વાહનો માટેના ભારત સાતના નવા સ્ટાન્ડર્ડઃપ્રદૂષણમાં મોટો ઘટાડો થશે કે ગાડીઓ થશે મોંઘી?

બેટરીની ક્ષમતા ૫ વર્ષ અથવા ૧ લાખ કિમી સુધી કે ઓછામાં ઓછી ૭૫ ટકા અને ૮ વર્ષ કે ૧.૬ લાખ કિમી સુધી ૬૭ ટકા જળવાઈ રહેવી ફરજિયાત બનશેઃ

દરેક વાહન સાથે પર્યાવરણ વેહિકલ પાસપોર્ટ-‘Environmental Vehicle Passport’ આપવામાં આવશે.

ભારતમાં માર્ગ વાહનવ્યવહાર અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા દેશમાં વાહન પ્રદૂષણ ઘટાડવા અને પર્યાવરણ સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે ભારત સ્ટેજ- સેવનના નવા ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશનની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નવો પ્રસ્તાવ માત્ર વાહનના સાયલેન્સર (એક્ઝોસ્ટ)માંથી નીકળતા ધુમાડા પર જ નહીં, પરંતુ બ્રેકના ઘસાવાથી ઉત્પન્ન થતા કણો-ડસ્ટ ), ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV)ની બેટરી ક્ષમતા અને વાહનોના રિયલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ નવા ધોરણોથી દેશના પર્યાવરણ અને હવાની ગુણવત્તામાં મોટો સુધારો થશે, પરંતુ બીજી તરફ વાહન ઉત્પાદક કંપનીઓ માટે સંશોધન અને નવી ટેકનોલોજીનું રોકાણ વધશે, જેનો સીધો અસર ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર પડી શકે છે. બેટરીની ક્ષમતા ૫ વર્ષ અથવા ૧ લાખ કિમી સુધી કે ઓછામાં ઓછી ૭૫ ટકા અને ૮ વર્ષ કે ૧.૬ લાખ કિમી સુધી ૬૭ ટકા જળવાઈ રહેવી ફરજિયાત બનશે.

મુખ્ય ઇન્ટ્રોડક્શન: BS-VIIના ફાયદા અને ગેરફાયદા

ફાયદા	ગેરફાયદા અને પડકારો
પ્રદૂષણમાં ભારે ઘટાડો: નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ (NOx) અને સૂક્ષ્મ રજકણો (Particulate Matter)નું ઉત્સર્જન ઘટશે.	વાહનોની કિંમતમાં વધારો: નવી ટેકનોલોજી અને સિસ્ટમ્સના કારણે વાહનોની પ્રોડક્શન કોસ્ટ વધશે.
બ્રેક ડસ્ટ અને ટાયર ઘસારા પર લગામ: એક્ઝોસ્ટ સિવાયના પ્રદૂષણ મર્યાદિત કરવાના નિયમો લાવનાર ભારત અગ્રેસર બનશે.	ઉત્પાદકો પર આર્થિક બોજ: ઓટોમોબાઇલ કંપનીઓએ સંશોધન (R&D) અને ટેસ્ટિંગમાં કરોડો રૂપિયાનું નવું રોકાણ કરવું પડશે.
EV ખરીદદારો માટે ફાયદો: ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની બેટરીની ગુણવત્તા અને આયુષ્ય (Battery Durability) માટે લઘુત્તમ ધોરણો નક્કી થશે.	અમલીકરણનો સમય: તબક્કાવાર અમલના કારણે પૂર્ણ પરિણામો મળવામાં 2035 સુધીનો સમય લાગશે.
રિયલ-વર્લ્ડ ટેસ્ટિંગ: લેબોરેટરીને બદલે રોડ પર ચાલતા વાહનોનું વાસ્તવિક પ્રદૂષણ માપવામાં આવશે.	જૂના વાહનો પર અસર: નવા ધોરણો આવવાથી જૂના ટેકનોલોજી વાળા મોડેલ્સ ફેઝ-આઉટ (બંધ) કરવા પડી શકે છે.
ગ્રાહક પારદર્શિતા: ‘એન્વાયર્નમેન્ટલ વ્હિકલ પાસપોર્ટ’થી કારની વાસ્તવિક એવરેજ, બેટરી હેલ્થ અને ઉત્સર્જનની સચોટ માહિતી મળશે.	ભારે વાહનો (Trucks) માટે અસ્પષ્ટતા: પ્રારંભિક ડ્રાફ્ટમાં મોટા ટ્રક/કોમર્શિયલ વાહનો માટે સંપૂર્ણ સ્પષ્ટતા નથી.

પ્રદૂષણમાં કેટલો ઘટાડો થશે અને શું બદલાવ આવશે?

BS-VII ધોરણોનો મુખ્ય હેતુ દેશના શહેરોમાં વાહનોથી થતા ઝેરી પ્રદૂષણને અટકાવવાનો છે:

