ઇરડાઈનો નિર્ણય વીમા ક્ષેત્રનો મોટો કાયાકલ્પ કરશેઃ પ્રીમિયમો ઘટશે, એજન્ટોના કમિશન પર કાપ આવશે

ભારતમાં વીમા ક્ષેત્ર વિશે એવું કહેવાય છે કે અહીં “વીમો ખરીદવામાં નથી આવતો, પણ વેચવામાં આવે છે.” વર્ષ ૨૦૨૩માં પ્રોડક્ટ-વાઈઝ કમિશનની મર્યાદા હટાવ્યા બાદ વીમા કમિશન અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ખર્ચમાં તોતિંગ ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. આ પરિસ્થિતિને નિયંત્રણમાં લાવવા અને ગ્રાહકકેન્દ્રી વ્યવસ્થા ઊભી કરવા માટે ઈરડાઈએ ૨૩ સપ્ટેમ્બરના રોજ વીમા વિતરણના માળખામાં અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા અને વ્યાપક સુધારા પ્રસ્તાવિત કર્યા છે.

ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સનું સરળ વર્ગીકરણ: કોર્પોરેટ એજન્ટ્સ, બ્રોકર્સ, વેબ એગ્રીગેટર્સ વગેરે જેવા વિભાજિત માળખાને બદલે માત્ર ત્રણ જ કેટેગરી બનાવવામાં આવશે.

ઇન્સ્યુરન્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન એન્ટિટીઝ (IDE)
ઇન્સ્યુરન્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન પર્સન્સ (IDP)
માર્કેટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇન્સ્ટિટ્યુશન્સ (MII)
આ સંસ્થાઓ માટે કેપિટલ જરૂરિયાતો અને ફીમાં ઘટાડો કરાયો છે તેમજ અન્ય નાણાકીય સેવાઓ આપવાની છૂટ અપાઈ છે.

૨. વ્યવસ્થાપન ખર્ચ પર મર્યાદા:

લાઈફ ઇન્સ્યુરન્સ: ગ્રોસ ડાયરેક્ટ પ્રીમિયમના ૧૫% (૨ વર્ષમાં) અને ૧૨.૫% (૫ વર્ષમાં).
જનરલ ઇન્સ્યુરન્સ: ગ્રોસ રિટન પ્રીમિયમના ૩૦ ટકાથી ઘટાડીને ગ્રોસ ડાયરેક્ટ પ્રીમિયમના ૨૦ ટકા સુધી લાવવામાં આવશે.

કમિશનના દરમાં મોટો ઘટાડો:

હેલ્થ ઇન્સ્યુરન્સ: પ્રથમ વેચાણ પર ૧૫-૨૦ ટકા અને રિન્યુઅલ/પોરટીંગ પર ૫-૧૦ ટકા.
મોટર ઇન્સ્યુરન્સ (નવા વાહનો): થર્ડ પાર્ટી પ્રીમિયમ પર ૦ ટકા અને ઓન ડેમેજ (OD) પર માત્ર ૫ ટકા
લોન સાથે વીમો: સિંગલ પ્રીમિયમ પોલિસી પર કમિશન માત્ર ૨ ટકા.

કડક વર્તણૂક નિયમો :

લોન સાથે વીમાનું ફરજિયાત કમ્બાઈન્ડ/બંડલિંગ વેચાણ બંધ કરવામાં આવશે.
ગ્રાહકને યોગ્ય પોલિસી જ અપાય તેનું દસ્તાવેજીકરણ કરવામાં આવશે.
ખોટી માહિતી આપી વેચાણ કરવા બદલ કમિશનનું કાયદેસર રીટર્ન-Clawback. ક્લોબેક એટલે વીમા કંપની દ્વારા એજન્ટને ચૂકવવામાં આવેલું કમિશન અથવા ગ્રાહકને આપેલો ક્લેમ પાછો ખેંચવાની પ્રક્રિયા. સામાન્ય રીતે જો ગ્રાહક પોલિસી શરૂ થયાના થોડા જ સમયમાં તેને રદ કરે, તો વીમા કંપની એજન્ટ પાસેથી તેનું કમિશન પાછું વસૂલ કરે છે
બેંક અને NBFC કર્મચારીઓ માટે વોલ્યુમ આધારિત ટાર્ગેટ ઇન્સિન્ટિવ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવશે.
વેચાણ વખતે ટકાવારીને બદલે રૂપિયામાં કેટલું કમિશન છે તેની સ્પષ્ટ જાહેરાત કરવામાં આવશે.

