દવાઓ પર ૩૦ ટકા ટ્રેડ માર્જિનની મર્યાદાની દવા ઉદ્યોગ પર કેવી અસર પડશે
દવાઓ પર ૩૦ ટકા ટ્રેડ માર્જિનની મર્યાદાની દવા ઉદ્યોગ પર કેવી અસર પડશે
કેમિસ્ટ, સ્ટોકિસ્ટ, ખાનગી હોસ્પિટલો અને ટ્રેડ માર્જિન રેશનલાઈઝેશન કેવી રીતે નક્કી થઈ શકે છે
રૂ. ૨૭૦ માં ખરીદેલી દવાની છૂટક વેચાણ કિંમત રૂ. ૨૭,૦૦૦ કે રૂ. ૧૫ ના ડ્રિપ સેટની કિંમત રૂ.૨૭૦ રાખવામાં આવે છે. આ કિંમત દર્દીઓ પાસેથી પૂરી વસૂલે છે. ૩૦ ટકા કેપ લાગુ થવાથી આ અસામાન્ય નફાખોરી બંધ થશે.
ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા તમામ દવાઓ પર ટ્રેડ માર્જિન-વેપાર નફો માત્ર ૩૦ ટકા સુધી મર્યાદિત કરવા અંગેનો ચુકાદો અનામત રાખવામાં આવ્યા બાદ સમગ્ર ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ અને દવા વેપાર જગતમાં મોટા ફેરફારોની શક્યતા ઊભી થઈ છે.
રિટેલ કેમિસ્ટ અને સ્ટોકિસ્ટ નેટવર્ક પર થનારી આર્થિક અસરો
ભારતના લગભગ ૧૨.૪૦ લાખ રિટેલ કેમિસ્ટ્સ અને હજારો સ્ટોકિસ્ટ્સ (જથ્થાબંધ વિક્રેતાઓ) માટે આ નિર્ણય પરંપરાગત વેપાર માળખામાં મોટું પરિવર્તન લાવી શકે છે. હાલમાં નેશનલ લિસ્ટ ઓફ એસેન્શિયલ મેડિસિન્સ (NLEM) હેઠળ આવતી શેડ્યુલ્ડ દવાઓ પર રિટેલરને સામાન્ય રીતે ૧૬ ટકા અને સ્ટોકિસ્ટને ૮ ટકા માર્જિન મળે છે. પરંતુ કુલ દવા બજારનો ૮૨ ટકાથી ૯૦ ટકા હિસ્સો ધરાવતી ‘નોન-શેડ્યુલ્ડ’ દવાઓમાં દવાના છૂટક વેપારીઓ એટલે કે કેમિસ્ટને દવાની સપ્લાય માટે ચૂકવવી પડતી કિંમત- પ્રાઈસ ટુ રિટેઈલર-પીટીઆર અને છાપેલી કિંમત- મહત્તમ છૂટક કિંમત વચ્ચે મોટો તફાવત હોય છે. જો તમામ દવાઓ પર ૩૦ ટકા માર્જિન કેપ લાગુ થાય, તો ખાસ કરીને જેનેરિક અને બ્રાન્ડેડ-જેનેરિક દવાઓમાં મળતા ઊંચા માર્જિન પર સીધી કાપ મુકાશે.
ટ્રેડ જેનરિક દવાઓ પર ૧૦૦ ટકાથી લઈને ૫૦૦ ટકા સુધીનું માર્જિન આપે છે, જેથી કેમિસ્ટ ગ્રાહકને તે જ દવા આપે છે. તેના પર ૩૦ ટકા ની ટોચમર્યાદા આવવાથી કેમિસ્ટ્સ માટે આ દવાઓ વેચવાનું આર્થિક આકર્ષણ ખતમ જ થઈ જશે
બોનસ અને સ્કીમ માળખાનો અંત: ફાર્મા કંપનીઓ અને સ્ટોકિસ્ટ્સ દ્વારા રિટેલ કેમિસ્ટ્સને આકર્ષવા માટે ‘બોનસ સ્કીમ્સ’ (જેમ કે ૧૦ બોક્સની ખરીદી પર ૨ કે ૩ બોક્સ ફ્રી) આપવામાં આવે છે. ૩૦ ટકા ની ટોચમર્યાદા લાગુ થવાથી કંપનીઓ પાસે આવા વધારાના ડિસ્કાઉન્ટ કે બોનસ આપવા માટેનો નાણાકીય અવકાશ બચશે નહીં.
