અમેરિકા સાથેના ટ્રેડ ડીલથી ગુજરાતમાં કયા સેક્ટરને લાભ થશે

• ટ્રેડ ડીલના માધ્યમથી ભારતના પ્રોડક્ટ્સ પરની આયાત ડ્યૂટી 50 ટકાની મહત્તમ સપાટીથી ઘટાડીને 18 ટકા પર લાવી દેવાની ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની જાહેરાત
• ટ્રેડ ડીલ થતાં બાંગલાદેશ, વિયેટનામ, મેક્સિકોના ઉત્પાદનો સામે ભારતના ઉત્પાદનો વધુ મજબૂત સ્પર્ધા કરી શકશે.
• અમેરિકા સાથેની ટ્રેડ ડીલને કારણે ટેક્સટાઈલ, એપરલ અને હોમ ટેક્સટાઈલના સેક્ટરમાં કામકાજ વધી જશે.

અમેરિકા સાથે બહુ લાંબા સમય સુધી ટેરિફ વૉર ચાલ્યા બાદ આખરે બીજી ફેબ્રુઆરી 2026ના અમેરિકા સાથે ટ્રેડ ડીલ આખરે થઈ ગયો. ટ્રેડ ડીલના માધ્યમથી ભારતના પ્રોડક્ટ્સ પરની આયાત ડ્યૂટી 50 ટકાની મહત્તમ સપાટીથી ઘટાડીને 18 ટકા પર લાવી દેવાની જાહેરાત અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જ કરી છે. ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે થયેલી ટ્રેડ ડીલ પ્રમાણે ભારતે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદવાનું બંધ કરી દેવાનું રહેશે. તેના બદલામાં અમેરિકા  ભારતના પ્રોડક્ટ્સ પર લાદવામાં આવેલી આયાત ડ્યૂટીમાં ઘટાડો કરવા સહમત થયું છે. આ સોદાને કારણે ભારતની ઘણી કંપનીઓ અને ભારતના ઘણાં બિઝનેસ સેક્ટરને લાભ થવાનો હોવાથી ત્રીજી ફેબ્રુઆરીએ શેરબજારમાં તેજીનો ધમધમાટ જોવા મળ્યો હતો. તેમ જ ભારતીય રૂપિયો પણ મજબૂત થયો હતો.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે શરૂ કરેલા ટેરિફ વૉરને કારણે ભારતની નિકાસ પર ખાસ્સુ દબાણ આવી ગયું હતુ. તેમ જ રોકાણકારોની માનસિકતા પણ નબળી પડી ગઈ હતી. અમેરિકા સાથેની ટ્રેડ ડીલ થઈ જતાં ભારતના ઉત્પાદનો અમેરિકામાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનશે. ભારતમાંથી સૌથી વધુ નિકાસ અમેરિકામાં થાય છે. બાંગલાદેશ, વિયેટનામ, મેક્સિકોના ઉત્પાદનો સામે ભારતના ઉત્પાદનો વધુ મજબૂત સ્પર્ધા કરી શકશે. આ સ્થિતિ ભારત માટે લાભદાયક સાબિત થશે.

મસ્કતી કાપડ મહાજનના પ્રમુખ ગૌરાંગ ભગત કહે છે કે અમેરિકા સાથેની ટ્રેડ ડીલને કારણે ટેક્સટાઈલ, એપરલ અને હોમ ટેક્સટાઈલના સેક્ટરમાં કામકાજ વધી જશે. અમેરિકાએ આયાત ડ્યૂટી ઘટાડી નાખતા ભારતના ઉત્પાદનો અને અન્ય ઉત્પાદનો વચ્ચે ગાળો ઘટી જતાં ભારતની સ્પર્ધાત્મકતા વધી જશે. અમેરિકા સાથેના ટ્રેડ ડીલને કારણે ભારતના શેરબજારના સેન્સેક્સમાં ઇન્ટ્રા ડેમાં ખાસ્સો સુધારો જોવા મળ્યો છે. રૂપિયો મજબૂત બનવા માંડ્યો છે. આમ વિદેશી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધી રહ્યો હોવાનો નિર્દેશ મળી રહ્યો છે.  

કયા સેક્ટરને કેટલો લાભ થશે

રાઈટ રિસર્ચ પીએમએસના નિષ્ણાત સોનમ શ્રીવાસ્તવ સહિતના માર્કેટ એનાલિસ્ટ્સના જણાવ્યા મુજબ અમેરિકા સાથેની ટ્રેડ ડીલ થવાથી આઈટી-ઇન્ફોર્મેશન સર્વિસિસ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને સ્પેશિયાલિટી કેમિકલ્સના સેક્ટરને લાભ થશે. તેનાથી નિકાસની ડિમાન્ડમાં મજબૂત વધારો થશે. તેમ જ અમેરિકન માર્કેટમાં સરળ પ્રવેશ મળવાને કારણે લાભ થશે. તદુપરાંત ઓટો એન્સિલરીઝ અને એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ પરના ટેરિફ ઘટાડાને કારણે નવા ઓર્ડર મળવાની સંભાવના વધી જશે. અમેરિકા સાથે સંકળાયેલા કેમિકલ ઉત્પાદકોને લાભ થશે. તેમ જ વૈશ્વિક સ્તરે તેમની સ્પર્ધાત્મકતા વધશે. ટેક્સટાઇલ એક્સપોર્ટર્સ (Gokaldas Exports, Welspun Living કંપનીઓને લાભ થવાથી તેમના શેર્સના ભાવ પણ સુધરશે. તેમની નિકાસના વોલ્યુમમાં સુધારો થતાં તેમની નફાકારકતા વધવાની શક્યતા બુલંદ બની જશે. ડોમેસ્ટિક મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સપ્લાય ચેઇન ડાયવર્સિફિકેશન આવશે.

