રદ થયેલી ફ્લાઇટ ટિકિટ પર મુસાફરોને GST પરત કરી એરલાઇન્સ સરકાર પાસેથી રિફંડ મેળવી શકશે
જીએસટી એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ (GSTAT) નો ઐતિહાસિક ચુકાદો:
રદ થયેલી ફ્લાઇટ ટિકિટ પર મુસાફરોને GST પરત કરી એરલાઇન્સ સરકાર પાસેથી રિફંડ મેળવી શકશે
વિમાનના પ્રવાસની રદ કરી દેવાયેલી ટિકીટ પર વસૂલવામાં આવેલો જીએસટી જો એરલાઇન્સ દ્વારા મુસાફરોને પરત કરી દેવાયો હોય, તો એરલાઇન સરકાર પાસેથી તે GST રકમનું રિફંડ મેળવવા માટે હકદાર છે. એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલની એર્નાકુલમ બેન્ચે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ચુકાદો આપતા સ્પષ્ટ કર્યું છે.
આ કેસ સિગાપોર એરલાઇન્સ સાથે સંબંધિત છે, જેણે કોવિડ-૧૯ મહામારી (ઓક્ટોબર ૨૦૧૯ થી માર્ચ ૨૦૨૧) દરમિયાન રદ થયેલી ટિકિટો પર મુસાફરોને GST સહિતની પૂરતી રકમ પરત કરી દીધી હતી. પરંતુ, કાયદાકીય સમયમર્યાદા (Section 34 of CGST Act, 2017) પૂર્ણ થઈ ગઈ હોવાને કારણે અને રિટર્નમાં નેગેટિવ ટેક્સ લાયબિલિટી દર્શાવવાની સુવિધા ન હોવાને લીધે GST વિભાગે એરલાઇનનો રિફંડ ક્લેમ ફગાવી દીધો હતો. ૧૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ GSTAT એ જીએસટી વિભાગના નિર્ણયને રદ કરીને એરલાઇન્સની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો છે.
GST વિભાગના વાંધા અને GSTAT ના મુખ્ય તારણો
GST વિભાગે એરલાઇનની રિફંડ અરજી મુખ્યત્વે ત્રણ કારણોસર રદ કરી હતી. એક, એરલાઇન્સ મુસાફરોને GST પરત કરાયાનો સ્પષ્ટ પુરાવો આપી શકી નથી. બે, મોટાભાગની ટિકિટો IATA રજિસ્ટર્ડ ટ્રાવેલ એજન્ટ્સ મારફતે વેચાઈ હોવાથી એજન્ટ, મુસાફર અને રિફંડ વચ્ચે સીધો સંબંધ સ્થાપિત કરવો મુશ્કેલ છે. ત્રણ, ક્રેડિટ નોટ જારી કરવાની કાયદાકીય સમયમર્યાદા પૂરી થઈ ગઈ છે.
GSTAT બેન્ચનું અવલોકન અને નિર્ણય
ટ્રિબ્યુનલે IATAના બિશિંગ સેટલમેન્ટ પ્લાનના રેકોર્ડ્સ, ટિકિટ નંબર અને મુસાફરોના નામની ચકાસણી કરીને જણાવ્યું કે મૂળ ટેક્સ ઇન્વોઇસ, ક્રેડિટ નોટ અને રિફંડ વાઉચર વચ્ચે સ્પષ્ટ કડી ઉપલબ્ધ છે. GSTAT એ નોંધ્યું કે એરલાઇને સર્ક્યુલર નં. 137/07/2020-GST (તારીખ ૧૩ એપ્રિલ, ૨૦૨૦)ની માર્ગદર્શિકા મુજબ જ રિફંડ ક્લેમ કર્યો હતો, જેને નીચલી સત્તામંડળોએ યોગ્ય રીતે લાગુ કર્યો ન હતો.
વ્યાજ સાથે રિફંડ આદેશ: જીએસટી એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલે原 અરજીની તારીખથી લઈને વાસ્તવિક ચૂકવણી થાય ત્યાં સુધી વ્યાજ સાથે રિફંડ ચૂકવવાનો જીએસટી વિભાગને આદેશ આપ્યો છે.
ટેક્સ નિષ્ણાતોનું વિશ્લેષણ અને એરલાઇન્સ-મુસાફરો પર અસર
સામાન્ય રીતે ક્રેડિટ નોટ જારી કરવાની કાયદાકીય સમયમર્યાદા (Section 34(2)) પૂરી થઈ ગયા પછી એરલાઇન માટે જીએસટી ઘટક વધારાનો ખર્ચ બની જતો હતો. તેના કારણે એરલાઇન્સ મુસાફરોને GST પરત કરવામાં આનાકાની કરતી હતી. પરંતુ આ ચુકાદાથી એરલાઇન્સને કાયદાકીય સ્પષ્ટતા મળી છે, જેથી હવે મુસાફરોને ટિકિટ કેન્સલેશન વખતે જીએસટીનું રિફંડ સરળતાથી મળી શકશે. આ નિર્ણયથી એરલાઇન્સ પરથી નાણાકીય બોજ હળવો થશે અને વ્યવસાય કરવાની સુગમતા વધશે. આ નિર્ણય ભારતના પ્રવાસન ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપશે, કારણ કે વિદેશી એરલાઇન્સ મુસાફરોને વધુ સ્પર્ધાત્મક ભાડાં અને ગ્રાહક-સાનુકૂળ કેન્સલેશન નીતિઓ પણ પ્રદાન કરી શકશે.