ઓછી કિંમતની દવાઓ અને ગ્રામીણ સપ્લાય પર દબાણ: કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી તેમ, ઓછી કિંમતની દવાઓ પર કેમિસ્ટ્સને ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ બહુ ઓછો નફો મળે છે. ઊંચા માર્જિનવાળી દવાઓનો નફો ઓછી કિંમતની દવાઓ રાખવાના ખર્ચને સરભર કરે છે. માર્જિન ઘટવાથી નાના અને ગ્રામીણ કેમિસ્ટ્સ માટે દુકાન ચલાવવાનો ખર્ચ (ભાડું, વીજળી, ફાર્માસિસ્ટનો પગાર) કાઢવો મુશ્કેલ બની શકે છે.
એક્સપાયરી અને કોલ્ડ-ચેઈન જોખમ: દવાઓ ટૂંકી એક્સપાયરી ધરાવતી હોય છે અને ઘણી દવાઓ માટે કોલ્ડ-ચેઈન જાળવવી પડે છે. ઓછા માર્જિનમાં ન વેચાયેલી દવાઓના નુકસાનનું જોખમ સ્ટોકિસ્ટ અને રિટેલર બંને માટે વધી જશે, જેના કારણે તેઓ ઓછી માંગ ધરાવતી દવાઓનો સ્ટોક રાખવાનું ટાળી શકે છે.
ખાનગી હોસ્પિટલ ફાર્મસીના રેવન્યુ મોડેલ પર અસર
ખાનગી હોસ્પિટલો માટે તેમની ઇન-હાઉસ ફાર્મસી આવકનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત રહી છે, જેના પર આ ચુકાદાની સીધી અસર પડી શકે છે. ખાનગી હોસ્પિટલો ફાર્મા કંપનીઓ પાસેથી સીધી જથ્થાબંધ ખરીદી ખૂબ જ નીચા ભાવે કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, સુપ્રીમ કોર્ટમાં ટાંકવામાં આવ્યા મુજબ રૂ. ૨૭૦ માં ખરીદેલી દવાની છૂટક વેચાણ કિંમત રૂ. ૨૭,૦૦૦ કે રૂ. ૧૫ ના ડ્રિપ સેટની કિંમત રૂ.૨૭૦ રાખવામાં આવે છે. આ કિંમત દર્દીઓ પાસેથી પૂરી વસૂલે છે. ૩૦ ટકા કેપ લાગુ થવાથી આ અસામાન્ય નફાખોરી બંધ થશે.
ક્રોસ-સબસિડી મોડેલ સામે પડકાર: સુપ્રીમ કોર્ટમાં ખાનગી હોસ્પિટલો તરફથી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે ફાર્મસીમાંથી થતા ઊંચા નફાનો ઉપયોગ ૨૪x૭ ઇમરજન્સી સેવાઓ, આધુનિક સાધનો અને સેન્ટ્રલ ગવર્મેન્ટ હેલ્થ સ્કીમ કે એમ્પ્લોયી સ્ટેટ ઇન્સ્યોરન્સ સ્કીમ જેવી સરકારી સ્વાસ્થ્ય યોજનાઓ અને આયુષ્માન ભારત) હેઠળ ઓછા દરે થતી સારવારના ખર્ચને સરભર કરવા માટે થાય છે. માર્જિન ઘટવાથી હોસ્પિટલોના આ આર્થિક સંતુલન પર દબાણ આવશે.
ક્લિનિકલ સેવાઓના ચાર્જમાં વધારાની શક્યતા: સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હોસ્પિટલોએ દવાઓની ઊંચી મહત્તમ છૂટક કિંમતને બદલે તેમની ક્લિનિકલ સેવાઓમાંથી આવક મેળવવી જોઈએ. આના પરિણામે, ફાર્મસીની ઘટેલી આવકને સરભર કરવા માટે ખાનગી હોસ્પિટલો રૂમ ભાડું, ડોક્ટર કન્સલ્ટેશન ફી, સર્જરી ચાર્જ અને ડાયગ્નોસ્ટિક ટેસ્ટના ભાવમાં વધારો કરી શકે છે.