સપ્લાય ચેઇનમાં વિવિધતા આવશે

ટેરિફ સંબંધિત અનિશ્ચિતતા ઘટતા, વૈશ્વિક ખરીદદારો ચીન અને પૂર્વ એશિયા બદલે ભારત તરફ સપ્લાય ચેઇન ખસેડવા તૈયાર થાય તેવી સંભાવના વધી જશે. ખાસ કરીને એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ અને કેમિકલ્સ જેવા ક્ષેત્રોને તેનો લાભ મળશે.  ઓછા ટેરિફને કારણે ભારતીય નિકાસકારોને ભાવ નક્કી કરવામાં વધુ લવચીકતા મળશે. લાંબા ગાળાના કરારો મેળવવામાં સરળતા થશે અને ઉત્પાદન ક્ષમતાનો વધુ સારું ઉપયોગ થઈ શકશે.

ભારતના કયા સેક્ટરને લાભ મળશે

અમેરિકા સાથેની ટ્રેડ ડીલને કારણે લાભ મેળવનારા ભારતના બિઝનેસ સેક્ટરમાં ટેક્સટાઇલ્સ અને એપેરલ, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ અને ઓટો કમ્પોનેન્ટ્સ, સ્પેશિયાલિટી કેમિકલ્સ અને ફાર્મા ઇન્ટરમિડીએટ્સ, કૃષિ અને સીફૂડ એક્સપોર્ટર્સ, જેમ્સ અને જ્વેલરી,  કન્ઝ્યુમર પેકેજ્ડ ગુડ્સને સીધો તથા આઈટી સર્વિસિસ આડકતરો લાભ થશે. ટેરિફ રાહતથી નિકાસકારોને વોલ્યુમ અને ભાવ બંનેમાં સ્પર્ધાત્મકતા મળશે.

ગુજરાતના ઉદ્યોગોને શું મળશે?

ટેક્સટાઇલ્સ અને એપેરલ

સુરત અને અમદાવાદ આસપાસના ટેક્સટાઇલ ક્લસ્ટર્સ માટે આ ડીલ ખૂબ લાભદાયી બની શકે છે. ગુજરાતના ઉદ્યોગોની અમેરિકા તરફ નિકાસ વધશે. તેમની ફેક્ટરી યુટિલાઇઝેશન સુધરશે. MSME અને રોજગાર વૃદ્ધિ થશે. આયાત ડ્યૂટી 18 ટકા થઈ જતાં ગુજરાતને બાંગ્લાદેશ અને વિયેતનામ અને ઇન્ડોનેશિયા સામે વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવી દેશે. સુરત, અમદાવાદ અને રાજકોટ આધારિત ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ માટે આ વેપાર કરાર ખાસ મહત્વનો છે.

પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ

જામનગર અને કચ્છ વિસ્તારમાં આવેલી મોટી રિફાઈનરીઝથી અમેરિકા તરફ થતી પેટ્રોલિયમ નિકાસ ગુજરાતની કુલ નિકાસમાં સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. ટેરિફ ઘટાડાથી આ સેક્ટરમાં ઓર્ડર બુક મજબૂત થવાની સંભાવના છે.

કેમિકલ્સ અને સ્પેશિયાલિટી કેમિકલ્સ

અંકલેશ્વર, વાપી અને દાહેજ જેવા ક્લસ્ટર્સને અમેરિકન બજારમાં વધુ ઓર્ડર મળી શકે છે. ગુજરાત ભારતના કુલ કેમિકલ નિકાસમાં લગભગ 46 ટકા  હિસ્સો ધરાવે છે. વડોદરા, અંકલેશ્વર, વાપી અને દાહેજ જેવા ઔદ્યોગિક ક્લસ્ટર્સમાંથી થતી કેમિકલ નિકાસ અમેરિકન ઉદ્યોગોની ડિમાન્ડને કારણે વધવાની શક્યતા છે. આ સેક્ટર ગુજરાતની ઔદ્યોગિક શક્તિનો આધાર છે.