વિવિધ પક્ષો પર થનારી અસરો અને લાભ-ગેરલાભ

વીમા પોલિસી લેનારા ગ્રાહકો :

- પ્રીમિયમમાં ઘટાડો: વીમા કંપનીઓના વિતરણ ખર્ચમાં બચત થવાથી જનરલ અને હેલ્થ ઇન્સ્યુરન્સના પ્રીમિયમ દરો સસ્તા થશે.
- વધુ બોનસ: લાઈફ ઇન્સ્યુરન્સ પોલિસીધારકોને વધુ બોનસની જાહેરાત થઈ શકશે.
- મિસ-સેલિંગ પર લગામ: લોન લેતી વખતે પરાણે વીમો પધરાવી દેવાની પ્રવૃત્તિ બંધ થશે.
- પારદર્શિતા: ગ્રાહકને ખબર પડશે કે તેના પ્રીમિયમમાંથી કેટલા રૂપિયા એજન્ટ કે બેંકને કમિશન તરીકે જાય છે.
ગેરલાભ: પ્રારંભિક તબક્કે એજન્ટોનું કમિશન ઘટવાથી ગ્રાહકોને પર્સનલ સર્વિસ મેળવવામાં થોડી અગવડ પડી શકે છે.

૨. વીમા એજન્ટો

અસર: એજન્ટોની આવક પર તાત્કાલિક ધોરણે મોટો કાપ આવશે. ખાસ કરીને હેલ્થ અને મોટર પોલિસી વેચતા એજન્ટોને ધક્કો પહોંચશે.
સકારાત્મક પાસું: નીચા પ્રીમિયમ અને વધેલી પારદર્શિતાના કારણે ગ્રાહકો સામેથી વીમો લેતા થશે, જેથી લાંબા ગાળે વોલ્યુમ વધશે.
ચિંતા: લોંગ-ટર્મ પ્લાનમાં બેંકો માટે ૨૦ ટકા જ્યારે એજન્ટો માટે ૨૫ ટકા કમિશન રાખવા જેવી અસંગતતાઓ સમાન તકની નીતિ સામે સવાલો ઊભા કરે છે.

૩. બેંકો અને એનબીએફસી પર અસર

અસર: FY23 થી FY25 વચ્ચે મોટર કમિશનમાં ૨૫૯ ટકા અને રિટેલ હેલ્થ કમિશનમાં ૧૧૮ ટકાનો તોતિંગ વધારો થયો હતો, જે હવે અટકશે.
આવક પર ફટકો: યસ બેંક (૧૬ ટકા) અને આઈડીએફસી ફર્સ્ટ બેંક (૧૨ ટકા) જેવી બેંકોની પ્રી-પ્રોવિઝન ઓપરેટિંગ પ્રોફિટમાં વીમા કમિશનનો મોટો હિસ્સો હતો, જેને ભારે અસર પહોંચશે.
પડકાર: બેંકોના કર્મચારીઓ માટે વોલ્યુમ-લિંક્ડ ઇન્સિન્ટિવ બંધ થતાં બેંકિંગ ચેનલ દ્વારા થતું વીમા વેચાણ ઘટશે.

વીમા કંપનીઓ

લાભ: ગ્રાહકો મેળવવાનો એટલેક કે પોલીસી ખરીદનારાઓ પાછળ કરવો પડતો ખર્ચ થશે, તેથી કંપનીઓની નફાકારકતા અને નાણાકીય સ્થિરતા મજબૂત થશે.
સંભવિત જોખમ: શરૂઆતના તબક્કામાં બેંક ચેનલ તરફથી મળતા બિઝનેસ વોલ્યુમમાં ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.

નિષ્કર્ષ અને આગળનો રાહ

ઈરડાઈનો આ નિર્ણય ભારતીય વીમા ક્ષેત્રને “વીમો વેચવાના” મોડેલમાંથી “વીમો ખરીદવાના” મોડેલ તરફ લઈ જશે. જોકે, બેંકોના સ્ટાફ રેમ્યુનરેશન જેવા મુદ્દાઓ આરબીઆઈ હેઠળ આવતા હોવાથી, આ સુધારાઓને પુરેપુરા સફળ બનાવવા ઇરડાઈ અને રીઝર્વ બેન્કે સંયુક્ત પરિપત્ર બહાર પાડવો જરૂરી છે. જો આ નીતિઓનો યોગ્ય અમલ થશે તો વીમા ક્ષેત્રે પારદર્શિતા વધશે અને તેનો સીધો આર્થિક લાભ ગ્રાહકોને મળશે.

IRDAI (ભારતીય વીમા નિયામક અને વિકાસ પ્રાધિકરણ) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા નવા ‘ડિસ્ટ્રિબ્યુશન રિસેટ’ સુધારાઓને કારણે આગામી વર્ષોમાં વીમા પોલિસી ધારકો અને ખાસ કરીને ગ્રામીણ ક્ષેત્રમાં પોલિસી લેનારાઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર અને મોટો સાપેક્ષ વધારો થવાની ધારણા છે.