આઉટપેશન્ટ્સ દર્દીઓને સીધો ફાયદો: હોસ્પિટલો ઊંચી મહત્તમ છૂટક કિંમત છાપવા માટે દબાણ કરતી હોવાથી, બહારની સામાન્ય મેડિકલ સ્ટોરમાંથી દવા ખરીદતા સામાન્ય દર્દીઓને પણ મોંઘી દવા ખરીદવી પડતી હતી. માર્જિન કેપ આવવાથી બહારના બજારમાં પણ દવાઓની મહત્તમ છૂટક કિંમત નીચી આવશે અને દર્દીઓના ખિસ્સા પરનો બોજ ઘટશે.
ટ્રેડ માર્જિન રેશનલાઈઝેશનનો ઇતિહાસ અને કાર્યપદ્ધતિ
ટ્રેડ માર્જિન રેશનલાઈઝેશન એ સરકાર દ્વારા દવાઓની કિંમતોને નિયંત્રિત કરવા માટે અપનાવવામાં આવેલી એક નીતિગત પ્રક્રિયા છે.
DPCO 2013 અને પેરાગ્રાફ ૧૯: ભારતમાં દવાઓના ભાવ નિયંત્રણ માટે ડ્રગ્સ (પ્રાઈસ કંટ્રોલ) ઓર્ડર (DPCO), ૨૦૧૩ અમલમાં છે. આ ઓર્ડરનો પેરાગ્રાફ ૧૯ સરકારને (નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઈસિંગ ઓથોરિટી – NPPA દ્વારા) જાહેર હિતમાં અસાધારણ સંજોગોમાં કોઈપણ દવાની મહત્તમ છૂટક કિંમત નક્કી કરવાની વિશેષ સત્તા આપે છે.
૨૦૧૯ નો પ્રથમ મોટો પ્રયોગ (કેન્સરની દવાઓ): ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૯ માં, નેશનલ ફાર્માસ્યૂટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટીએ પેરાગ્રાફ ૧૯ હેઠળ તેની સત્તાનો ઉપયોગ કરીને ૪૨ નોન-શેડ્યુલ્ડ એન્ટિ-કેન્સર દવાઓ (જેમાં ૩૯૦ થી વધુ બ્રાન્ડ્સ સામેલ હતી) પર પ્રથમ વખત ૩૦ ટકા ટ્રેડ માર્જિન કેપ લાગુ કરી હતી. આ પગલાથી તે દવાઓની મહત્તમ છૂટક કિંમતમાં ૮૫ ટકા સુધીનો ઘટાડો થયો હતો અને દર્દીઓને વાર્ષિક અંદાજે ₹૮૦૦ કરોડથી વધુની બચત થઈ હતી.
કોવિડ-૧૯ દરમિયાન અમલ: મહામારી દરમિયાન નેશનલ ફાર્માસ્યૂટિકલ પ્રાઈસિંગ ઓથોરિટીએ ઓક્સિજન કોન્સન્ટ્રેટર્સ, પલ્સ ઓક્સિમીટર, બ્લડ પ્રેશર મોનિટર અને ગ્લુકોમીટર જેવા તબીબી ઉપકરણો પર પણ ટ્રેડ માર્જિન રેશનલાઈઝેશન-ટીએમઆર લાગુ કરીને ટ્રેડ માર્જિન મર્યાદિત કર્યું હતું.
ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ નો ઘટનાક્રમ: તાજેતરમાં ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ માં, ન્યાયિક હસ્તક્ષેપ બાદ નેશનલ ફાર્માસ્યૂટિકલ પ્રાઇસિંગએ વધુ ૧૩૭ નોન-શેડ્યુલ્ડ એન્ટિ-કેન્સર દવાઓ પર ૩૦ ટકા માર્જિન કેપ મૂકવાની દિશામાં પગલું ભર્યું હતું, જેનાથી સમગ્ર બજારમાં ટીએમઆર લાગુ કરવાની ચર્ચાએ વેગ પકડ્યો છે.
TMR ની કાર્યપદ્ધતિ (Mechanics):
-
ગણતરીનો આધાર (PTR થી MRP): TMR હેઠળ, ઉત્પાદક દ્વારા પ્રથમ વેચાણ બિંદુએ નક્કી કરાયેલી કિંમત એટલે કે Price to Retailer (PTR) (અથવા સ્ટોકિસ્ટને અપાતી કિંમત) ના આધારે મહત્તમ છૂટક કિંમત (MRP) નક્કી કરવામાં આવે છે.
