NPCI નો ખેલ: નાના વેપારીઓનો ગળું દબાવતો MDR રદ કરો, વેપારીઆલમની બુલંદ બની રહેલી માગણી
NPCI નો ખેલ: નાના વેપારીઓનો ગળું દબાવતો મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ-એમડીઆર રદ કરો, વેપારીઆલમની બુલંદ બની રહેલી માગણી
NPCI દ્વારા 30 ટકાની મર્યાદાના ભંગ સામે આંખ આડા કાન થતાં હોવાની વેપારી આલમની ફરિયાદઃ એનપીસીઆઈ 5 ટકાની ‘ભીખ’ માગવાનું બંધ કરે
‘આત્મનિર્ભર ભારત’ના નામે નાના ધંધાર્થીઓને લૂંટવાના પ્રયાસો સામે અમદાવાદ ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ વેલ્ફેર ફાઉન્ડેશનનો પીએમઓને આક્રમક પત્ર; ૧૧ નવેમ્બરના પરિપત્ર સામે રણશિંગુ ફૂંક્યું
અમદાવાદ: નેશનલ પેમેન્ટ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયાના યુપીઆઈ-યુનિફાઈડ પેમેન્ટ ઇન્ટરફેસ મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ-એમડીઆરના માળખા અને ૧૧ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ ના પરિપત્રનો આકરો વિરોધ વેપારી આલમ દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. દેશના નાના વેપારીઓ અને ઉદ્યોગસાહસિકોને મજબૂત કરવાની વાતો વચ્ચે નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયાની નીતિઓ સામે આક્રોશનો જ્વાળામુખી ફાટી નીકળ્યો છે. અમદાવાદ ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ વેલ્ફેર ફાઉન્ડેશન દ્વારા ૧૬ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ પ્રધાનમંત્રી-પીએમઓને પત્ર લખીને ચેમ્બરના ચેરમેન જ્યોતિન્દ્ર તન્નાએ સ્પષ્ટ આરોપ લગાવ્યો છે કે NPCI દેશની પોતાની જ નીતિ વિરુદ્ધ જઈને નાના વેપારીઓના હિતો પર તરાપ મારી રહ્યું છે. શ્રી અમદાવાદ વેપારીઓના મહાસંગઠનના નેજા હેઠળના સમગ્ર અમદાવાદના વેપારીઓ પણ તેનો વિરોધ કરી રહ્યા છે.
GST માં રૂ.40 લાખની છૂટ, પણ NPCI ની નજરમાં ₹12 લાખ વાળો ‘મોટો’ વેપારી?
નાના વેપારીઓને અસમંજસ અને ભયમાં ધકેલતો સૌથી મોટો વિરોધાભાસ મર્યાદાને લઈને છે. GST કાયદા હેઠળ વસ્તુઓ માટે વાર્ષિક રૂ.40 લાખ અને સેવાઓ માટે ₹20 લાખ સુધીના વેપારીઓને છૂટ મળે છે. પરંતુ NPCI જણાવે છે કે મહિનાના માત્ર ₹1 લાખ (એટલે કે વાર્ષિક ₹12 લાખ) સુધીના UPI વ્યવહાર કરનાર વેપારીને જ મુક્તિ મળશે. એક જ નાનો વેપારી GST હેઠળ નાનો ગણાય અને NPCI ની દ્રષ્ટિએ મોટો ગણાય—આ બેવડા માપદંડ અને વિરોધાભાસે વેપારીઓમાં ભારે મૂંઝવણ અને ડરનો માહોલ ઊભો કર્યો છે. ગુજરાતમાં ૬૦૦ થી વધુ વેપારી સંગઠનો એટલે કે અમદાવાદના રિલીફ રોડ સહિતના બજાર વિસ્તારો તથા ઓટોમોબાઈલ, મોબાઈલ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, કાપડ અને જ્વેલરી ક્ષેત્રના વેપારી સંગઠનોનો વિરોધ કરી રહ્યા છે.
30 ટકા કેપનો સરેઆમ ભંગ અને સમયમર્યાદા લંબાવવાની રમત!
એનપીસીઆઈના ૫ નવેમ્બર, ૨૦૨૦ ના પરિપત્ર મુજબ કોઈપણ થર્ડ-પાર્ટી એપનો હિસ્સો ૩૦ ટકાથી વધુ ન હોઈ શકે. વાસ્તવિકતા એ છે કે ફોન પે ૪૭ ટકા અને ગૂગલ પે ૩૫ ટકા હિસ્સા સાથે કુલ ૮૨ ટકા બજાર પર કબજો જમાવીને બેઠા છે. જાન્યુઆરી ૨૦૨૩થી ચાલી આવતા આ સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન સામે કડક કાર્યવાહી કરવાને બદલે અમલીકરણની સમયમર્યાદા ત્રણ-ત્રણ વખત લંબાવીને છેક ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધી કરી દેવામાં આવી છે, જે નિયમોની મજાક સમાન છે.
સો ટકા MDRનો બોજ અને માત્ર 5 ટકા પરત ફાળો એ મદદ નહીં, ‘દાન’ જેવી જોગવાઈ!
પ્રસ્તાવ મુજબ વેપારીએ ૧૦૦ ટકા મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ-એમડીઆર ચૂકવવો પડશે, જેમાંથી ૯૫ ટકા રકમ બેંકો અને ટીએપીએ એટલે કે થર્ડ પાર્ટિ એપ્લિકેશન પ્રોવાઈડર્સના ખિસ્સામાં જશે, જ્યારે વેપારીને માત્ર ૫ ટકા રકમ છૂટ કે સહાય રૂપે પાછી મળશે. અમદાવાદ ચેમ્બરે આ જોગવાઈને વેપારીઓની મદદ નહીં, પરંતુ દાન કે ભીખ જેવી ગણાવીને ફગાવી દીધી છે.
