• 22 September, 2026 - 9:53 AM

શેરબજારમાં વળતર ઘટતાં ગ્રામીણ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડના નવા રોકાણકારોનો ગ્રોથ અટક્યો

શેરબજારમાં વળતર ઘટતાં ગ્રામીણ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડના નવા રોકાણકારોનો ગ્રોથ અટક્યો

ભારતીય શેરબજારમાં નબળા વળતર અને બજારમાં જોવા મળી રહેલી વોલેટિલિટી-અફરાંતફરીની સીધી અસર હવે નાના શહેરો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોના રોકાણકારો પર જોવા મળી રહી છે. સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયાના વાર્ષિક અહેવાલના ડેટા અનુસાર દેશના ૧૧૨ મુખ્ય શહેરો સિવાયના અર્ધ-શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬માં મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં માત્ર ૧૩ લાખ નવા રોકાણકારો ઉમેરાયા છે. આ સંખ્યા ૨૦૨૪-૨૫ના વર્ષમાં ૬૧ લાખ ની સરખામણીએ નોંધપાત્ર એટલે કે 48 લાખનો ઘટાડો દર્શાવે છે.  સેબીના રિપોર્ટ મુજબ, આ વિસ્તારોમાંથી મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રજિસ્ટર્ડ થયેલા કુલ યુનિક રોકાણકારોની સંખ્યા માર્ચ ૨૦૨૫ માં ૩૨.૬ મિલિયન હતી, જે માર્ચ ૨૦૨૬ ના અંતે નજીવા ૩.૮ ટકાના દરે વધીને ૩૩.૯ મિલિયન પર પહોંચી છે, જ્યારે FY25 માં આ ગ્રોથ રેટ ૨૩ ટકા જેટલો ઊંચો રહ્યો હતો.

ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રોકાણકારોનો વધારો અને નબળા વળતરની માનસિકતા પર અસર

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં બચતના નાણાકીયકરણની પ્રક્રિયાને કારણે ટિયર-૩ (અર્ધ-શહેરી અને ગ્રામીણ) વિસ્તારોમાંથી મોટી સંખ્યામાં રોકાણકારો શેરબજાર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ તરફ આકર્ષાયા હતા. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં નોંધાયેલા કુલ પાન નંબરમાંથી અડધાથી વધુ હિસ્સો આ જ વિસ્તારોનો છે. જોકે, ૨૦૨૪ સુધી જોવા મળેલા જોરદાર બુલ રન પછી શેરબજારમાં ઘટાડો થતાં અને વળતર ઓછું થતાં આ વિસ્તારોમાં નવા રોકાણકારોનો પ્રવાહ ધીમો પડી ગયો છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ એક્સપર્ટ્સ અને ડિસ્ટ્રીબ્યુટર્સના જણાવ્યા મુજબ, બજારમાં ઘટાડો અને વોલેટિલિટી વધવાના કારણે નાના શહેરોના અનેક રોકાણકારોએ પોતાની એસઆઈપી કે રોકાણ પાછું ખેંચી લીધું છે. ઉપરાંત, વર્ષ ૨૦૨૪ સુધી મેળવેલા આકર્ષક રિટર્નની સરખામણીએ તાજેતરમાં વળતર ઓછું મળતાં નવા રોકાણકારો પૈસા રોકતા અચકાઈ રહ્યા છે.