-
માર્જિનની વહેંચણી: ૩૦ ટકાની ટોચમર્યાદાનો અર્થ એ છે કે ઉત્પાદક પાસેથી દવા નીકળ્યા બાદ સપ્લાય ચેઈનના તમામ મધ્યસ્થીઓ (ડિસ્ટ્રિબ્યુટર, સ્ટોકિસ્ટ, રિટેલર અને હોસ્પિટલ ફાર્મસી)નો કુલ સંયુક્ત નફો (માર્જિન) ૩૦ ટકાથી વધુ હોઈ શકે નહીં. કંપનીઓ આ ૩૦ ટકા માર્જિનને સ્ટોકિસ્ટ (દા.ત. ૮-૧૦ ટકા) અને રિટેલર (દા.ત. ૧૮-૨૦ ટકા) વચ્ચે વહેંચી શકે છે.
-
ફોર્મ્યુલા: સરળ શબ્દોમાં સમજીએ તો, જો કોઈ દવાની PTR રૂ. ૧૦૦ હોય, તો ૩૦ ટકા ટ્રેડ માર્જિન રેશનલાઈઝેશન મુજબ તેની મહત્તમ છૂટક કિંમત (MRP) રૂ. ૧૪૨.૮૬ વત્તા લાગુ પડતો GSTથી વધુ રાખી શકાય નહીં.
-
૩૦ ટકા ટ્રેડ માર્જિન કેપની જેનેરિક બજાર પર અસર, MRP ગણતરીનું ગણિત અને ઉદ્યોગ સંગઠનોની માંગણીઓ
સુપ્રીમ કોર્ટના સંભવિત ચુકાદાને પગલે દવા બજારમાં આવનારા ફેરફારોના ત્રણેય મુખ્ય પાસાઓનું વિગતવાર વિશ્લેષણ નીચે મુજબ છે. જેનેરિક દવાઓના બજાર અને ફાર્મા કંપનીઓની માર્કેટિંગ વ્યૂહરચના પર થનારી અસર આ પ્રમાણે આવી શકે છે. ભારતીય ફાર્મા બજાર મુખ્યત્વે ‘બ્રાન્ડેડ-જેનેરિક’ મોડેલ પર ચાલે છે. ૩૦ ટકા ટ્રેડ માર્જિન કેપ લાગુ થવાથી આ બજારની કામગીરીમાં ધરમૂળથી પરિવર્તન આવશે:
-
પુશ-માર્કેટિંગમાંથી પુલ-માર્કેટિંગ તરફ વળાંક: અત્યાર સુધી ઘણી નાની અને મધ્યમ કંપનીઓ ઊંચા માર્જિન અને બોનસ સ્કીમ દ્વારા ‘પુશ-માર્કેટિંગ’ (કેમિસ્ટ દ્વારા દવા વેચાવવી) કરતી હતી. માર્જિન સરખું થવાથી હવે કંપનીઓએ ફરીથી ડોક્ટરો પાસે પ્રિસ્ક્રિપ્શન લખાવવા માટે ‘પુલ-માર્કેટિંગ’ (મેડિકલ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ – MRs દ્વારા પ્રમોશન) પર આધાર રાખવો પડશે.
-
મોટી બ્રાન્ડ્સને ફાયદો, નાની કંપનીઓને નુકસાન: જ્યારે કેમિસ્ટને દરેક કંપનીની દવા પર એકસરખું (૩૦% ની અંદરનું) જ માર્જિન મળશે, ત્યારે ગ્રાહકો અને કેમિસ્ટ્સ અજાણી નાની કંપનીની દવાને બદલે જાણીતી અને વિશ્વસનીય મોટી ફાર્મા કંપનીઓની બ્રાન્ડેડ દવાઓ પસંદ કરશે. આનાથી નાની MSME ફાર્મા કંપનીઓનો બજાર હિસ્સો ઘટી શકે છે.
-
ખાસ ઓફર અને ફ્રી સેમ્પલ્સમાં કાપ: કંપનીઓના નફાના માર્જિન પર દબાણ આવતા તેઓ ડોક્ટરોને અપાતા ફ્રી સેમ્પલ્સ, કોન્ફરન્સ સ્પોન્સરશિપ અને માર્કેટિંગ બજેટમાં મોટો કાપ મૂકશે.