વાસ્તવિક ઉત્સર્જન તપાસ: અત્યાર સુધી માત્ર લેબોરેટરીમાં જ વાહનોનું ટેસ્ટિંગ થતું હતું, પરંતુ એપ્રિલ ૨૦૩૦થી વાહનો રસ્તા પર ચાલે ત્યારે જ તેનું વાસ્તવિક ઉત્સર્જન માપવામાં આવશે.
બ્રેક ડસ્ટ લિમિટ્સ: વાહનમાં બ્રેક મારતી વખતે ઘસાતા પેડ્સમાંથી હવામાં ઝેરી સૂક્ષ્મ કણો ભળે છે. એપ્રિલ ૨૦૩૧થી પેસેન્જર વાહનો માટે બ્રેક-પાર્ટિકલ લિમિટ લાગુ કરવામાં આવશે, જેને ૨૦૩૫ સુધીમાં વધુ સખત બનાવાશે.
ઇલેક્ટ્રિક વાહનો માટે સખત નિયમો: માત્ર પેટ્રોલ-ડીઝલ જ નહીં, પણ EV વાહનો માટે પણ બેટરી ક્ષમતાના નિયમો નક્કી કરાયા છે. ૫ વર્ષ અથવા ૧ લાખ કિમી સુધી બેટરીની ક્ષમતા ઓછામાં ઓછી ૭૫ ટકા અને ૮ વર્ષ કે ૧.૬ લાખ કિમી સુધી ૬૭ ટકા જળવાઈ રહેવી ફરજિયાત બનશે.
ઓનબોર્ડ મોનિટરિંગ અને વ્હિકલ પાસપોર્ટ: એપ્રિલ ૨૦૩૨થી વાહનો ઓવર-ધ-એર (OTA) સિસ્ટમ દ્વારા પોતાનો ઈંધણ વપરાશ, બેટરીની સ્થિતિ અને પ્રદૂષણ ડેટા એનોનિમસ રીતે શેર કરી શકશે. દરેક વાહન સાથે પર્યાવરણ વેહિકલ પાસપોર્ટ-‘Environmental Vehicle Passport’ આપવામાં આવશે.

અમલીકરણની સમયસીમા

સરકારે આ નિયમો એકસાથે લાદવાને બદલે તબક્કાવાર (Phased Rollout) અમલમાં મૂકવાનું આયોજન કર્યું છે:

૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૯: પેસેન્જર વાહનો (કાર વગેરે) માટે BS-VII ધોરણોનો પ્રારંભ.
૧ એપ્રિલ, ૨૦૩૦: વાહનોની મંજૂરી માટે રિયલ-ડ્રાઇવિંગ ઉત્સર્જન (RDE) ટેસ્ટ ફરજિયાત.
૧ એપ્રિલ, ૨૦૩૧: બ્રેક-પાર્ટિકલ નિયંત્રણ અને મોનિટરિંગ સિસ્ટમ લાગુ.
૧ એપ્રિલ, ૨૦૩૨: ઓનબોર્ડ વાહન મોનિટરિંગ સિસ્ટમ અને ઓવર-ધ-એર ડેટા ફાળવણી.
૧ એપ્રિલ, ૨૦૩૫: બ્રેક કણોના કડક નિયમો અને વધારાની જોગવાઈઓ પૂર્ણપણે અમલી બનશે.

વાહન ઉત્પાદકો અને ગ્રાહકોના ખર્ચમાં કેટલો વધારો થશે?

ઉત્પાદકો માટે ખર્ચ: BS-VII ધોરણોને પહોંચી વળવા માટે વાહન ઉત્પાદક કંપનીઓએ તેમની ફેક્ટરીઓ, રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ. પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સિસ્ટમ્સ (જેમ કે એડવાન્સ્ડ કેટાલિટીક કન્વર્ટર, સેન્સર્સ) અને બેટરી મેનેજમેન્ટમાં કરોડો રૂપિયાનું નવું રોકાણ કરવું પડશે.

વાહનોની કિંમત કેટલી વધશે?

સરકારે પોતાના ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશનમાં વાહનોની કિંમતમાં કેટલો ચોક્કસ વધારો થશે તેનો કોઈ આંકડો આપ્યો નથી. જોકે, ઓટો એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે કંપનીઓ દ્વારા નવી ટેકનોલોજી, સેન્સર્સ અને કમ્પ્લાયન્સ પાછળ થતો વધારાનો ખર્ચ અંતે ગ્રાહકો પર ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે. પેટ્રોલ, ડીઝલ અને હાઇબ્રિડ કારોના ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થવાથી શોરૂમ પ્રાઇસમાં વધારો થવો નક્કી છે. નિયમો આખરી થયા બાદ જ કિંમતમાં કેટલો ટકા કે કેટલા હજાર/લાખ રૂપિયાનો વધારો થશે તેની સ્પષ્ટતા થશે.

પ્રસ્તાવિત BS-VII ધોરણો ભારતના બેન્ચમાર્કને વૈશ્વિક કક્ષાના પર્યાવરણીય ધોરણો સાથે સમકક્ષ લાવશે. તેનાથી દેશમાં વાહનોથી થતું પ્રદૂષણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટશે અને ગ્રાહકોને વધુ ટકાઉ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો મળશે. જોકે, નવી ટેકનોલોજી અપનાવવાને કારણે વાહનો ખરીદવા વધુ મોંઘા બનશે. હાલ આ નિયમો માત્ર ‘ડ્રાફ્ટ’ સ્વરૂપે છે અને સરકાર દ્વારા તમામ હિતધારકો પાસેથી સૂચનો મંગાવવામાં આવ્યા છે, ત્યારબાદ જ આખરી નિયમો જાહેર થશે.

Share on Social Media

વાહનો માટેના ભારત સાતના નવા સ્ટાન્ડર્ડઃપ્રદૂષણમાં મોટો ઘટાડો થશે કે ગાડીઓ થશે મોંઘી?

મુખ્ય ઇન્ટ્રોડક્શન: BS-VIIના ફાયદા અને ગેરફાયદા

પ્રદૂષણમાં કેટલો ઘટાડો થશે અને શું બદલાવ આવશે?

અમલીકરણની સમયસીમા

વાહન ઉત્પાદકો અને ગ્રાહકોના ખર્ચમાં કેટલો વધારો થશે?

વાહનોની કિંમત કેટલી વધશે?

Most Popular