ગ્રામીણ ઇન્વેસ્ટર્સની માનસિકતા અને રોકાણની સ્થિતિની છણાવટ

નાના શહેરો અને ગ્રામીણ (Tier-III) વિસ્તારોના રોકાણકારોની આર્થિક માનસિકતાની વાત કરીએ તો તેમને આ રોકાણ કરવા માટે યોગ્ય માર્ગદર્શન મળતું ન હોવાનું માનવામાં આવે છે. તેમ જ તેમના રોકાણ નાની નાની રકમના છે. ઝેડફંડ્સ (ZFunds)ના સહ-સ્થાપક અને સીઈઓ મનીષ કોઠારીના જણાવ્યા મુજબ, “ટિયર-૩ ના મોટાભાગના રોકાણકારો બજારની મજબૂત તેજીની સાયકલ દરમિયાન આવ્યા હતા, જેઓ યોગ્ય નાણાકીય સલાહને બદલે મોમેન્ટમને જોઈને રોકાણ તરફ દોરાયા હતા. આ રોકાણકારોનું ટિકિટ સાઈઝ (રોકાણની રકમ) નાની હોય છે અને તેમણે બજારમાં કરેક્શન (ઘટાડા) નો અનુભવ પહેલીવાર કર્યો છે, જેથી વળતર ઘટતા તેઓ તુરંત બહાર નીકળવા લાગ્યા છે.”
કોચિંગ અને લાંબા ગાળાના દ્રષ્ટિકોણનો અભાવ
વેલ્ધી.ઈન-Wealthy.inના સહ-સ્થાપક આદિત્ય અગ્રવાલના જણાવ્યા અનુસાર, નાના બજારોના રોકાણકારો પૂરતા કોચિંગ કે માર્ગદર્શન વગર જ મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં પ્રવેશ્યા હતા. બજારમાં મુશ્કેલ સમય કે ઘટાડો એ પણ રોકાણની સફરનો જ એક ભાગ છે તેવું યોગ્ય માર્ગદર્શન ન મળવાને કારણે તેઓ હાલના તબક્કે રોકાણ ચાલુ રાખવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. અબાકસ મ્યુચ્યુઅલ ફંડના સીઈઓના મતે, ટિયર-૩ નો ગ્રોથ રેટ ધીમો પડવાનું એક કારણ તેનો વિશાળ બેઝ પણ છે. ટિયર-૩ નો રોકાણકાર બેઝ ૩૩.૯ મિલિયન સુધી પહોંચી ગયો છે, જે ટિયર-૧ અને ટિયર-૨ ના સંયુક્ત બેઝ કરતાં બમણાથી પણ વધુ છે. આટલા મોટા બેઝ પર ઊંચો ટકાવારી ગ્રોથ જાળવી રાખવો પડકારજનક છે.

ટિયર-૨ શહેરોમાં રોકાણકારો બમણાં થયા

જ્યારે ટિયર-૩ (ગ્રામીણ/અર્ધ-શહેરી) માં મ્યુચ્યુઅલ ફંડનો ગ્રોથ અટક્યો છે, ત્યારે તેની સરખામણીએ ટિયર-૨ (જેમ કે આગ્રા, અમૃતસર, ભિવંડી, ભુવનેશ્વર, જમશેદપુર જેવા ૧૦૪ મોટા શહેરો) માં સાવ અલગ ચિત્ર ઉપસ્યું છે. 2026 માં ટિયર-૨ શહેરોમાંથી ૩૯ લાખ નવા રોકાણકારો ઉમેરાયા છે, જે FY25ના ૧૮ લાખના આંકડા કરતાં બમણાથી પણ વધુ છે. નાના શહેરોમાં નવી નોકરીઓનું સર્જન, ફોર્મલ સેલરી ગ્રોથ અને કોર્પોરેટ કામગીરી વધી છે. પરિણામે, ટિયર-૩ ના રોકાણકારોની તુલનામાં ટિયર-૨ ના રોકાણકારો પાસે સરેરાશ ઘરગથ્થુ આવક વધુ છે, જેના કારણે તેઓ બજારની વોલેટિલિટી વચ્ચે પણ સતત એસઆઈપી અને લમ્પસમ રોકાણ જાળવી રાખવા માટે પણ સક્ષમ બન્યા છે.
(નોંધ: સેબીના વર્ગીકરણ મુજબ અહમદાબાદ, બેંગલુરુ, ચેન્નઈ, દિલ્હી, હૈદરાબાદ, કોલકાતા, મુંબઈ અને પુણેને ટિયર-૧ શહેરો ગણવામાં આવે છે, ત્યારબાદના ૧૦૪ મોટા શહેરો ટિયર-૨ અને બાકીના તમામ વિસ્તારો ટિયર-૩ માં આવે છે.)

Read Previous

ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ વચ્ચેના મુક્ત વેપાર કરારનો 20મી ઓક્ટોબરથી અમલ શરૂ થશે

Read Next

જીવન વીમા નિગમ અને એક્સિસ બેન્કના શેર્સમાં લેણ કરી શકાય

Most Popular