• 31 October, 2026 - 9:41 AM

નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનનો ૨૦૩૦-૩૧ સુધીમાં રૂ. ૪ લાખ કરોડ જેટલું જંગી ધિરાણ વિતરણનો લક્ષ્યાંક

નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનનો ૨૦૩૦-૩૧ સુધીમાં રૂ. ૪ લાખ કરોડ જેટલું જંગી ધિરાણ વિતરણનો લક્ષ્યાંક
કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહની અધ્યક્ષતામાં નવી દિલ્હી ખાતે રાષ્ટ્રીય સહકારી વિકાસ નિગમ-NCDCની જનરલ કાઉન્સિલની ૯૩મી બેઠકમાં સહકાર ક્ષેત્રને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે વર્ષ ૨૦૩૦-૩૧ સુધીમાં રૂ. ૪ લાખ કરોડ જેટલું જંગી ધિરાણ વિતરણ કરવાનો મહત્ત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંક નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનની 93મી જનરલ કાઉન્સિલની બેઠક 29 ઓક્ટોબર 2026ના નવી દિલ્હીમાં યોજાઈ હતી.
વિતરણમાં મોટો વધારો: નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન NCDC એ રૂ. 1,55,408 કરોડના પ્રોજેક્ટ્સ મંજૂર કર્યા અને રૂ.1,27,596 કરોડની નાણાકીય સહાયનું વિતરણ કર્યું હતું. આમ NCDCનું વાર્ષિક વિતરણ છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં એટલે કે નાણાંકીય વર્ષ 2020-26માં લગભગ પાંચ ગણું વધ્યું છે. એનસીડીસીએ રૂ. 1,475 કરોડનો ચોખ્ખો નફો કર્યો છે. આ સાથે જ લોન રિકવરી રેટ 99.84 ટકા રહ્યો છે અને નેટ એનપીએ-ફસાયેલી મૂડી શૂન્ય ટકા નોંધાઈ છે.સહકાર મંત્રાલયની સ્થાપનાથી લઈને 25 ઓક્ટોબર 2026 સુધીમાં NCDC એ વિવિધ સહકારી સંસ્થાઓને કુલ રૂ. 4,14,586 કરોડની નાણાકીય સહાય પૂરી પાડી છે.
આગામી 25 વર્ષનો રોડમેપ

  • અમિત શાહે એનસીડીસીને આગામી 25 વર્ષ માટે એક વ્યાપક રોડમેપ તૈયાર કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે. જેમાં સંસ્થાકીય માળખામાં ફેરફાર, મૂડી એકત્રીકરણ-રિસોર્સ મોબિલાઈઝેશન, નાણાકીય સ્વાયત્તતા અને કાર્યપ્રણાલીમાં સુધારાનો સમાવેશ થાય છે. એનસીડીસીનું લક્ષ્ય નાણાકીય વર્ષ 2030-31 સુધીમાં વાર્ષિક વિતરણ વધારીને રૂ. 4 લાખ કરોડ કરવાનું છે. તેમાંય પૂર્વોત્તર રાજ્યોને પશુપાલન, ડેરી અને મત્સ્યઉદ્યોગ ક્ષેત્રે 2030 સુધીમાં આત્મનિર્ભર બનાવવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. આ વિશેષ પ્રોજેક્ટ્સથી આ પ્રદેશની આવકમાં આશરે ₹32,800 કરોડનો વધારો થઈ શકે છે અને લગભગ 8 લાખ નવી રોજગારીની તકો ઊભી થશે. 
નવીનતા અને સુધારા 

નવી દિલ્હીમાં યોજવામાં આવેલી બેઠકમાં તાજેતરમાં પસાર થયેલા રાષ્ટ્રીય સહકારી વિકાસ નિગમ (સુધારા) કાયદા, 2026 અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, જે ઇક્વિટી અને શેર કેપિટલ દ્વારા સહકારી વિકાસ માટે રોકાણની નવી તકો ખોલે છે. સહકારી ક્ષેત્રમાં ઇનોવેશન  નવસંસ્કરણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રૂ.10 કરોડના ભંડોળ સાથે આ યોજના હેઠળ રૂ. 25 લાખ સુધીની ગ્રાન્ટ સહાય આપવામાં આવશે. ઓપન માર્કેટમાંથી સસ્તા દરે લોન મેળવવા માટે સરકાર દ્વારા એનસીડીસીને રૂ. 2,000 કરોડની ગ્રાન્ટ સહાય મંજૂર કરવામાં આવી છે, જેનાથી NCDC બજારમાંથી ₹20,000 કરોડ એકત્ર કરી શકશે. આ બેઠક વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના “સહકાર સે સમૃદ્ધિ” (સહકાર દ્વારા સમૃદ્ધિ) ના વિઝનને આગળ ધપાવવા અને ખેડૂતો, પશુપાલકો, માછીમારો અને ગ્રામીણ મહિલાઓને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવવાની દિશામાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રહી. 

