ડ્રગ પ્રાઈસ કંટ્રોલ ઓર્ડર  (DPCO) હેઠળ સરકારે કમ્પ્લાયન્સનો બોજ હળવો કર્યો 

વધુ કિંમત વસૂલવા અંગેની તેની જવાબદારી માત્ર એવા ડિસ્ટ્રીબ્યુટર, રિટેલર અથવા સ્ટોકિસ્ટ દ્વારા નિર્ધારિત કિંમતથી વધુ કિંમતે વેચવામાં આવેલા સ્ટોકના જથ્થા પૂરતી જ મર્યાદિત રહેશે જેઓ આ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરતા પકડાશે. આ જવાબદારી સમગ્ર સપ્લાય ચેઇનમાં વ્યાપકપણે લાગુ પડશે નહીં.

કેન્દ્ર સરકારે ડ્રગ્સ (પ્રાઇસ કંટ્રોલ) ઓર્ડર (DPCO), ૨૦૧૩ માં સુધારો કર્યો છે. આ અંતર્ગત ફેરફારોની એક નવી શ્રેણી રજૂ કરવામાં આવી છે, જેના વિશે ફાર્માસ્યુટિકલ (ફાર્મા) ઉદ્યોગનું કહેવું છે કે તેનાથી નિયમનકારી પ્રક્રિયાઓ સરળ બનશે, નિર્ધારિત કિંમતથી વધુ કિંમત વસૂલવાના કેસોમાં ઉત્પાદકો પર રહેલું જોખમ ઘટશે અને ડ્રગ પ્રાઇસ કંટ્રોલ (દવાના ભાવ નિયંત્રણ) નિયમોના અમલીકરણમાં વધુ સ્પષ્ટતા આવશે, જ્યારે સાથે સાથે કમ્પ્લાયન્સની (નિયમોના પાલનની) જરૂરિયાતો પણ મજબૂત બનશે.

૩૦ જૂનના રોજ જાહેર કરાયેલા આ સુધારાઓ, કિંમતમાં ફેરફાર કર્યા પછી શેડ્યૂલ ફોર્મ્યુલેશન (નિર્ધારિત દવાઓ) માટે વધુ કિંમત વસૂલવાના (overcharging) કેસોમાં ઉત્પાદકોને રાહત આપે છે. સુધારેલા માળખા હેઠળ, જ્યાં કોઈ ઉત્પાદક કંપની સુધારેલા ભાવો વિશે જાણ કરવા માટેની નિર્ધારિત આવશ્યકતાઓનું યોગ્ય પાલન થતું હોવાનું દર્શાવી શકે છે, ત્યાં વધુ કિંમત વસૂલવા અંગેની તેની જવાબદારી માત્ર એવા ડિસ્ટ્રીબ્યુટર, રિટેલર અથવા સ્ટોકિસ્ટ દ્વારા નિર્ધારિત કિંમતથી વધુ કિંમતે વેચવામાં આવેલા સ્ટોકના જથ્થા પૂરતી જ મર્યાદિત રહેશે જેઓ આ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરતા પકડાશે. આ જવાબદારી સમગ્ર સપ્લાય ચેઇનમાં વ્યાપકપણે લાગુ પડશે નહીં.

જાહેરનામામાં જણાવાયું છે કે આવી જવાબદારી માત્ર એવા ડિસ્ટ્રીબ્યુટર કે રિટેલર દ્વારા વેચવામાં આવેલા સ્ટોકના જથ્થા પૂરતી મર્યાદિત રહેશે જેણે ખરેખર વધુ કિંમત વસૂલ કરી હોય, શરત માત્ર એટલી છે કે ઉત્પાદકોએ સુધારેલા ભાવની માહિતી લોકો સુધી પહોંચાડવાની નિર્ધારિત જરૂરિયાતોનું પાલન કરવું આવશ્યક છે. ઇન્ડિયન ફાર્માસ્યુટિકલ એલાયન્સના સેક્રેટરી જનરલ સુદર્શન જૈને જણાવ્યું હતું કે આ ફેરફારો DPCO હેઠળ કમ્પ્લાયન્સને મજબૂત કરતી વખતે પ્રક્રિયાગત જરૂરિયાતોને સરળ બનાવે છે.

મુખ્ય ફેરફારો પૈકી એક ફેરફાર વધુ કિંમત વસૂલવા અંગેની જોગવાઈઓ સાથે સંબંધિત છે. અગાઉ, સપ્લાય ચેઇનમાં આગળના ભાગમાં (છેવાડે) વધુ કિંમત વસૂલવામાં આવી હોય ત્યારે પણ ઉત્પાદકોએ રિકવરી કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડતો હતો. સુધારેલા માળખા હેઠળ, જો કોઈ ઉત્પાદક નિર્ધારિત ભાવ પ્રસાર (માહિતી ફેલાવવાની) જરૂરિયાતોનું પાલન દર્શાવી શકે છે, તો તેની જવાબદારી ખરેખર ઉલ્લંઘન કરનાર ડિસ્ટ્રીબ્યુટર, રિટેલર અથવા સ્ટોકિસ્ટ દ્વારા વધુ કિંમતે વેચાયેલા સ્ટોકના જથ્થા પૂરતી મર્યાદિત રહેશે. જૈને જણાવ્યું હતું કે આનાથી સમગ્ર સપ્લાય ચેઇનમાં જવાબદારી સુનિશ્ચિત થાય છે અને અમલીકરણ માળખામાં વધુ સ્પષ્ટતા અને ન્યાયીપણું આવે છે.

