદલ ખાદ્ય સુરક્ષા નિયામક ફૂડ સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયાએ (ફસાઈ-FSSAI) જાણીતી મલ્ટીનેશનલ કંપની ‘નેસ્લે ઈન્ડિયા’ના પ્રોડક્ટ્સ સબસ્ટાન્ડર્ડ હોવાની જાહેરાત કરી છે. તેની સાથે જ નેસ્લે ઇન્ડિયા સામે આક્રમક કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરી છે.
નેસ્લેએ પોતાના પ્રોડક્ટ્સના પ્રમોશનમાં ગેરકાયદેસર દાવા કરવા અને શિશુ આહારમાં જરૂરી ‘બાયોટીન’ તત્વની યોગ્ય માત્રા ન રાખીને ગુણવત્તા સાથે ચેડાં કરવા બદલ ફસાઈએ કંપની સામે ત્રણ અલગ-અલગ એડજ્યુડિકેશન અરજીઓ (કાનૂની કેસ) દાખલ કર્યા છે. નાના બાળકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ખુલ્લેઆમ રમત કરતી નેસ્લેની આ ગેરરીતિઓ સામે આવ્યા બાદ ફૂડ સેફ્ટી રેગ્યુલેટરે કંપની સામે કડક વલણ અપનાવ્યું છે.
ગેરકાયદેસર વિજ્ઞાપન અને પ્રોમોશન દ્વારા કાયદાનો અનાદર
ફસાઈ દ્વારા ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સ પર ઉપલબ્ધ નેસ્લેની શિશુ આહાર પ્રોડક્ટ્સ ‘નાન એક્સેલા પ્રો સ્ટેજ ૧’ અને ‘લેક્ટોજન પ્રો’ના લેબલ્સ તેમજ તેમની જાહેરાતોની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી. આ તપાસમાં સામે આવ્યું કે નેસ્લેએ ‘નાન એક્સેલા પ્રો’માં “૫ એચએમઓ” અને “વ્હે પ્રોટીન” તેમજ ‘લેક્ટોજન પ્રો ૧’માં “પચવામાં સરળ વ્હે પ્રોટીન” જેવા પ્રોમોશનલ દાવા કર્યા હતા. ઈન્ફન્ટ મિલ્ક સબસ્ટિટ્યૂટ્સ એક્ટ, ૧૯૯૨ અને ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટેન્ડર્ડ્સ રેગ્યુલેશન્સ, ૨૦૨૦ ની કલમ ૪(૨) અનુસાર શિશુ આહારનું વેચાણ વધારવા માટે આવી કોઈ પણ પ્રકારની વિજ્ઞાપન, પ્રમોશન કે આકર્ષક દાવાઓ કરવા પર સખત પ્રતિબંધ છે. નેસ્લેએ કાયદાના આ નિયમોનો સરિયામ ભંગ કરીને ગેરકાયદેસર રીતે પોતાની પ્રોડક્ટ્સનું પ્રમોશન કર્યું હતું.
લેબોરેટરી ટેસ્ટમાં બાયોટીનની માત્રામાં ગડબડ: પ્રોડક્ટ ‘સબ-સ્ટેન્ડર્ડ’ સાબિત થઈ
કંપનીની ગેરરીતિઓ આટલેથી અટકી નથી. ફસાઈ દ્વારા લેબ એનાલિસિસ માટે મોકલવામાં આવેલા નેસ્લેના ‘ફોલો-અપ ફોર્મ્યુલા’ સેમ્પલમાં શિશુના શારીરિક વિકાસ માટે જરૂરી એવા ‘બાયોટીન’ (Biotin) ની માત્રા નક્કી કરેલા સરકારી ધોરણો કરતા ઓછી મળી આવી હતી. પ્રાથમિક ટેસ્ટમાં પ્રોડક્ટ સબ-સ્ટેન્ડર્ડ માલૂમ પડતાં, તેને સેકન્ડરી રેફરલ લેબોરેટરીમાં પુનઃ તપાસ માટે મોકલવામાં આવી હતી. આ રેફરલ લેબે પણ સત્તાવાર રિપોર્ટ આપીને સ્પષ્ટ કર્યું કે નેસ્લેનું સેમ્પલ બાયોટીનની નિર્ધારિત માત્રાના નિયમોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે. આમ, નેસ્લેની પ્રોડક્ટ ગુણવત્તાના માપદંડો પર નબળી અને ધોરણહીન સાબિત થઈ છે.
નેસ્લેનો પોકલ બચાવ અને શેરબજાર પર પ્રહાર
બીજી તરફ, પોતાની ગેરરીતિઓ છતી થયા છતાં નેસ્લે ઈન્ડિયાએ પોતાની પ્રોડક્ટ્સ સંપૂર્ણપણે નિયમોનુસાર હોવાનો દાવો કરીને લુખો બચાવ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. કંપનીએ જણાવ્યું કે આ લેબલ્સ ફસાઈની એક્સપર્ટ કમિટી દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત છે અને તેમણે નિયમોના પાલન અંગે ફરીથી સત્તાવાળાઓને સ્પષ્ટતા સુપ્રત કરી છે. જોકે, ફસાઈની આ આકરી કાનૂની કાર્યવાહીના સમાચાર બહાર આવતા જ શેરબજારમાં નેસ્લે ઈન્ડિયાના શેરમાં ૧.૩૮ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો અને બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ પર શેરનો ભાવ ગબડીને રૂ. ૧,૩૫૩.૧૦ પર બંધ થયો હતો. દેશભરમાં ફસાઈ અને સ્ટેટ એફડીએ દ્વારા પેકેજ્ડ ફૂડ કંપનીઓ સામે ઝુંબેશ તેજ કરવામાં આવી છે ત્યારે જ નેસ્લેનો આ કૌભાંડી ચહેરો સામે આવ્યો છે.
