નારાયણ મૂર્તિ અને નંદન નીલેકણી ઇન્ફોસિસ બાયબેકથી આઘા ખસી ગયા, જાણો તેઓ શેર કેમ વેચી રહ્યા નથી?
આઇટી કંપની ઇન્ફોસિસ લિમિટેડે 11 સપ્ટેમ્બર, 2025 ના રોજ શેર બાયબેક યોજનાની જાહેરાત કરી હતી. કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે તે તેના શેર 1,800 પ્રતિ શેરના ભાવે ખરીદશે, જ્યારે તે દિવસે ઇન્ફોસિસનો બજાર ભાવ 1,510 હતો. હાલમાં, તે લગભગ 1,472 પ્રતિ શેરના ભાવે ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. પ્રથમ નજરમાં, આ ઓફર આકર્ષક લાગે છે, કારણ કે કંપની બજાર ભાવ કરતાં લગભગ 328 પ્રતિ શેર વધુ ઓફર કરી રહી છે. જો કે, કર નિયમોમાં તાજેતરના ફેરફારોને કારણે, આ ઓફર ભારતીય રોકાણકારો માટે એટલી ફાયદાકારક નથી. આ જ કારણ છે કે કંપનીના પ્રમોટરોએ ઇન્ફોસિસ બાયબેકમાં ભાગ ન લેવાનો નિર્ણય લીધો છે.
શું કર નિયમો પ્રમોટરોને રોકે છે?
કર નિષ્ણાત અને ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ્સ ઓફ ઇન્ડિયા (ICAI) ના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ, વેદ જૈને સમજાવ્યું, “ફાઇનાન્સ (નં. 2) એક્ટ 2024 માં સુધારા બાદ, શેર બાયબેકમાંથી કંપનીને મળેલી સંપૂર્ણ રકમ હવે ‘ડિવિડન્ડ આવક’ ગણવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે રોકાણકારો પર ફક્ત નફા પર જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર રકમ પર કર લાદવામાં આવશે.”
વેદ જૈનના મતે, જો કોઈ રોકાણકારની આવક 1 કરોડથી વધુ હોય, તો તેમણે આ આવક પર 35.88% કર ચૂકવવો પડશે. 1,800 પરનો કર આશરે 646 હશે, અને કર પછી, રોકાણકાર પાસે પ્રતિ શેર માત્ર 1,154 બાકી રહેશે.
શું બજારમાં શેર વેચવાથી કર બચી શકે છે?
તેમણે સમજાવ્યું કે રોકાણકારો બાયબેકમાં ભાગ લેવાને બદલે બજારમાં શેર વેચીને ફાયદો મેળવી શકે છે. તેમણે કહ્યું, “જો કોઈ રોકાણકાર 100 માં શેર ખરીદે અને તેને 1,472 માં વેચે, તો તેમને 1,372 નો નફો થશે. આના પર લાંબા ગાળાનો મૂડી લાભ કર ફક્ત 14.95% હશે, એટલે કે કર 205 થશે, જેનાથી રોકાણકાર પાસે પ્રતિ શેર 1,267 બાકી રહેશે.”
આ રીતે જોતાં, રોકાણકાર બાયબેકમાં ભાગ લેવા કરતાં બજારમાં શેર વેચીને પ્રતિ શેર 113 વધુ કમાઈ શકે છે.
શું આ NRI રોકાણકારો માટે સુવર્ણ તક છે?
જૈને સમજાવ્યું કે જ્યારે ભારતીય રોકાણકારો કર નિયમોથી વંચિત છે, ત્યારે બિન-નિવાસી રોકાણકારો (NRI) આ બાયબેકનો લાભ મેળવી શકે છે.
તેઓ કહે છે, “કર સંધિ હેઠળ NRI રોકાણકારો પર ડિવિડન્ડ આવક પર માત્ર 5% થી 20% સુધી કર લાદવામાં આવે છે. ઉપરાંત, પ્રમોટર્સ ઇન્ફોસિસ બાયબેકમાં ભાગ લેતા ન હોવાથી, NRI શેરધારકોને વધુ શેર વેચવાની તક મળશે.”
શું આ પ્રમોટરો દ્વારા વ્યૂહાત્મક નિર્ણય છે?
તેમનો દલીલ છે કે ઇન્ફોસિસના પ્રમોટરોનો બાયબેકથી દૂર રહેવાનો નિર્ણય એક વિચારપૂર્વક અને કર મુજબનો નિર્ણય છે. કરવેરાનો બોજ આ યોજનાને ભારતીય રોકાણકારો માટે ખોટ કરતી દરખાસ્ત બનાવે છે, જ્યારે તે વિદેશી રોકાણકારો માટે નોંધપાત્ર નફાની તક બની શકે છે.
