“તમારો પૈસો, તમારો અધિકાર”: સરકારી અભિયાન થકી 2,000 કરોડ રુપિયાની બિનવારસી બચત ખરા હકદારોને પરત કરાઈ
શુક્રવારે જારી કરાયેલા એક સત્તાવાર નિવેદન મુજબ, સરકારે નિયમનકારી નાણાકીય પ્રણાલીમાં રાખવામાં આવેલી બેંકો, વીમા, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ, ડિવિડન્ડ, શેર અને નિવૃત્તિ લાભોમાં રાખવામાં આવેલી અંદાજે 2,000 કરોડની દાવેદાર ન હોય તેવી બચત તેમના હકદાર માલિકોને સફળતાપૂર્વક પરત કરી છે.
આ ભંડોળ કેન્દ્ર સરકારની “તમારા પૈસા, તમારા અધિકારો” રાષ્ટ્રવ્યાપી જાગૃતિ અને સુવિધા પહેલ દ્વારા પરત કરવામાં આવ્યા છે, જે ઓક્ટોબર 2025 માં નાગરિકોને દાવેદાર ન હોય તેવી નાણાકીય સંપત્તિઓને ઓળખવા અને પુનઃપ્રાપ્ત કરવામાં મદદ કરવા માટે શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ પહેલનું સંકલન નાણાં મંત્રાલયના નાણાકીય સેવાઓ વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં નાણાકીય ક્ષેત્રના નિયમનકારો ડિજિટલ પોર્ટલ દ્વારા જિલ્લા-સ્તરીય સુવિધા પૂરી પાડે છે.
પેઢીઓથી, ભારતીય પરિવારો બેંક ખાતા ખોલીને, વીમા પોલિસી ખરીદીને, મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરીને, શેરમાંથી ડિવિડન્ડ કમાવીને અને નિવૃત્તિ માટે બચત કરીને કાળજીપૂર્વક બચત કરે છે. આ નાણાકીય નિર્ણયો ઘણીવાર બાળકોના શિક્ષણને સુરક્ષિત કરવા, તેમની આરોગ્યસંભાળ જરૂરિયાતો પૂરી કરવા અને વૃદ્ધાવસ્થામાં ગૌરવ સુનિશ્ચિત કરવાની આશા અને જવાબદારી સાથે લેવામાં આવે છે.
છતાં, સમય જતાં, આ મહેનતથી કમાયેલી બચતનો નોંધપાત્ર ભાગ દાવો વગરનો રહે છે. આ નાણાં ગાયબ થયા નથી, કે તેનો દુરુપયોગ થયો નથી. તે સુરક્ષિત રીતે નિયંત્રિત નાણાકીય સંસ્થાઓ પાસે છે, જાગૃતિના અભાવે, જૂના રેકોર્ડ, રહેઠાણમાં ફેરફાર અથવા દસ્તાવેજોના અભાવે તેના હકદાર માલિકોથી અલગ થઈ ગયા છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, પરિવારોને ખબર જ નથી હોતી કે આવી સંપત્તિઓ અસ્તિત્વમાં છે.
ભારતમાં દાવો વગરની નાણાકીય સંપત્તિનો જથ્થો નોંધપાત્ર છે અને ઔપચારિક નાણાકીય વ્યવસ્થાના ઘણા ભાગોમાં ફેલાયેલો છે. સૂચક અંદાજ સૂચવે છે કે ભારતીય બેંકો દાવો વગરની થાપણોમાં કુલ 78,000 કરોડ ધરાવે છે. દાવો વગરની વીમા પોલિસી આશરે 14,000 કરોડ હોવાનો અંદાજ છે, જ્યારે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં દાવો વગરના ભંડોળ આશરે 3,000 કરોડ છે. વધુમાં, સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, દાવો વગરના ડિવિડન્ડ લગભગ 9,000 કરોડ છે.