આ નિર્ણયો અને નિયમનકારી ઉદ્દેશ્યોના આધારે અંદાજિત આંકડાકીય ચિત્ર નીચે મુજબ છે:

દેશભરમાં પોલિસી ધારકોની એકંદર સંખ્યામાં અંદાજિત વધારો

વીમા વેચાણમાં વૃદ્ધિ: હાલમાં ભારતમાં વીમા વેચાણ (જીડીપીના ટકા તરીકે વીમા પ્રીમિયમ) આશરે ૪.૨ ટકાની આસપાસ છે. ઇરડાઈના તાજેતરના સુધારાઓ અને “૨૦૪૭ સુધીમાં તમામ માટે વીમો” ના વિઝનને કારણે આગામી ૩ થી ૫ વર્ષમાં વીમા પોલિસી લેનારાઓની સંખ્યામાં દર વર્ષે ૧૫થી ૨૦ ટકાનો સર્વગ્રાહી-ચક્રવૃદ્ધિ વૃદ્ધિ દર (CAGR) જોવા મળી શકે છે.
પોલિસી ધારકોની સંખ્યા: પ્રમોશનલ ખર્ચ અને કમિશનમાં ઘટાડાથી પ્રીમિયમના દરો સસ્તા થશે અને વિતરણ ક્ષમતા વધશે. પરિણામે, આગામી ૫ વર્ષમાં નવી રિટેલ હેલ્થ અને લાઈફ પોલિસી ખરીદનારાઓની સંખ્યામાં આશરે ૩ થી ૪ કરોડ નવા ગ્રાહકો ઉમેરાવાની સંભાવના છે.

ગ્રામીણ અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં (Rural Sector) અપેક્ષિત આંકડાકીય વૃદ્ધિ

ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વીમાનું કવરેજ વધારવા માટે ઇરડાઈએ ખાસ પ્રોત્સાહક યોજનાઓ અને નિયમો ઘડ્યા છે:

હાલની સ્થિતિ: હાલમાં ભારતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વીમા કવરેજ ખૂબ જ ઓછું એટલે કે આશરે ૧.૫થી ૨ ટકાની આસપાસ) છે, અને મોટાભાગનો નાણાકીય વીમો શહેરી અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારો પૂરતો સીમિત છે.
પિનકોડ આધારિત પ્રોત્સાહન અને વૃદ્ધિનો અંદાજ: નવા સુધારા હેઠળ ઓછા વીમા કવરેજ ધરાવતા અંતરિયાળ ગ્રામીણ વિસ્તારો (પબ્લિક ઇન્સ્યુરન્સ રજિસ્ટ્રી દ્વારા વેરિફાઇડ પિનકોડ)માં પોલિસી વેચવા માટે ખાસ ઇન્સિન્ટિવ/રિવોર્ડ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
- નવી ગ્રામીણ પોલિસીઓમાં વૃદ્ધિ: આગામી ૩ વર્ષમાં ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી પોલિસી ખરીદનારાઓની સંખ્યામાં ૨૫થી ૩૦ ટકાનો તીવ્ર ઉછાળો આવી શકે છે.
- નવા ગ્રાહકોની સંખ્યા: આ વિતરણ રિસેટ અને વીમા વિસ્તાર, વીમા સુગમ જેવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મના જોડાણથી માત્ર ગ્રામીણ ભારતમાં જ ૧.૫થી ૨ કરોડ નવા પોલિસીધારકો ઉમેરાવાની ધારણા છે.

વૃદ્ધિ પાછળના મુખ્ય પરિબળો

સસ્તા પ્રીમિયમ દર: કમિશન કેપિંગ (હેલ્થ પર ૧૫-૨૦ ટકા અને મોટર OD પર ૫ ટકા) અને મેનેજમેન્ટ ખર્ચ (EoM) પર મુકેલી ૧૨.૫ ટકા થી ૨૦ ટકાની મર્યાદાને કારણે બચત થતી રકમ ગ્રાહકોને નીચા પ્રીમિયમ રૂપે મળશે.
પારદર્શિતા અને વિશ્વાસ: કમિશનની રકમ રૂપિયામાં દર્શાવવા અને મિસ-સેલિંગ પર કડક નિયમોને કારણે લોકોનો વીમા ક્ષેત્ર પર વિશ્વાસ વધશે, જે ખરીદીને પ્રોત્સાહિત કરશે.
અધર સરકારી અને પેરા-લીગલ સપોર્ટ: ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પિનકોડ-આધારિત વેરિફિકેશનથી વીમા કંપનીઓ માટે ગ્રામીણ માર્કેટમાં પહોંચવું વ્યાવસાયિક રીતે પણ ફાયદાકારક બનશે.

Share on Social Media

ઇરડાઈનો નિર્ણય વીમા ક્ષેત્રનો મોટો કાયાકલ્પ કરશેઃ પ્રીમિયમો ઘટશે, એજન્ટોના કમિશન પર કાપ આવશે