CME દ્વારા માર્જિન વધારાના પગલાં બાદ સિલ્વરમાં મોટી વેચવાલી

રેકોર્ડ $80 સ્તર પરથી ઘટીને એકાએક 73 ડૉલરની સપાટીને સ્પર્શી ગઈ, છતાં લાંબા ગાળામાં ચાંદીમાં તેજી જોવા મળી શકે

સોમવારની સવારે ચાંદીના ભાવમાં તેજી બાદ તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. પ્રથમ વખત પ્રતિ ઔંસ $80ના સ્તરને પાર કર્યા બાદ CME ગ્રુપ દ્વારા માર્જિન આવશ્યકતાઓ વધારવાના નિર્ણયને કારણે બજારમાં વેચવાલીનો દબાણ આવ્યો અને અગાઉના માર્કેટ હસ્તક્ષેપોની યાદ તાજી થઈ ગઈ છે.

ચાંદીના ભાવમાં લગભગ 6 ટકા સુધીનો ઉછાળો આવીને $83.62 સુધી પહોંચ્યા બાદ દિશા બદલાઈ છે. સેશનના અંતમાં શાંઘાઈ ફ્યુચર્સ એક્સચેન્જ પર ભાવ 2 ટકાથી વધુ ઘટીને $73.72 પર ટ્રેડ થતા જોવા મળ્યા છે. આમ એકાએક સાડા છ ડૉલરનું ગાબડું પડ્યું છે. આ ઘટાડો CME ગ્રુપ દ્વારા શુક્રવારે કરવામાં આવેલી જાહેરાત બાદ આવ્યો હતો, જેમાં માર્ચ 2026ની સિલ્વર ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ્સ માટે પ્રારંભિક માર્જિન $20,000માંથી વધારીને $25,000 કરવામાં આવ્યો હતા. તેમજ પોઝિશન લિમિટ્સમાં ઘટાડો કરાયો હતો.

CME ગ્રુપ દ્વારા માર્જિન વધાર્યા બાદ અને મર્યાદાઓ ઘટાડતાં શાંઘાઈ બજારમાં સિલ્વરમાં ઘટાડો આવ્યો છે. બજારના નિષ્ણતોનું કહેવું છે કે, “કોમેક્સ સિલ્વરમાં જોરદાર રેલી જોવા મળી હતી અને ભાવ પ્રતિ ઔંસ લગભગ $79.67 સુધી પહોંચી ગયા હતા. માત્ર એક અઠવાડિયામાં $67ના સ્તર પરથી લગભગ $12નો ઉછાળો નોંધાયો હતો. ઊંચી અસ્થિરતા હોવા છતાં, ઉપરની દિશાનો ટ્રેન્ડ હજુ પણ મજબૂત છે.”

માર્જિન વધારાના નિર્ણયથી 1980ના “સિલ્વર થર્સડે” અને 2011ના સમાન હસ્તક્ષેપોની યાદ તાજી થઈ છે, જ્યારે CMEએ 10 દિવસમાં પાંચ વખત માર્જિન વધાર્યા હતા અને તેના પરિણામે ચાંદીના ભાવમાં 30 ટકાનો ભારે ઘટાડો થયો હતો. બજાર નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે જો રોકાણકારો સોમવાર સુધી વધારેલી માર્જિન રકમ ભરવામાં નિષ્ફળ જશે તો લિવરેજ્ડ લાંબી પોઝિશનો જબરદસ્તી બંધ કરવી પડી શકે છે.

