ડૉલર સામે ભારતીય રૂપિયો 91.95ના ઐતિહાસિક તળિયે
- આર્થિક સરવેમાં જણાવવામાં આવ્યું કે કરન્સી પોતાની ક્ષમતા કરતાં નબળી દેખાઈ રહી છે
- 2026-27ના વર્ષમાં ભારતીય રૂપિયો અમેરિકી ડૉલર સામે ગગડીને 93 કે 94ના તળિયા સુધી જઈ શકે
વિદેશી રોકાણકારોની મૂડી બહાર જવા માંડી હોવાથી અને ડોલરની વધતી માંગને કારણે ગુરુવારે ભારતીય રૂપિયો ડોલર સામે ઐતિહાસિક નીચા સ્તરે પહોંચ્યો ગયો છે. જોકે આજે સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવેલા આર્થિક સરવેમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે રૂપિયો પોતાની આર્થિક ક્ષમતા કરતાં ઓછું પ્રદર્શન કરી રહ્યો છે.
ગુરુવારે ટ્રેડિંગ સેશનના અંતે રૂપિયો પ્રતિ ડોલર 91.9550 પર બંધ રહ્યો, જે અગાઉના બંધ કરતાં 0.2 ટકા નબળો છે. સેશન દરમિયાન એક સમયે તે 91.9850 સુધી ગગડી ગયો હતો. નૉન-ડિલિવરેબલ ફોરવર્ડ (NDF) કરારોની મુદત પૂરી થવી અને કોર્પોરેટ હેજિંગને કારણે ડોલરની માંગ વધતા રૂપિયા પર દબાણ આવ્યું છે. બજારના જાણકારો માને છે કે સંભવિત રિઝર્વ બેંકની હસ્તક્ષેપથી 92 પ્રતિ ડોલરનું સ્તર બચાવી શકાયું છે.
રૂપિયાની નબળાઈનો પ્રભાવ ભારતીય સરકારી બોન્ડ્સ પર પણ જોવા મળી રહ્યો છે. તેને કારણે બજારમાં દુવિધા સર્જાઈ છે. એક તરફ RBI બેંકિંગ સિસ્ટમમાં પ્રવાહિતા વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, તો બીજી તરફ ફોરેન એક્સચેન્જ માર્કેટમાં હસ્તક્ષેપ કરવાના રિઝર્વ બેન્કના પ્રયાસોને કમજોર-નબળા બની રહ્યા છે.
રૂપિયા પર વધુ દબાણ ન આવે તે માટે રિઝર્વ બેન્કે હસ્તક્ષેપ કર્યો.
જાન્યુઆરી મહિનામાં અત્યાર સુધી વિદેશી રોકાણકારોએ સ્થાનિક શેરોમાંથી 4 અબજ ડોલરથી વધુની નેટ વેચવાલી કરી છે. 2025માં પહેલેથી જ રેકોર્ડ 19 અબજ ડોલરની મૂડી બહાર ગઈ હતી. DBS બેંક ઈન્ડિયાનો અંદાજ છે કે આ વર્ષે રૂપિયો 93-94 પ્રતિ ડોલર સુધી ગગડી શકે છે કારણ કે મૂડીનો પ્રવાહ ઘટી રહ્યો છે.
આર્થિક સર્વે: રૂપિયો અન્ય કરન્સી સામે નબળો, પોતાની ક્ષમતા કરતાં ઓછું પ્રદર્શન
ભારતના આર્થિક સર્વે મુજબ 1 એપ્રિલ 2025થી 15 જાન્યુઆરી 2026 વચ્ચે ભારતીય રૂપિયા ડોલર સામે લગભગ 5.4 ટકા નબળો પડ્યો. આ ઘટાડો અગાઉના સમયગાળાની તુલનામાં વધારે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન જાપાનીઝ યેન (-5.5%) સાથે રૂપિયા સૌથી વધુ ઘટેલી કરન્સીમાં સામેલ રહ્યો, જ્યારે અન્ય એશિયાઈ કરન્સીમાં તુલનાત્મક રીતે ઓછો ઘટાડો નોંધાયો છે. આર્થિક સરવેમાં જણાવ્યા અનુસાર ભારતનું માલ વેપારમાં ખાધ જોવા મળી રહી છે. સેવા ક્ષેત્ર અને રેમિટન્સમાંથી મળતો નફો આ ખાધને પૂરતો પૂરતો નથી. જ્યારે આ આવક ઘટે છે ત્યારે રૂપિયાની સ્થિરતા જોખમમાં પડે છે.
આર્થિક સરવેમાં એમ પણ જણાવવામાં આવ્યું છે કે 92 પ્રતિ ડોલર સુધી ગગડેલો ભારતીય રૂપિયો ભારતના મજબૂત આર્થિક આધારને યોગ્ય રીતે પ્રતિબિંબિત કરતો નથી. મોંઘવારી નિયંત્રણમાં છે અને વિકાસની દૃષ્ટિ સકારાત્મક હોવા છતાં રોકાણકારો ભારત તરફ નાણા રોકવામાં સંકોચ અનુભવે છે. આ સ્થિતિનું વિશ્લેષણ થવું જરૂરી છે.આર્થિક સરવેમાં જણાવ્યા મુજબ આગામી નાણાકીય વર્ષમાં ભારતની અર્થવ્યવસ્થા 6.8થી 7.2 ટકા વૃદ્ધિ કરશે, જે હાલના વર્ષ માટે અનુમાનિત 7.4 ટકાની વૃદ્ધિ કરતાં થોડી ઓછી છે.
રૂપિયાની વધુ નબળાઈની આશંકાથી સ્વેપ દરોમાં વધારો
રૂપિયો વધુ ઘટશે તેવી આશંકાએ વ્યાજદર સ્વેપ માર્કેટ પર પણ દબાણ વધાર્યું છે. પરિણામે ઓવરનાઇટ ઈન્ડેક્સ સ્વેપ દરો એવા સ્તરે પહોંચી ગયા છે કે જ્યાં મોનેટરી કડકાઈનો અંદાજ મૂકવામાં આવે છે, જ્યારે આર્થિક સંકેતો એવી જરૂરિયાત દર્શાવતા નથી. મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિ હોવા છતાં રૂપિયાની નબળાઈ વિસંગત સ્થિતિ ઊભી કરે છે.
