સ્માર્ટ રેફ્રિજરેટર હેકિંગ શું છે? રસોડાના આધુનિક સાધનો કેવી રીતે બની રહ્યા છે ખતરો?

આજના સમયમાં આપણે જે સ્માર્ટ ફ્રિજ વાપરીએ છીએ તે માત્ર ખાવાનું ઠંડુ રાખવા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ઇન્ટરનેટ, વાઇ-ફાઇ, મોબાઈલ એપ્સ અને કેમેરા સાથે જોડાયેલું હોય છે. જો કોઈ હેકર આ સ્માર્ટ ફ્રિજને હેક કરી લે, તો તે ફ્રિજનું તાપમાન પોતાની મરજી મુજબ બદલી શકે છે. જેના કારણે ફ્રિજમાં રાખેલું મોંઘું દૂધ, ફળો, શાકભાજી અને ખાવાની ચીજવસ્તુઓ બગડીને સડી શકે છે. એટલું જ નહીં, ફ્રિજ સાથે જોડાયેલા તમારા ઘરના વાઇ-ફાઇ રાઉટર દ્વારા હેકર્સ તમારા ઘરના કમ્પ્યુટર, મોબાઈલ કે અન્ય સ્માર્ટ ઉપકરણોમાં ઘૂસીને તમારી અંગત માહિતી (બેંકિંગ ડિટેલ્સ, પાસવર્ડ કે ફોટા) ચોરી શકે છે અથવા તમારા ઘરની જાસૂસી પણ કરી શકે છે.

રેફ્રિજરેટર હેકિંગને કારણે ઊભી થતી અન્ય ગંભીર સમસ્યાઓ 

• ફ્રિજને હીટરમાં ફેરવી દેવું (તાપમાન બદલી નાખવું): ફ્રાન્સની મોટી સુપરમાર્કેટ ચેઇન્સ (જેવી કે Intermarché અને E.Leclerc) માં હેકર્સે રેફ્રિજરેશન સિસ્ટમને હેક કરીને ફ્રિજનું તાપમાન વધારીને ૫૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી કરી દીધું હતું. જેના કારણે લાખો રૂપિયાનો જામેલો ખોરાક અને ફ્રોઝન ફૂડ બગડીને નષ્ટ થઈ ગયું હતું.

• ઘરની ચોરી કે પ્રાઇવસી પર ખતરો: સ્માર્ટ ફ્રિજ, વોશિંગ મિનિટ કે માઇક્રોવેવ ક્યારે ઉપયોગમાં લેવાય છે તેની નોંધ રાખે છે. હેકર્સ આ ડેટા દ્વારા જાણી શકે છે કે ઘરમાં ક્યારે લોકો હાજર છે, ક્યારે સૂઈ જાય છે અને ક્યારે બહાર ગયા છે, જે ઘરફોડ ચોરીનું જોખમ વધારે છે.

• સ્પામ મેઇલ મોકલવા (બોટનેટ હુમલો): ઇન્ટરનેટથી જોડાયેલા સ્માર્ટ ફ્રિજ અને ટીવીનો ઉપયોગ કરીને હેકર્સે ભૂતકાળમાં લાખો લોકોના ઇમેઇલ પર નકામા સ્પામ મેઇલ્સ મોકલવાના કૌભાંડો કર્યા છે.

• ઓફિસ અને કોર્પોરેટ જગતમાં જોખમ: મોટી કંપનીઓની ઓફિસ કે કાફેટેરિયામાં રાખેલા સ્માર્ટ ફ્રિજ અથવા એપ્લાયન્સિસ જો હેક થાય, તો હેકર્સ આખી કંપનીના કોમ્પ્યુટર નેટવર્ક (Corporate Network) ને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

• બિટડિફેન્ડર અને નેટગિયર (Bitdefender & NETGEAR) નો સર્વે: આ રિસર્ચ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૫ માં એક સરેરાશ સ્માર્ટ હોમ પર રોજના આશરે ૨૯ સાયબર હુમલા થયા હતા. સ્માર્ટ ટીવી, કેમેરા અને સ્માર્ટ એપ્લાયન્સિસ હવે સાયબર ગુનેગારોના મુખ્ય નિશાના પર છે.

• વ્યક્તિગત સાવચેતી: જેમ ઓફિસના કમ્પ્યુટરને વાયરસથી બચાવવા માટે એન્ટીવાયરસ અને સિક્યોરિટી રાખવી પડે છે, તેવી જ રીતે ઘરના સ્માર્ટ ફ્રિજ અને ઇન્ટરનેટથી ચાલતા સાધનોને સુરક્ષિત રાખવા હવે અત્યંત જરૂરી બન્યા છે.

ડરવાની જરાય જરૂર નથી

• સામાન્ય રેફ્રિજરેટર (ફ્રિજ) હેક કરીને ઘરમાં થતી વાતચીત સાંભળી શકાતી નથી, કારણ કે પરંપરાગત અને સામાન્ય ફ્રિજમાં માઇક્રોફોન કે ઓડિયો રેકોર્ડિંગ કરવા માટેના સેન્સર હોતા જ નથી. પરંતુ, આ બાબતમાં થોડી સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે તેના કારણો નીચે મુજબ છે. બજારમાં મળતા મોટાભાગના સામાન્ય કે સ્માર્ટ ફ્રિજ માત્ર ખોરાક ઠંડો રાખવા, તાપમાન જાળવવા અથવા કેટલીક જગ્યાએ ડિજિટલ સ્ક્રીન અને બારકોડ સ્કેનિંગ જેવી સુવિધાઓ માટે હોય છે. તેમાં અવાજ સાંભળવા કે રેકોર્ડ કરવા માટેનું કોઈ માઈક હોતું નથી, તેથી તે તમારી વાતચીત સાંભળી શકતા નથી. જો તમારું ફ્રિજ કોઈ એવા કિચન હબ સાથે જોડાયેલું હોય જેમાં એલેક્સા (Alexa), ગૂગલ આસિસ્ટન્ટ (Google Assistant) કે કોઈ સ્માર્ટ સ્પીકર ઇન-બિલ્ટ હોય, તો તે ઉપકરણો વોઇસ કમાન્ડ માટે માઈક ધરાવતા હોય છે. ટૂંકમાં, સામાન્ય સ્માર્ટ ફ્રિજથી તમારી અંગત વાતચીત લીક થવાનો કોઈ ભય હોતો નથી.