સોનામાં $4,470–4,425નો સપોર્ટ છે જ્યારે $4,555–4,570નો રેસિસ્ટન્સ છે. ચાંદીમાં $78.10–76.75નો સપોર્ટ છે અને $80.35–81.90 રેસિસ્ટન્સ તરીકે કામ કરે છે. ચાંદીમાં આવેલી રેલીનું મુખ્ય કારણ જાન્યુઆરી 2026થી ચીન દ્વારા સૂચવાયેલા સિલ્વર એક્સપોર્ટ પ્રતિબંધો જવાબદાર છે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને સોલાર પેનલ્સમાંથી મજબૂત ઔદ્યોગિક માંગ અને 2020થી ચાલુ રહેલા સપ્લાય ઘટાડો જવાબદાર ગણાય છે. 2025માં અત્યાર સુધી ચાંદીના ભાવમાં 181 ટકાનો ઉછાળો નોંધાયો છે, જ્યારે સોનામાં 72 ટકાનો વધારો થયો છે.

MCX પર ગયા અઠવાડિયે ચાંદીનો ભાવ પ્રતિ કિલોગ્રામ ₹2,40,935 પર બંધ થયો હતો, જેમાં માત્ર એક અઠવાડિયામાં લગભગ ₹30,000નો વધારો નોંધાયો હતો. ચાંદીમાં રૂ. 2,23,000થી રૂ. 2,20,000ની રેન્જ તાત્કાલિક સપોર્ટ તરીકે કામ કરશે અને કોઈ પણ સુધારાના સમયે ખરીદીનું આકર્ષણ જોવા મળી શકે છે.

બુધવારે જાહેર થનારી ફેડરલ રિઝર્વની મિનિટ્સ પહેલાં ટ્રેડર્સ સાવચેત વલણ રાખી રહ્યા છે, કારણ કે તે વ્યાજ દર નીતિ અંગે સંકેતો આપી શકે છે અને કિંમતી ધાતુઓની માંગને અસર કરી શકે છે.

(બોક્સ)

ચાંદીથી બનાવેલી બેટરી અત્યંત મોંઘી પડશે

થોડા વર્ષમાં ચાંદીનો કિલોદીઠ ભાવ રૂ. 10 લાખને આંબી જાય તેવી સંભાવના છે. ચાંદીની ઔદ્યોગિક ડિમાન્ડ વધી રહી છે. હજીય તેમાં વધારો થવાની ગુંજાયશ છે. આ રહ્યા તેના કારણો. એક સેમસંગે નવા જ પ્રકારની બેટરી વિકસાવી છે. કંઈ નહિ તો કિલોદીઠ રૂ. 5 લાખનો તો આસાનીથી જઈ જશે. સેમસંગે સોલીડ સ્ટેટ બેટરીનું સંશોધન કર્યું છે. આ સંશોધન બીએમડબ્લુય સાથે મળીને કર્યું છે. આ બેટરી ઇલેક્ટ્રિક વેહિકલમાં વપરાશે. તેમ જ લિથિયમ આયર્ન બેટરીનો વિકલ્પ બની શકે છે. લિથિયમ આયર્ન બેટરીને ચાર્જ થતાં ઓછામાં ઓછા 45થી 55 મિનિટ લાગે છે. જ્યારે ચાંદીનો વપરાશ કરીને ડેવલપ કરવામાં આવેલી બેટરી નવથી દસ જ મિનિટમાં સંપૂર્ણ ચાર્જ થઈ જાય છે. ચાંદીથી બનેલી બેટરીને ચાર્જ કર્યા પછી વાહન નવસો કિલોમીટર સુધી દોડી શકે છે. જ્યારે લિથિયમ આયર્નથી બનાવવામાં આવેલી બેટરી ચાર્જ કર્યા પછી માત્ર 500 કિલોમીટર સુધી દોડી શકે છે.