મુખ્ય વિશેષતાઓ અને નિર્ણયો:

  • ૨૫ વર્ષનો વ્યાપક રોડમેપ: NCDC ને નાણાકીય સ્વાયત્તતા મજબૂત કરવા અને ધિરાણ વ્યાપ વધારવા માટે ૨૫ વર્ષનો વિઝન રોડમેપ તૈયાર કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
  • વર્ષવાર ધિરાણના લક્ષ્યાંકો :
    • વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭: ₹૧.૭૦ લાખ કરોડ
    • વર્ષ ૨૦૨૭-૨૮: ₹૨.૧૦ લાખ કરોડ
    • વર્ષ ૨૦૨૮-૨૯: ₹૨.૫૦ લાખ કરોડ
    • વર્ષ ૨૦૨૯-૩૦: ₹૩.૫૦ લાખ કરોડ
    • વર્ષ ૨૦૩૦-૩૧: ₹૪.૦૦ લાખ કરોડ
    • પ્રભાવશાળી નાણાકીય પ્રદર્શન: NCDC ની વાર્ષિક લોન વિતરણ રકમ વર્ષ ૨૦૨૦-૨૧ના ₹૨૪,૭૩૩ કરોડથી વધીને વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬માં રૂ. ૧,૨૭,૫૯૬ કરોડ પર પહોંચી ગઈ છે. સંસ્થાનો લોન રીકવરી રેટ ૯૯.૮૪ ટકા અને નેટ એનપીએ (NPA) શૂન્ય રહી છે. કેન્દ્ર સરકારે NCDC ને બજારમાંથી રૂ. ૨૦,૦૦૦ કરોડ એકત્રિત કરવામાં મદદ કરવા માટે રૂ. ૨,૦૦૦ કરોડની ગ્રાન્ટ સહાય મંજૂર કરી છે. સહકારી ક્ષેત્રે નવીનતા અને ઉદ્યોગસાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ₹૨૫ લાખ સુધીની સહાય આપવામાં આવે છે, જેમાં અત્યાર સુધીમાં ૫ સંસ્થાઓને ₹૮૫ લાખ મંજૂર કરાયા છે.

દરેક પાસાંઓના ‘જમા’ અને ‘ઉધાર’

પાસું / મુદ્દો જમા પાસાં (Pros / ફાયદાઓ) ઉધાર પાસાં / પડકારો (Cons / જોખમો)
૧. ધિરાણ લક્ષ્યાંક અને નાણાકીય વૃદ્ધિ (Rs 4 Lakh Crore Target)
• સહકારી સંસ્થાઓ, ડેરીઓ અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મોટું ભંડોળ પૂરું પડશે.


• ગ્રામીણ સ્તરે રોજગારી અને માળખાકીય વિકાસને વેગ મળશે.
• ધિરાણનું કદ અચાનક ૫ ગણું વધારવાથી લોનની ગુણવત્તા જાળવી રાખવી મોટો પડકાર બનશે.


• જો યોગ્ય મોનિટરિંગ ન થાય તો એનપીએ વધવાનું જોખમ રહે.
૨. સંસ્થાકીય માળખું અને વ્યવસાયિકરણ 
• અમૂલ અને ઇફકો (IFFCO) ની જેમ વ્યાવસાયિક સંચાલનથી સહકારી મંડળીઓ વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક બનશે.


• ‘સહકાર મિત્ર’ યોજના દ્વારા યુવા વ્યાવસાયિકોની સક્રિય ભાગીદારી વધશે.
• પરંપરાગત રીતે ચાલતી સહકારી મંડળીઓમાં આધુનિક વ્યાવસાયિક સંસ્કૃતિનો સ્વીકાર કરાવવો અને અમલ કરવો ખૂબ જ જટિલ અને સમય માંગી લેનાર પ્રક્રિયા છે.
૩. પૂર્વોત્તર રાજ્યો અને પાયાની યોજનાઓ 
• પૂર્વોત્તર રાજ્યોને દૂધ, ઈંડા, માછલી અને માંસમાં ૨૦૩૦ સુધીમાં આત્મનિર્ભર બનાવવાનો સ્પષ્ટ ટાર્ગેટ છે.


• ફિશિંગ ટ્રાવલર્સ અને નાના ખેડૂતોની માસિક આવકમાં સીધો વધારો થશે.
• પૂર્વોત્તરના දුర్గમ વિસ્તારોમાં ભૌગોલિક અને લોજિસ્ટિકલ મુશ્કેલીઓને કારણે પ્રોજેક્ટ્સ સમયસર પૂરા કરવા મુશ્કેલ બની શકે છે.
૪. સુગર મિલ્સ અને સર્ક્યુલર ઈકોનોમી (Sugar Co-ops & Ethanol/CNG)
• સહકારી ખાંડ કારખાનાઓને ઇથેનોલ, સીએનજી અને કેમિકલ્સના પ્રોજેક્ટ્સ સાથે જોડવાથી મિલ્સ આર્થિક રીતે સધ્ધર બનશે.


• વેસ્ટમાંથી વેલ્થ બનવાથી નુકસાનમાં ચાલતી મિલો નફાકારક બનશે.
• આવા મોટા પ્રોજેક્ટ્સ માટે ભારે મૂડી રોકાણ અને ટેક્નિકલ એક્સપર્ટાઈઝની જરૂર પડે છે, જે નાની મિલો માટે મુશ્કેલ હોઈ શકે.

 

Read Previous

આઈડીબીઆઈ બેન્કના વેચાણના સોદામાં સરકારે કેનેડાની કંપનીને ફાયદો કરાવી ખાસ્સા સમાધાન કર્યા

Most Popular