૨. દવાઓની MRP ગણતરીનું ઉદાહરણ અને ગ્રાહકોને થનારી બચતનું ગણિત
ટ્રેડ માર્જિન રેશનલાઈઝેશન (TMR) હેઠળ દવાની છૂટક કિંમત (MRP) નક્કી કરવા માટે Price to Retailer (PTR) ને આધાર બનાવવામાં આવે છે. તેનું ગણિત અને ગ્રાહકોને થતો ફાયદો નીચેના ઉદાહરણથી સમજી શકાય છે:
ગણતરીની ફોર્મ્યુલા:
જો ટ્રેડ માર્જિન ૩૦% નક્કી કરવામાં આવે, તો તેનો અર્થ એ છે કે અંતિમ કિંમત (GST પહેલાની) માં ૭૦% હિસ્સો ઉત્પાદકનો (PTR) અને ૩૦% હિસ્સો વેપારીઓનો (સ્ટોકિસ્ટ + રિટેલર) રહેશે.
$$\text{MRP (GST સિવાય)} = \frac{\text{PTR}}{1 – 0.30} = \frac{\text{PTR}}{0.70}$$વ્યવહારુ ઉદાહરણ (સુપ્રીમ કોર્ટમાં ટાંકવામાં આવેલા કિસ્સા મુજબ):
ધારો કે કોઈ એક જીવનરક્ષક ઈન્જેક્શન અથવા કેન્સરની દવાની PTR ₹૨,૭૦૦ છે (એટલે કે કંપની આ ભાવે સ્ટોકિસ્ટ/હોસ્પિટલને દવા આપે છે).
વિગત હાલની સ્થિતિ (નિયંત્રણ વિના) ૩૦% TMR લાગુ થયા બાદની સ્થિતિ ઉત્પાદકની કિંમત (PTR) ₹૨,૭૦૦ ₹૨,૭૦૦ ટ્રેડ માર્જિન (વેપારી/હોસ્પિટલ નફો) ₹૨૪,૩૦૦ (આશરે ૯૦% માર્જિન) ₹૧,૧૫૭.૧૪ (ચોક્કસ ૩૦% માર્જિન) GST પહેલાની કિંમત ₹૨૭,૦૦૦ (અંદાજિત) ₹૩,૮૫૭.૧૪ ($\frac{2700}{0.70}$) GST (ધારો કે ૧૨%) — (MRP માં સમાવિષ્ટ) ₹૪૬૨.૮૬ ગ્રાહક માટે અંતિમ MRP ₹૨૭,૦૦૦ ₹૪,૩૨૦ -
ગ્રાહકને સીધી બચત: ઉપરોક્ત ઉદાહરણમાં દર્દીને એક જ દવા પર ₹૨૨,૬૮૦ (આશરે ૮૪%) ની સીધી બચત થાય છે.
-
સામાન્ય દવાઓમાં ફાયદો: જે સામાન્ય દવાઓની PTR ₹૧૦૦ છે અને બજારમાં ₹૩૦૦ ની MRP પર વેચાય છે, તે ૩૦% કેપ પછી GST સહિત આશરે ₹૧૬૦ ની આસપાસ મળશે, જેનાથી મધ્યમ અને ગરીબ વર્ગના પરિવારોનો વાર્ષિક દવા ખર્ચ (Out-of-Pocket Expenditure) અડધો થઈ શકે છે.
૩. AIOCD અને ફાર્મા ઉદ્યોગ સંગઠનોની મુખ્ય માંગણીઓ અને સરકાર સામેના વિકલ્પો
ઓલ ઈન્ડિયા ઓર્ગેનાઈઝેશન ઓફ કેમિસ્ટ્સ એન્ડ ડ્રગિસ્ટ્સ (AIOCD), ઈન્ડિયન ફાર્માસ્યુટિકલ એલાયન્સ (IPA) અને ઓર્ગેનાઈઝેશન ઓફ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રોડ્યુસર્સ ઓફ ઈન્ડિયા (OPPI) જેવા સંગઠનો આ મુદ્દે નીચે મુજબની રજૂઆતો અને માંગણીઓ કરી રહ્યા છે:
મુખ્ય ચિંતાઓ અને માંગણીઓ:
-
હોસ્પિટલ અને રિટેલ કેમિસ્ટ માટે અલગ નિયમો: AIOCD ની સૌથી મોટી માંગ એ છે કે અસામાન્ય નફાખોરી (જેમ કે ₹૧૫ ના ડ્રિપ સેટના ₹૨૭૦ વસૂલવા) મુખ્યત્વે ખાનગી કોર્પોરેટ હોસ્પિટલોની ઇન-હાઉસ ફાર્મસીઓમાં થાય છે. સામાન્ય રિટેલ કેમિસ્ટ માત્ર ૧૬% થી ૨૦% માર્જિન પર કામ કરે છે. તેથી, નિયંત્રણ હોસ્પિટલોના ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ માર્કઅપ પર લાગુ થવું જોઈએ, નહીં કે નાના રિટેલ કેમિસ્ટ પર.