રૂ. ૧૨ લાખની મર્યાદા વિરુદ્ધ રૂ. ૪૦ લાખની GST છૂટનો વિરોધાભાસ
નેશનલ પેમેન્ટ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયાના નિયમ મુજબ મહિનાના રૂ. ૧ લાખ અને વાર્ષિક રૂ.૧૨ લાખ સુધીના યુપીઆઈના વ્યવહાર કરનાર વેપારીને જ મુક્તિ મળે છે. બીજીતરફ ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સના કાયદા હેઠળ વસ્તુઓ માટે વાર્ષિક રૂ.૪૦ લાખ અને સેવાઓ માટે રૂ.૨૦ લાખ સુધીના વેપારીઓને છૂટ મળે છે. ધારો કે કોઈ નાનો કરિયાણા કે કાપડનો વેપારી વર્ષે રૂ. ૨૫ લાખના વ્યવહારો કરે છે. જીએસટીના કાયદાની દ્રષ્ટિએ તે રૂ.૪૦ લાખની મર્યાદામાં આવતો હોવાથી ‘નાનો વેપારી’ ગણાય છે, પરંતુ એનપીસીઆઈના રૂ.૧૨ લાખના માપદંડ મુજબ તે ‘મોટો વેપારી’ ગણાતો હોવાથી મુક્તિના દાયરામાંથી બહાર થઈ જાય છે. આ બેવડા માપદંડથી વેપારીઓમાં મૂંઝવણ અને ભય ઊભો થાય છે.
૩૦ ટકા કેપ નિયમનો ભંગ અને સમયમર્યાદા લંબાવવાની જોગવાઈ
એનપીસીઆઈના ૫ નવેમ્બર, ૨૦૨૦ના પરિપત્ર મુજબ કોઈપણ થર્ડ-પાર્ટી એપનો હિસ્સો ૩૦ ટકાથી વધુ ન હોઈ શકે. તેમ છતાં ફોન પેનો ૪૭ ટકા અને ગૂગલ પેનો ૩૫ ટકા મળીને ૮૨ ટકા બજાર હિસ્સો ધરાવે છે, અને જાન્યુઆરી ૨૦૨૩થી અમલીકરણની સમયમર્યાદા ત્રણ વખત લંબાવીને ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધી કરી આપવામાં આવી છે. જો કુલ યુપીઆઈ બજારમાં ૧૦૦ વ્યવહારો થાય, તો નિયમ મુજબ કોઈ એક એપના હિસ્સામાં ૩૦થી વધુ વ્યવહારો ન આવવા જોઈએ. પરંતુ વાસ્તવમાં આ બે એપ્સ ૮૨ વ્યવહારો પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે અને મર્યાદા લંબાવવાથી બજારમાં એકાધિકાર જેવી સ્થિતિ યથાવત્ રહે છે.
પ્રસ્તાવ મુજબ વેપારીએ ૧૦૦ ટકા મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ ચૂકવવો પડશે, જેમાંથી ૯૫ ટકા રકમ બેંક અને થર્ડ પાર્ટિ એપ પાસે જશે અને માત્ર ૫ ટકા રકમ છૂટ કે સહાય તરીકે પરત મળશે. વેપારી સંગઠન આ જોગવાઈને મદદ નહીં પરંતુ દાન જેવી ગણાવે છે. ધારો કે કોઈ વેપારી પર રૂ. ૧,૦૦ નો મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટનો બોજ આવે છે, તો તેમાંથી રૂ. ૯૫૦ બેંક અને થર્ડ પાર્ટી એપના હિસ્સામાં જશે અને વેપારીને માત્ર રૂ. ૫૦ જ પરત મળશે. નાના નફાના માર્જિન પર કામ કરતા વેપારીઓ માટે આ વ્યવસ્થા બોજરૂપ હોવાનું સંગઠનનું કહેવું છે.
-
MDR સંપૂર્ણપણે રદ કરો: વેપારીઓ પર નાખવામાં આવતું મર્ચન્ડ ડિસ્કાન્ટરેટનું MDR માળખું તાત્કાલિક અને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવામાં આવે.
-
મર્યાદા જીએસટી મુજબ રૂ.40 લાખ કરો: યુપીઆઈI મુક્તિની મર્યાદા જીએસટીના કાયદાની રૂ.40 લાખની મર્યાદા સાથે સુસંગત કરવામાં આવે.
-
30 ટકા મર્યાદાનું કડક અમલીકરણ: થર્ડ પાર્ટી એપ માટેની ૩૦ ટકાની મર્યાદાનો ભંગ અટકાવી તાત્કાલિક કડક અમલ કરાવવામાં આવે.
-
5 ટકાની યોજના નકારી નવી સપોર્ટ પોલિસી લાવો: ૫ ટકા પરત ફાળવવાની યોજના રદ કરીને નાના વેપારીઓ માટે નક્કર સપોર્ટ પોલિસી ઘડવામાં આવે.
-
ભીમ એપને રાષ્ટ્રીય ડિફોલ્ટ એપ બનાવો: સ્વદેશી ભીમ એપને રાષ્ટ્રીય ડિફોલ્ટ એપ તરીકે સ્થાપિત કરીને વિશેષ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે તે જરૂરી છે.