જોકે, આ રાહત વધુ કડક કમ્પ્લાયન્સ જવાબદારીઓ (નિયમોના પાલનની શરતો) સાથે આવે છે. ઉત્પાદકોએ એ સાબિત કરવું પડશે કે તેઓએ ડીલરો અને રિટેલર્સને સુધારેલી પ્રાઇસ લિસ્ટ મોકલી છે, ઓછામાં ઓછા બે રાષ્ટ્રીય અખબારોમાં ભાવ ઘટાડા અંગે જાહેરાત આપી છે, તેમની વેબસાઇટ્સ પર સુધારેલા ભાવો અપડેટ કર્યા છે, સુધારેલા ભાવની યાદીઓ બહાર પાડી છે, અને બેચ મુજબ ઉત્પાદન તથા સ્ટોકની વિગતો જાળવી રાખી છે. સરકારે પ્રક્રિયાગત આવશ્યકતાઓને ઘટાડવાના હેતુથી કેટલાક પગલાં પણ રજૂ કર્યા છે.

સરકાર દ્વારા તેના છૂટક ભાવ (રિટેલ પ્રાઇસ) નક્કી કર્યાના ૧૨ મહિનાની અંદર જો હાલના ઉત્પાદકો તે જ નવી દવા લોન્ચ કરશે, તો તેમણે હવે નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી (NPPA) પાસેથી નવી ભાવ મંજૂરી મેળવવાની જરૂર રહેશે નહીં. તેના બદલે, તેઓએ માત્ર એક મહિનાની અંદર નવા રજૂ કરાયેલા ફોર્મ IA મારફતે દવા લોન્ચ કર્યાની જાણ કરવાની રહેશે. આ સુધારામાં જણાવાયું છે કે જો આવા ઉત્પાદકો પ્રારંભિક કિંમત નિર્ધારણના ૧૨ મહિનાની અંદર સમાન નવી દવા લોન્ચ કરે છે તો તેમણે નવા છૂટક ભાવ માટે અરજી કરવાની જરૂર રહેશે નહીં.

ફાર્મા ઉદ્યોગના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આ ફેરફાર મોટાભાગે મંજૂરી પ્રક્રિયામાં થતા ડુપ્લિકેશનને ઘટાડશે. અધિકારીએ કહ્યું કે તે ડુપ્લિકેશન દૂર કરે છે અને સાથે એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે કંપનીઓ નિર્ધારિત પદ્ધતિ દ્વારા દવા લોન્ચના અહેવાલ આપવાનું ચાલુ રાખી શકે છે. આ સુધારાઓ સરકારને પેકનું કદ, પેકેજિંગ, ડોઝેજ કમ્પ્લાયન્સ અને તે પ્રવાહી, વાયુ કે અન્ય કોઈ સ્વરૂપમાં છે કે કેમ જેવા પરિબળોને ધ્યાનમાં લીધા પછી (જ્યાં ચોક્કસ ઉપચારાત્મક તર્ક હોય) એક જ દવા માટે અલગ-અલગ સીલિંગ (મહત્તમ) અથવા છૂટક ભાવ જાહેર કરવાની સત્તા આપે છે.

મુંબઈ સ્થિત ફાર્મા કંપનીના એક રેગ્યુલેટરી અફેર્સના નિષ્ણાતે જણાવ્યું હતું કે આ જોગવાઈ ઉદ્યોગની લાંબા સમયથી પડતર માંગને સંબોધે છે. અગાઉ, તે તફાવતોને ધ્યાનમાં લેવા માટે ઘણી ઓછી લવચીકતા હતી. નિષ્ણાતે કહ્યું કે, આ સુધારો રેગ્યુલેટરને જ્યાં પણ વાસ્તવિક ક્લિનિકલ જરૂરિયાત હોય ત્યાં તેમને માન્યતા આપવા માટે અવકાશ પૂરો પાડે છે.

પ્રક્રિયાઓનું સરળીકરણ

• વધુ કિંમત વસૂલવાના કેસો અને નિર્ધારિત ફોર્મ્યુલેશન માટે રાહત આપવામાં આવી.

• ઉત્પાદકો માટે પ્રક્રિયાગત જરૂરિયાતો ઘટાડવાના પગલાં રજૂ કરવામાં આવ્યા.

• સમાન દવાઓ માટે અલગ કિંમત સીલિંગ (મહત્તમ મર્યાદા) અથવા છૂટક કિંમતોને અધિકૃત કરવામાં આવી.

• સક્રિય ફાર્માસ્યુટિકલ ઘટકો (APIs), બલ્ક ડ્રગ્સ અને ફોર્મ્યુલેશન સંબંધિત સાત વર્ષ સુધી રેકોર્ડ જાળવી રાખવાનું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું.

• ઉદ્યોગનું કહેવું છે કે આ સુધારાઓ દસ્તાવેજીકરણ કડક બનાવવાની સાથે પ્રક્રિયાગત બોજ ઘટાડે છે.