એન્જિનિયરિંગ અને ઓટો કમ્પોનેન્ટ્સ

વડોદરા, ભરુચ અને અમદાવાદ આસપાસના ઉદ્યોગોને મશીનરી અને ઔદ્યોગિક ભાગોના નિકાસમાં વધારો મળી શકે છે. રાજકોટ, ભાવનગર અને આહમદાબાદ આસપાસના MSME આધારિત એન્જિનિયરિંગ ઉદ્યોગોને અમેરિકા તરફથી નવા ઓર્ડર મળવાની શક્યતા છે.

ફાર્માસ્યુટિકલ્સ

અમદાવાદ અને વડોદરા આસપાસનું ફાર્મા ક્લસ્ટર લાંબા ગાળે લાભમાં રહી શકે છે, જોકે USFDAના કડક નિયમન હજુ પણ પડકારરૂપ રહેશે.

સીફૂડ અને મરીન એક્સપોર્ટ

વેરાવળ જેવા કોસ્ટલ પ્રોસેસિંગ સેન્ટર્સ માટે અમેરિકન માંગ વધવાથી પ્રોસેસર્સ અને માછીમારોને લાભ થશે. આ સેક્ટરનો હિસ્સો હજી નાનો છે, પરંતુ પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને સીફૂડમાં ધીમે ધીમે વૃદ્ધિ જોવા મળી શકે છે.

જેમ્સ અને જ્વેલરી

સુરતનું ડાયમંડ ઉદ્યોગ અમેરિકન હોલસેલ માર્કેટમાં વધુ માંગ જોઈ શકે છે, કારણ કે લેન્ડેડ કોસ્ટ ઘટશે. સુરતનું ડાયમંડ પ્રોસેસિંગ અને જ્વેલરી ઉદ્યોગ મોટા પ્રમાણમાં અમેરિકન માર્કેટ પર આધારિત છે. ટ્રેડ ડીલથી એક્સપોર્ટ માર્જિન સુધરશે અને નિકાસમાં સ્થિરતા આવી શકે છે.

ગુજરાત–અમેરિકા વચ્ચે નિકાસ

ગુજરાતમાંથી અમેરિકામાં થતી નિકાસમાં પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. ત્યારબાદના ક્રમે કેમિકલ્સ અને ટેક્સટાઇલ્સ મુખ્ય વૃદ્ધિ ક્ષેત્રો છે. જેમ્સ-જ્વેલરી અને ફાર્મા મહત્વપૂર્ણ પરંતુ અસ્થિર છે. એન્જિનિયરિંગ અને એગ્રી ગુડ્સ અને સીફૂડના સેક્ટર્સ હજી હવે નિકાસમાં કાઠું કાઢતા થયા છે. US–India ટ્રેડ ડીલ પછી આ જ ક્ષેત્રોને સૌથી પહેલા લાભ મળવાની શક્યતા છે.

ભારત અને ગુજરાત માટે સંભવિત ફાયદા

અમેરિકન બજારમાં ભારતીય અને ખાસ કરીને ગુજરાતની કંપનીઓ વધુ સ્પર્ધાત્મક બનશે નિકાસ આધારિત ઉદ્યોગોમાં આવક અને નફામાં વધારો થવાની શક્યતા વધશે. ટેક્સટાઇલ, કેમિકલ અને MSME સેક્ટરમાં રોજગાર સર્જન થવાની સંભાવના છે. વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોમાં ભારત પ્રત્યે વિશ્વસનીયતા વધશે. રૂપિયાને ટેકો અને શેરબજારમાં સકારાત્મક માહોલ જણાઈ રહ્યો છે.

સંભવિત જોખમો અને નુકસાન

અમેરિકા સાથેના ટ્રેડ ડીલમાં કેટલાક જોખમો પણ રહેલા છે. જો ભારતને રશિયન તેલ ખરીદી બંધ કરવાની શરત માનવી પડે તો ઊર્જા ખર્ચ વધી શકે છે, જે ઉદ્યોગો માટે નુકસાનકારક બની શકે છે. ભારત કેટલાક સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોમાં (જેમ કે કૃષિ) ટેરિફ ઘટાડે તો અમેરિકન આયાતથી સ્થાનિક ઉત્પાદકો પર દબાણ આવી શકે છે. સપ્લાય ચેઇન બદલાવથી કેટલીક કંપનીઓને ટૂંકા ગાળે અનિશ્ચિતતા અને ખર્ચ સહન કરવો પડી શકે છે. બધા સેક્ટર્સ અમેરિકા પર આધારિત નથી, એટલે લાભ ચોક્કસ ક્ષેત્રોમાં જ કેન્દ્રિત રહેશે. અમેરિકા પોતાની શરતો અનુસાર કેટલાક સેક્ટરમાં આયાત સ્પર્ધા વધારી શકે છે. સ્ટીલ અને એલ્યુમિનિયમ જેવા ક્ષેત્રોમાં અમેરિકન દબાણ વધવાની શક્યતા છે. ઊર્જા અને તેલ આયાત બાબતે ભવિષ્યમાં નીતિગત મર્યાદાઓ આવી શકે છે. લાંબા ગાળે વેપાર સંતુલન જાળવવાનો પડકાર ભારત માટે મહત્વનો રહેશે