લિથિયમ બેટરીમાં આગ લાગવાની શક્યા છે. જ્યારે ચાંદીથી બનેલી સોલીડ સ્ટેટ બેટરીમાં આગ લાગવાની બિલકુલ શક્યતા નથી. લિથિયલ આયર્ન બેટરી તમારે સાતથી આઠ વરસે બદલવી પડી શકે છે. જ્યારે ચાંદીથી બનાવેલી સોલિડ સ્ટેટ બેટરી 20 વરસ સુધી ચાલી શકે છે. એક સોલીડ સ્ટેટ બેટરીમાં એક કિલો ચાંદીની જરૂર પડે છે.  હવે દુનિયાભરમાં દોડતા ઇલેક્ટ્રિક વેહિકલમાંથી માત્ર 20 ટકા વાહનોમાં એક એક કિલો ચાંદી લગાવેલી સોલીડ સ્ટેટ બેટરીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો આખી દુનિયાને વરસે દહાડે જોઈતી સંપૂર્ણ ચાંદી વપરાઈ જઈ શકે છે. આ દર્શાવે છે કે ચાંદીની ઔદ્યોગિક ડિમાન્ડ આવનારા વરસોમાં જબરદસ્ત વધી જવાની સંભાવના છે. સોલાર પેનલ કે ડેટા સેન્ટર ઊભા કરવા માટે જરૂર પડનારી ચાંદીની ખપતને ગણતરીમાં લીધા વિના જ આ વાત કરવામાં આવી છે. સેમસંગે આ માટે કેનેડાની કંપની સિલ્વર સ્ટ્રોમ માઈનિંગ સાથે ચાંદી ખરીદી લેવાના લાંબા ગાળાના 70 લાખ ડૉલરના કરાર કર્યા છે. આ કરાર હેઠળ તે ચાંદીની ખાણમાંથી સીધી ચાંદી ખરીદી લેવાના છે. આ ખાણમાંથી નીકળનારી ચાંદી, જસત અને તાંબા સહિતની તામા ધાતું બે વર્ષ સુધી ખરીદી લેવાના કરાર કર્યા છે. આમ દુનિયા ચાંદીના વપરાશભણી વળી રહી છે.

ચાંદીનો વિકલ્પ મળે તો ચાંદીના ભાવ ગગડી જશે

અત્યારે લિથિયમનું મૂલ્ય ઘટી રહ્યું છે કારણ કે તેનો વિકલ્પ ચાંદી બની રહ્યું છે. પરંતુ બેટરીના સેક્ટરમાં જોવા મળી રહેલા સંશોધનને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો ચાંદીનો વિકલ્પ મળશે ત્યારે ચાંદીના બજારના હાલ પણ લિથિયમ બેટરી જેવા થઈ શકશે. જોકે ચાંદીની બેટરી અત્યંત મોંઘી પડવાની સંભાવના છે. તેથી વાહનને રિસેલ વેલ્યુ આપશે. સામાન્ય રીતે ઇલેક્ટ્રિક વેહિકલની રિસેલ વેલ્યુ ઓછી કે નજીવી જ છે. પરંતુ ચાંદી હોવાથી તેને રિસેલ વેલ્યુ મળશે. રિસેલ વેલ્યુ મળશે, પણ ચાંદીની બેટરી વપરાવા માંડતા અત્યારની તુલનાએ ઇલેક્ટ્રિક વેહિકલના ભાવ 20થી 25 ટકા વધી જશે. તેની સાથે જ બેટરીની ચોરી થઈ જવાનું જોખમ પણ વધી જશે. સિલ્વર નેનોપાર્ટિકલ ઇલેક્ટ્રોલાઈટ સોલીડ સ્ટેટ બેટરીમાં લિથિયમનો વપરાશ કરીને નવા પ્રકારની બેટરી બનાવવામાં આવી રહી છે. તેવી જ રીતે સિલ્વર અને ઝિન્કના મિશ્રણથી બેટરી બનાવવામાં આવી રહી છે. સિલ્વર ઝિન્કની બેટરી સસ્તી પડી શકે છે. આમ સિલ્વર-ઝિન્કની બેટરી આવી જાય તો સંપૂર્ણ ચાંદીમાંથી બનતી બેટરીના ભાવ ગગડી જવાની શક્યતા ઊભી થાય તો તેવા સંજોગોમાં ચાંદીના ભાવ તૂટી જવાની શક્યતાને નકારી શકાતી નથી.