ભારતીય IT ક્ષેત્રમાં નવા સ્નાતક ને અનુસ્નાતકની ભરતીમાં ઘટાડો, મંદી નહીં, પણ મોટા પરિવર્તનનો  સંકેત

ભારતના IT ક્ષેત્રમાં ભણીની બહાર આવી રહેલા ફ્રેશર-નવા ઉમેદવારોની ભરતીમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. હવે આ માત્ર તાત્કાલિક મંદી નહીં, પરંતુ ભરતીના મોડલમાં મોટો ફેરફાર આવી રહ્યો હોવાનો નિર્દેશ મળી રહ્યો છે. નાણાંકીય વર્ષ 2021-22માં લગભગ 6 લાખ ફ્રેશર ભરતી કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ નાણાંકીય વર્ષ 2024-25માં માત્ર 1.2 લાખ ભરતી કરવામાં આવી હતી. આમ ભરતીમાં લગભગ 80% ઘટાડો આવી ગયો છે.

ઓફર લેટર મળે છે, પરંતુ જોડાવામાં મોડું

તેથી જ ઘણા વિદ્યાર્થીઓને કંપનીઓ ઓફર લેટરતો આપે છે, પરંતુ જોબમાં જોડાવાની તારીખ મહીનાઓ પછીની આપવામાં આવે છે. નોકરીમાં જોડાવા માટેના વિલંબનું સ્પષ્ટ કારણ નવ નિયુક્તોને આપવામાં આવતું જ નથી. ગામડાંમાં રસ્તામાં પડેલા છાણમાં સાઠીકડું ખોસી દેવા જેવી આ કવાયત છે. તેનું ઉદાહરણ આપીને વાત કરીએ. વિપ્રો-Wiproમાં કેટલાક ઉમેદવારોને જોઈનિંગ ડેટ સાત મહના પછીની આપવામાં આવી હતી.

મોટી IT કંપનીઓની સ્થિતિ

Wiproએ તેની કંપનીમાં કરવામાં આવતી ભરતી ઘટાડીને 7,500–8,000ની કરી દીધી છે. ટેક મહિન્દ્રામાં Tech Mahindraમાં 2025-26માં ઓછી ભરતી કરવામાં આવી છે. તેમ જ ઇન્ફોસિસ-Infosysમાં લગભગ  20,000 ભરતીનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યુ હતું. આ થોડી પોઝિટીવ બાબત છે. પહેલા પરિસ્થિત સાવ જ અલગ હતી. કંપનીઓ મોટી સંખ્યામાં ફ્રેશર ભરતી કરી દેતી હતી. તેમને ટ્રેનિંગ આપીને બેન્ચ પર રાખવામાં આવતા હતા. હવે Just-in-time hiring એટલે કે જ્યારે જરૂર પડે ત્યારે ભરતી કરવામાં આવે છે. બહુ જ ઓછા લોકોને નોકરી પર રાખવામાં આવે છે  તેમાંય અનુભવ ધરાવતા ઉમેદવારોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે. અમેરિકાએ એચ-1બી વિઝાની એક લાખ ડૉલરની ફી લાગુ કરી તે પછી ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજીના અને અન્ય સેક્ટરના પ્રોફેશનલ્સની નિમણૂક પર બ્રેક લાગી ગઈ છે. કારણ કે ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજીના સેક્ટરની કંપનીઓની આવક અને નફા પર દબાણ વધી ગયું છે. વૈશ્વિક માર્કેટમાં અનિશ્ચિતતા વધી ગઈ છે. તેમ જ મોટી ભરતીનો ખર્ચ રૂ. 400 કરોડ જેટલો આવે છે.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની અસર પણ નવી ભરતી પર જોવા મળી છે. એન્ટ્રી લેવલ શરૂઆતના જોબ્સ પર અસર પડી શકે છે. ટેસ્ટિંગ, સપોર્ટ અને બેઝિક પ્રોગ્રામિંગમાં ઓટોમેશન થયું હોવાથી પણ નોકરિયાતોની જરૂર ઓછી પડી રહી છે. કંપનીઓ હવે “સ્કિલ્ડ” અને ફ્યુચર રેડી ઉમેદવારો જ શોધે છે. તેથી ફ્રેશર માટેનો અવકાશ ઓછો થયો છે.

વિદ્યાર્થીઓ માટે પડકાર

આઈ.ટી. સેક્ટરના ઘણા વિદ્યાર્થીઓ મહિનાઓ સુધી નોકરી મળવાની રાહ જુએ છે. આ રાહ જોવામાં અન્ય નોકરી લેવાની તક ચૂકી જાય છે. તેમના કારકીર્દિની અનિશ્ચિતતામાં વધારો થાય છે. હવે IT કંપનીઓ જરૂર મુજબ ભરતી કરે છે. તેમના ખર્ચ ઘટાડી રહી છે. AI આધારિત કામ વધારવા માંડી છે. આમ મોટા પ્રમાણમાં ભરતી કરવાનો સમય હવે બદલાઈ રહ્યો છે.

તેથી આઈ.ટી. ક્ષેત્રમાં ફ્રેશર ભરતીમાં ભારે ઘટાડો થયો છે. કંપનીઓ હવે જ્યારે જરૂર ત્યારે ભરતી કરે છે. AIને કારણે અને ખર્ચમાં કારણોસર પરિવર્તન આવી રહ્યું છે. વિદ્યાર્થીઓ માટે નવો પડકાર ઉભો થયો છે.