બંગાળની ખાડીની સિસ્ટમ સેન્ટ્રલ ઇન્ડિયામાં બે અઠવાડિયા સુધી વરસાદી માહોલ જમાવી શકે

હવામાન મોડલના સામૂહિક અંદાજો દર્શાવે છે કે લો-પ્રેશર એરિયા (હળવા દબાણની સ્થિતિ) બને કે ન બને, પરંતુ બંગાળની ખાડીમાંથી સેન્ટ્રલ ઇન્ડિયા (મધ્ય ભારત) તરફ ચોમાસાના પવનો મજબૂત બની રહ્યા છે.

આગામી સપ્તાહે ચોમાસું ફરી આગળ વધવા માટે સજ્જ છે. ભારતીય હવામાન વિભાગે આપેલા સંકેતો મુજબ આગામી મંગળવારની આસપાસ મહારાષ્ટ્ર, તેલંગાણા, ઓડિશા, ઝારખંડ, બિહાર અને છત્તીસગઢના કેટલાક ભાગોમાં ચોમાસાના આગળ વધવા માટે સાનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ સર્જાઈ રહી છે. ગુજરાતના ખાસ્સા વિસ્તારોમાં ગઈકાલથી વરસાદ ચાલુ થઈ રહ્યો છે. તેમ જ આજથી નવા વિસ્તારોમાં એટલે કે દક્ષિણ ગુજરાતના વિસ્તારોમાં સામાન્ય વરસાદ પડે તેવી સંભાવના છે. જોકે આ વરસાદથી ગરમીમાં રાહત મળી જવાની સંભાવના પણ સીમિત હોવાનું ગુજરાતના હવામાન ખાતાના સૂત્રોનું કહેવું છે.

આ અપેક્ષિત સુધારા પાછળ ઓડિશા-પશ્ચિમ બંગાળના દરિયાકાંઠાની નજીક ઉત્તર-પશ્ચિમ બંગાળની ખાડી પર ચક્રવાતી પરિભ્રમણ (સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન) વિકસિત થવાનું કારણ મુખ્ય માનવામાં આવે છે. જોકે કેટલાક વૈશ્વિક હવામાન મોડલ્સ આ સિસ્ટમ લો-પ્રેશર એરિયામાં ફેરવાય તેવો અંદાજ લગાવી રહ્યા છે, પરંતુ IMD નું અનુમાન હાલમાં થોડું રૂઢિચુસ્ત છે અને તે આ તબક્કે માત્ર નબળું સર્ક્યુલેશન હોવાનું સૂચવે છે.

મોડલ સામૂહિક અંદાજ

તેમ છતાં, હવામાન મોડલ્સના સામૂહિક અંદાજો બંગાળની ખાડીમાંથી મધ્ય ભારત તરફ ચોમાસાના પવનો મજબૂત થવા તરફ ઈશારો કરે છે. એક અગ્રણી યુએસ (US) મોડલ આ સિસ્ટમને ઓડિશા અને પશ્ચિમ બંગાળથી છત્તીસગઢ અને મધ્ય પ્રદેશ થઈને પશ્ચિમ તરફ કોંકણ, મુંબઈ અને દક્ષિણ ગુજરાત તરફ આગળ વધતી દર્શાવે છે. વરસાદની અપેક્ષિત પેટર્ન પણ આ માર્ગને સમર્થન આપે છે.

IMD નું ન્યુમેરિકલ ગાઈડન્સ દર્શાવે છે કે ભેજવાળા પૂર્વીય પવનો બંગાળની ખાડીમાંથી જમીન તરફ વળીને મધ્ય ભારતમાં પ્રવેશી રહ્યા છે, જોકે તે હજુ સુધી કોઈ મજબૂત લો-પ્રેશર એરિયા બનવાની વાતને સંપૂર્ણ ટેકો આપતું નથી. તેમ છતાં, હવામાન વિભાગે જૂનના અંત સુધીમાં એક નબળું ‘લો-પ્રેશર’ વિકસિત થવાની શક્યતાને નકારી નથી.

બીજી સિસ્ટમના સંકેતો

આ સંકેતોમાં ઉમેરો કરતાં યુએસ નેશનલ વેધર સર્વિસના ક્લાઈમેટ પ્રિડિક્શન સેન્ટરે જણાવ્યું છે કે, 1 જુલાઈની આસપાસ આ જ વિસ્તારમાં અન્ય એક નવું ચક્રવાતી પરિભ્રમણ ઊભું થવાની સંભાવના છે. આ બંને અંદાજો સાથે મળીને મધ્ય ભારત પર આગામી બે અઠવાડિયા સુધી ચોમાસાની સક્રિય કામગીરી માટે અનુકૂળ સમયગાળો સૂચવે છે.

ચોમાસું ફરી વેગ પકડે તે પહેલાં, શનિવારથી શરૂ કરીને છ દિવસ સુધી છત્તીસગઢ, પૂર્વ મધ્ય પ્રદેશ, વિદર્ભ અને પશ્ચિમ મધ્ય પ્રદેશમાં છૂટોછવાયો વરસાદ થવાની આગાહી છે. પશ્ચિમ કિનારા પર સોમવારથી વરસાદની પ્રવૃત્તિ મજબૂત થવાની સંભાવના છે, જેમાં મુંબઈ સહિત કોંકણ અને ગોવામાં ચાર દિવસ સુધી વ્યાપકથી ભારે વરસાદ પડી શકે છે. બીજી તરફ, સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છમાં બે દિવસ માટે અને પૂર્વ ગુજરાત, મધ્ય મહારાષ્ટ્ર તેમજ મરાઠવાડામાં આગામી છ દિવસ દરમિયાન છૂટાછવાયા ઝાપટાં પડવાની સંભાવના છે.

દક્ષિણ ભારતમાં વરસાદનો ટ્રેન્ડ

દક્ષિણ ભારતમાં, શનિવારથી કેરળ, માહે અને લક્ષદ્વીપમાં વ્યાપક વરસાદની આગાહી છે, જે રવિવારથી દરિયાકાંઠાના કર્ણાટક સુધી વિસ્તરશે. સપ્તાહના અંતમાં આંતરિક કર્ણાટક અને આંધ્રપ્રદેશના કેટલાક ભાગોમાં પણ સમયાંતરે વરસાદ વધશે. આ સપ્તાહના અંતમાં તમિલનાડુ, પુડુચેરી અને કરાઈકલમાં ભારે વરસાદની સંભાવના છે; જ્યારે કેરળ અને માહેમાં ત્રણ દિવસ, રવિવારે લક્ષદ્વીપમાં, રવિવારથી પાંચ દિવસ દરિયાકાંઠાના કર્ણાટકમાં અને સોમવાર તેમજ મંગળવારે આંતરિક કર્ણાટકમાં ભારે વરસાદ પડી શકે છે.