-
સ્લેબ-આધારિત માર્જિન (Slab-based Margin): ઉદ્યોગ સંગઠનોની માંગ છે કે દરેક દવા પર એકસરખું ૩૦% માર્જિન રાખવાને બદલે કિંમત મુજબ સ્લેબ નક્કી કરવામાં આવે. જેમ કે, ₹૧૦૦ થી ઓછી કિંમતની સસ્તી દવાઓ પર વધુ માર્જિન (૪૦-૫૦%) આપવામાં આવે જેથી દુકાનનો ખર્ચ નીકળી શકે, અને ₹૧,૦૦૦ થી વધુ કિંમતની મોંઘી દવાઓ પર ૧૫% થી ૨૦% માર્જિન રાખવામાં આવે.
-
‘વન ડ્રગ, વન પ્રાઈસ’ (One Drug, One Price) નીતિ: સંગઠનોએ સરકારને સૂચન કર્યું છે કે કંપનીઓ દ્વારા હોસ્પિટલોને અપાતા સસ્તા ભાવ (Institutional Price) અને સામાન્ય મેડિકલ સ્ટોરને અપાતા ભાવ (Trade Price) વચ્ચેનો ભેદભાવ બંધ થવો જોઈએ. એક જ દવાની સમગ્ર દેશમાં એક જ MRP હોવી જોઈએ.
-
એક્સપાયરી અને લોજિસ્ટિક્સ વળતર: જો માર્જિન ઘટાડવામાં આવે, તો એક્સપાયર થયેલી દવાઓનું ૧૦૦% વળતર કંપનીઓએ ફરજિયાતપણે સ્ટોકિસ્ટ અને કેમિસ્ટને આપવું જોઈએ તેવી કાયદાકીય જોગવાઈ કરવાની માંગ ઉઠી છે.
સરકાર સામેના સંભવિત વિકલ્પો:
-
તબક્કાવાર અમલીકરણ: એકસાથે તમામ ૮૦,૦૦૦ થી વધુ નોન-શેડ્યુલ્ડ ફોર્મ્યુલેશન પર ૩૦% કેપ મૂકવાને બદલે સરકાર પ્રથમ તબક્કામાં ગંભીર બીમારીઓ (હૃદયરોગ, ડાયાબિટીસ, કિડની, ન્યુરોલોજી) ની દવાઓ અને સર્જિકલ ઉપકરણો પર TMR લાગુ કરી શકે છે.
-
એક્ઝ-ફેક્ટરી પ્રાઈસ (Ex-Factory Price) પર નિયંત્રણ: કંપનીઓ PTR વધારીને માર્જિન કેપનો તોડ ન કાઢે તે માટે સરકાર ‘Price to Stockist’ (PTS) અથવા ઉત્પાદન ખર્ચના આધારે ભાવ નિર્ધારણની પદ્ધતિ અપનાવી શકે છે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં જો સુપ્રીમ કોર્ટ સમાન ૩૦% કેપનો આદેશ આપે, તો ભારતીય ફાર્મા ઉદ્યોગે તેના દાયકાઓ જૂના વિતરણ અને માર્કેટિંગ માળખામાં મોટા પાયે ફેરફાર કરવો પડશે, જેની સીધી અસર આગામી નાણાકીય વર્ષમાં કંપનીઓના નફા અને દર્દીઓના મેડિકલ બિલ પર જોવા મળશે.
બ્રાન્ડેડ-જેનેરિક અને ‘ટ્રેડ જેનેરિક’ મોડેલને ફટકો: હાલમાં કંપનીઓ ‘ટ્રેડ જેનેરિક’ એટલે કે જે દવાઓ ડોક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શનને બદલે સીધી કેમિસ્ટના કાઉન્ટર પરથી વેચાય છે, તે દવાઓ પર ૧૦૦ ટકાથી લઈને ૫૦૦ ટકા સુધીનું માર્જિન આપે છે, જેથી કેમિસ્ટ ગ્રાહકને તે જ દવા આપે છે. તેના પર ૩૦ ટકા ની ટોચમર્યાદા આવવાથી કેમિસ્ટ્સ માટે આ દવાઓ વેચવાનું આર્થિક આકર્ષણ ખતમ જ થઈ જશે.
-
